Jan III oświęcimski - Polski Serwis Naukowy

Jan III oświęcimski (ur. ok. 1366, zm. 1405) – książę oświęcimski w latach 1375/6-1405.

Jan III był jedynym synem księcia oświęcimskiego Jana II i Jadwigi brzeskiej. Początkowo historycy myśleli że osoba Jana III jest tożsama z jego ojcem, dopiero odkrycie kolejnych źródeł uzmysłowiło badaczom fakt jego istnienia.

O rządach Jana III wiadomo niezwykle mało. Książę być może, podobnie jak jego dziadek Jan I, był przeznaczony początkowo do stanu duchownego. Świadczyć o tym może dokument z 1379, gdzie książę jest nazwany scholastykiem krakowskim (choć tu mogła nastąpić właśnie pomyłka z Janem I). Innym przypuszczalnym dowodem przeznaczenia Jana III do kariery duchownej jest fakt zawarcia układu w 1372, kiedy to Jan II zagwarantował w przypadku swojej bezpotomnej śmierci przekazanie księstwa oświęcimskiego władcy Cieszyna Przemysławowi Noszakowi.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Cieszyn (czes. Těšín, łac. Tessin, niem. Teschen) – miasto powiatowe w województwie śląskim, nad rzeką Olzą, na Pogórzu Śląskim. Historyczna stolica Śląska Cieszyńskiego. Miasto leży na granicy z Republiką Czeską i do czasu wprowadzenia postanowień układu z Schengen (21 grudnia 2007) było tam zlokalizowane największe drogowe przejście graniczne południowej Polski.

Jak by nie było, Jan III bez przeszkód objął rządy w księstwie, choć musiał przyjąć formalną kuratelę Przemysława Noszaka. Fakt ten potwierdza dokument z 25 listopada 1377, w którym książę Cieszyna zatwierdza nadania oświęcimskiego kuzyna.

Pomimo tych zależności od Cieszyna Jan III starał się prowadzić w miarę niezależną politykę. W 1394 ożenił się z Jadwigą, siostrą króla Władysława Jagiełły, co umożliwiło stronie polskiej na spokojniejszą rozprawę z księciem opolskim Władysławem.

W 1397 wraz z innymi książętami śląskimi i biskupem wrocławskim Jan III podpisał w Legnicy układ z królem polskim, gwarantujący wspólne działanie przeciwko rozbójnikom. W 1399 próbował zaś wpłynąć na Władysława Jagiełłę, by ten zmienił swoje wrogie nastawienie względem biskupa i księcia opolskiego Jana Kropidły.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Przemysław I Noszak (cieszyński) (ur. między 1332 a 1336, zm. 23 sierpnia 1410) – książę cieszyński, bytomski i siewierski od 1358, w latach 1359-1368 i od 1405 strata Siewierza, od 1369 strata północnej części księstwa bytomskiego, a od 1405 reszty, 1378-1382 w Żorach, od 1384 połowa Głogowa i Ścinawy (bez okresu 1404-1406), 1397-1401 w Oleśnie, od 1385 w Strzelinie, 1401-1405 w Toszku.

W polityce wewnętrznej Jan III popierał miasta (przywileje od księcia otrzymały m.in. Kęty i Zator) i kościół (w szczególności zaś, podobnie jak jego ojciec i dziadek, dominikanów).

Ostatni dokument, w którym Jan III występuje jako żyjący, nosi datę roku 1402. Z innych przesłanek możemy jednak wnosić, że Jan III zmarł dopiero trzy lata później. Nie doczekał się potomstwa, w związku z czym jego władztwo odziedziczyli Piastowie cieszyńscy. Jan III został pochowany w klasztorze dominikańskim w Oświęcimiu.

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Zator (wil. Naojśtaod) – miasto w woj. małopolskim, w powiecie oświęcimskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zator. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bielskiego.