Jan Gałeczka - Polski Serwis Naukowy

Jan Gałeczka (ur. 1766 w Widerowcu koło Głogówka, zm. 14 marca 1845 w Łabędach) - polski ksiądz katolicki, działacz narodowy, wydawca, założyciel pierwszej polskiej drukarni na Górnym Śląsku.

Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika, potocznie paulini (łac. Ordo Sancti Pauli Primi Eremitae. Stosowany skrót: OSPPE) – zakon założony w XIII w. na Węgrzech przez bł. Euzebiusza z Ostrzyhomia. Nazwa zakonu wywodzi się od św. Pawła z Teb, pierwszego uznanego przez Kościół katolicki pustelnika. Za rok powstania zakonu przyjmuje się 1308, kiedy to 13 grudnia kardynał Gentilis, legat papieża Klemensa V nadał zakonowi w imieniu Stolicy Apostolskiej regułę św. Augustyna, a rok później zatwierdził pierwsze zakonne konstytucje.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Ksiądz Jan Gałeczka urodził się w Wiedrowitz, górnośląskiej wsi należącej do paulinów. Ojciec Jana zajmował się warzeniem piwa. Przyszły kapłan ukończył studia teologiczne we Wrocławiu, tam też przyjął święcenia kapłańskie. Pracował najpierw w Lublińcu, następnie w Byczynie i w Oleśnie. Gałeczka był nauczycielem, inspektorem szkolnym oraz popularyzatorem literatury narodowej wśród młodzieży. Wywarł wpływ na młodego Józefa Lompę, gdy, będąc proboszczem w Oleśnie, kupował i rozdawał młodzieży książki. Ks. Gałeczka w 1801 założył dla własnych potrzeb, związanych ze szkolnictwem, pierwszą polską drukarnię na Górnym Śląsku. Kapłan ten jest też autorem pieśni religijnych, m.in. śpiewanej do dzisiaj Przed Tobą upadamy, Boże - Stwórco nasz i Panie. Po 1808 aż do śmierci w 1845 ks. Gałeczka był proboszczem w Łabędach.

Józef Piotr Lompa (ur. 29 czerwca 1797, zm. 29 marca 1863) – górnośląski działacz, poeta, publicysta – współpracownik wielu ówczesnych pism, prozaik, autor polskich podręczników szkolnych. Urodził się w 1797 w Oleśnie, w rodzinie rzemieślniczej. Po ukończeniu studiów nauczycielskich przyczynił się do utworzenia szkoły podstawowej w Lubszy koło Lublińca, gdzie przez ok. 30 lat pracował na posadzie nauczyciela, ale także był pisarzem gminnym i organistą.

Olesno (śl. Òleszno, niem. Rosenberg) to miasto w woj. opolskim, siedziba gminy Olesno i powiatu oleskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego. Położone jest nad rzeką Stobrawą. Stacja kolejowa Olesno Śląskie.

Przypisy

Teologia moralna na Uniwersytecie i w Alumnacie. www.dbc.wroc.pl. [dostęp 24 października 2009].
Pater Mieszysław: Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1996, s. 109. ISBN 83-7030-177-0.
Krzysztof Witkowski: Józef Lompa - krajoznawca górnośląski. www.gornyslask.org.pl, 2007-05-21. [dostęp 24 października 2009].
Piotr Górecki: O budowie kaplicy polnej i o perypetiach z nią związanych. www.gliwiceczechowice.republika.pl. [dostęp 24 października 2009].