Jan Gadomski - astronom - Polski Serwis Naukowy

Jan Gadomski (ur. 24 czerwca 1889 w Czatkowicach, zm. 2 stycznia 1966) – polski astronom, popularyzator astronomii i kosmonautyki.

W 1908 r. ukończył gimnazjum w Krakowie, po czym podjął studia astronomiczne, które ukończył w 1914 r. Od 1919 roku pracował jako asystent Tadeusza Banachiewicza w Obserwatorium Krakowskim, a od 1927 roku był adiunktem w Obserwatorium Warszawskim.

Ruiny stacji na Lubomirze

W 1922 roku założył Stację Obserwacyjną na Lubomirze, w której pracował przez dwa lata. Brał też aktywny udział w tworzeniu Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologicznego na szczycie Pop Iwan.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Jego badania naukowe obejmowały obserwacje gwiazd zmiennych zaćmieniowych, dokonał m.in. obserwacji 857 zaćmień Algola.

Zajmował się popularyzacją astronomii. Od 1930 roku zastąpił Tadeusza Banachiewicza w redagowaniu dodatku astronomicznego do Kalendarza Ilustrowanego Kuriera Codziennego. Był autorem podręczników astronomii dla liceów ogólnokształcących, wydanego w 1938 roku we Lwowie, współautorem (wraz z Eugeniuszem Rybką) podręcznika kosmologii z roku 1931 oraz licznych monografii astronomicznych.

Pop Iwan (ukr. Піп Іван - Pip Iwan) - trzeci co do wysokości (po Howerli i Brebeneskule) szczyt na południowo-wschodnim krańcu pasma Czarnohory - 2022 m n.p.m..

Eugeniusz Rybka (ur. 6 maja 1898 w Radzyminie, zm. 8 grudnia 1988 we Wrocławiu) – astronom polski, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (1932-1945), Uniwersytetu Wrocławskiego (1945-1958) i dyrektor obserwatorium astronomicznego tamże, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i dyrektor krakowskiego Obserwatorium Astronomicznego UJ (1958-1968), wiceprezydent Międzynarodowej Unii Astronomicznej w latach 1952-1958, autor prac z dziedziny fotometrii gwiazdowej i historii astronomii.

Po wojnie wraz z Michałem Kamieńskim współtworzył obserwatorium przy Uniwersytecie Warszawskim, po rozpoczęciu działalności uczelni został jego kierownikiem . Założył filię obserwatorium w Ostrowiku, gdzie umieścił instrumenty uratowane z obserwatorium na Popie Iwanie. W 1948 r. został, pierwszym po wojnie, prezesem Towarzystwa Miłośników Astronomii, w latach 1946-1950 redagował czasopismo Urania – Postępy Astronomii.

Astronomia (gr. ἀστρονομία Astronomía) – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem). Astronomia, a ściślej jej dział zwany kosmologią, zajmuje się także Wszechświatem jako całością. Nazwa astronomia pochodzi z greki: ἄστρον astron (gwiazda) + νόμος nómos (prawo).

Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona w 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według ogólnoświatowego rankingu Academic Ranking of World Universities. Uczelnia wielokrotnie była zwycięzcą corocznych rankingów uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".

W 1953 roku został członkiem Komisji Gwiazd Zmiennych, a w roku 1963 członkiem Komisji Badania Fizycznego Planet.

Imię Jana Gadomskiego nosi krater Gadomski, położony na niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca.

Wybrane publikacje

Kosmografja: podręcznik dla szkół średnich (1931, wspólnie z Eugeniuszem Rybką)

Astronomia: dla 2 kl. liceów ogólnokształcących, wydział humanistyczny i klasyczny (Książnica, Lwów, 1938)

Zarys historii astronomii polskiej (Kraków, 1948)

Na kosmicznych szlakach (Nasza Księgarnia, Warszawa, 1961)

Astronomia popularna (współautor, 1967)

Poczet wielkich astronomów (1965)

Przypisy

Andrzej Woszczyk: Jan GADOMSKI, 1889—1966. W: Andrzej Woszczyk: Sylwetki astronomów polskich XX wieku. Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa "Dom Organizatora", 2008, s. 47-48. ISBN ISBN 978-83-7285-385-1.
Kalendarze astronomiczne i astrologiczne, Ewa Wójcik, Konspekt nr 2/2005
Michał Kamieński. In Memoriam Krzysztof Ziołkowski Urania — Postępy Astronomii nr 6/2007

Linki zewnętrzne

Biografia w serwisie Kopernik.pl