Jan Falkowski - pilot - Polski Serwis Naukowy

Jan Falkowski (ur. 26 czerwca 1912 w Pohulance na Litwie, zm. 27 lipca 2001 w Peterborough w Kanadzie) – polski dowódca wojskowy, major Wojska Polskiego, as myśliwski w II wojnie światowej.

Życiorys

W 1914 wraz z rodzicami wyjechał na Syberię, gdzie w czasie rewolucji zginęli oboje jego rodzice. Przy pomocy repatriantów po ponad rocznej podróży dotarł we wrześniu 1922 do Warszawy. W Polsce zaopiekowała się nim rodzina. Ukończył prywatne gimnazjum, a później Wydział Rolniczy na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie.

Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Po ukończeniu studiów w 1934 dostał się do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą w stopniu podporucznika ukończył w październiku 1936. Został przydzielony do III/4 Dyonu Myśliwskiego w Toruniu. W 1938 został skierowany Szkoły w Dęblinie jako instruktor.

W kampanii wrześniowej nie brał udziału. Razem z grupą pilotów z Dęblina ewakuował się przez Rumunię do Francji. We Francji został instruktorem w polskiej szkole w Lyon-Bron. Od 31 maja 1940 był dowódcą X Klucza Kominowego (Fa). Po ataku Niemców na Francję na pokładzie Batorego 27 czerwca 1940 przybył do Anglii.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Northolt – dzielnica w zachodniej części Londynu. W chwili obecnej znajduje się tam jedna z siedzib RAF-u. Znaczenie tego miejsca dla polskiego odbiorcy jest o tyle duże, że podczas II wojny światowej właśnie tam służyli polscy piloci myśliwscy kościuszkowskiego dywizjonu 303 oraz że mieści się tam jeden z Polskich Cmentarzy Wojenny z grobami polskich lotników.

Po krótkim kursie został przydzielony do jednostki pomocniczej Royal Air Force jako pilot rozprowadzający nowe lub wyremontowane samoloty na lotniska w całej Wielkiej Brytanii.

W Anglii został przydzielony do 32 Dywizjonu, w którym na samolocie Hawker Hurricane odniósł swoje pierwsze zwycięstwo nad He 111 – 16 stycznia 1941. W czasie walki jego samolot został ciężko uszkodzony, Jan Falkowski musiał z niego wyskoczyć i przy lądowaniu złamał nogę. Po leczeniu z końcem lipca 1941 został skierowany do polskiego 315 Dywizjonu Myśliwskiego w Northolt. Już w sierpniu w walkach nad terytorium Francji zestrzelił trzy Messerschmitt Bf 109. We wrześniu odniósł kolejne dwa zwycięstwa. Od 22 września został dowódcą eskadry A.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Hawker Hurricane (ang. – huragan) – brytyjski samolot myśliwski, jednomiejscowy, jednosilnikowy dolnopłat o konstrukcji metalowej z częściowo płóciennym pokryciem, zaprojektowany i produkowany przez firmę Hawker Siddeley Company. Używany na wielu frontach II wojny światowej, odegrał znaczącą rolę podczas bitwy o Anglię. Produkowany w wielu wersjach uzbrojenia i z różnymi jednostkami napędowymi. Do zakończenia produkcji w 1944 roku wyprodukowano ponad 14 tysięcy egzemplarzy wszystkich wersji lądowych Hurricane i morskich Sea Hurricane, przystosowanych do działania z pokładów lotniskowców.

Przez krótki czas był skierowany do 316 Dywizjonu Myśliwskiego, z którym brał udział w kilku operacjach nad Francją. Z końcem czerwca 1943 został przeniesiony do 303 Dywizjonu, gdzie odniósł dwa pewne zwycięstwa i jedno prawdopodobne nad Fw 190.

30 stycznia 1945 został mianowany dowódcą 3 Skrzydła Myśliwskiego i powrócił do lotów bojowych. W czasie jednego z nich 9 marca 1945 nad Holandią, został trafiony przez obronę przeciwlotniczą. Z powodu awarii samolotu musiał wyskoczyć na spadochronie, w czasie lotu był ostrzeliwany przez Niemców i jedna z kul zraniła go w nogę. Po wylądowaniu dostał się do niewoli. 9 maja 1945 powrócił do Anglii.

Syberia (ros. Сибирь) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, Oceanem Spokojnym na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu.

Heinkel He 111 — podstawowy średni bombowiec niemieckiej Luftwaffe wykorzystywany w początkowej fazie II wojny światowej i prawdopodobnie najbardziej charakterystyczna niemiecka maszyna bombowa wykorzystywana podczas bitwy o Anglię. He 111 został opracowany jeszcze przed wybuchem wojny w wytwórni Heinkel i znajdował się na wyposażeniu Luftwaffe do 1942 roku, chociaż w produkcji pozostał aż do 1944.

Po demobilizacji w 1947 wyjechał do Kanady, gdzie miał farmę oddaloną 20 mil od Toronto. W latach sześćdziesiątych wydał książkę autobiograficzną, która w 1990 została wydana w Polsce Z wiatrem w twarz.

Był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz brytyjskim Distingushed Flying Cross.

Bibliografia

Zieliński J. 303 Dywizjon Myśliwski im. Tadeusza Kościuszki, Bellona, Warszawa 2003

Wojciech Zmyślony Jan Falkowski w portalu Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej [1]

Olgierd Cumft, Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07329-5.

Grzegorz Śliżewski: Polskie "kominy" we Francji w 1940 roku (pol.). [dostęp 10 października 2009].

Biografia w polishairforce.pl

Wacław Król: Myśliwcy. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1980, s. 336-371. ISBN 83-11-06396-6.