Jan I Dobry - Polski Serwis Naukowy

Jan I Dobry lub Wielki, port. João I (ur. 11 kwietnia 1357 w Lizbonie, zm. 14 sierpnia 1433 w Lizbonie), król Portugalii od 1385 roku.

Jan był nieślubnym synem króla Piotra I i Teresy Lourenço. W 1364 został wielkim mistrzem zakonu Avis. Po śmierci brata, Ferdynanda (1383) w Portugalii zapanował krótki okres interregnum, gdyż Ferdynand nie miał męskiego potomka. Ślub jego jedynej córki, Beatrycze, z Janem I, królem Kastylii sprawiłby, że Portugalia zostałaby podporządkowana Kastylii, na co miejscowa ludność nie chciała się zgodzić.

Izabela I Katolicka zwana też Kastylijską (ur. 22 kwietnia 1451 w Madrigal de las Altas Torres, zm. 26 listopada 1504 w Medina del Campo) — królowa Kastylii i Leónu w latach 1474-1504 i królowa Aragonii w latach 1479-1504 (współrządziła z mężem, Ferdynandem II Katolickim). Pierworodna córka króla Kastylii Jana II Kastylijskiego i Izabeli Aviz, wnuczki króla Portugalii Jana I Wielkiego.

Zakon Avis (również Aviz) – powstał prawdopodobnie jako bractwo rycerskie. Po raz pierwszy wzmiankowany jako zakon rycerski w 1167. Początkowo siedzibą zakonu było portugalskie miasto Evora, stąd zakon początkowo nosił nazwę Zakonu z Evora.

Początek rządów

Wreszcie, po dwóch latach anarchii, 6 kwietnia 1385 r. cortes (kortezy), czyli rada królestwa podjęła decyzję o ogłoszeniu królem nieślubnego brata zmarłego monarchy, Jana d'Aviz. Doprowadziło to do wojny z Kastylią. Armia kastylijska latem 1385,wspierana przez kawalerie francuską i prowadzona przez Jana I, wkroczyła do Portugalii z zamiarem zdobycia Lizbony i odebrania tronu Janowi I d'Aviz. Ponieważ działo się to podczas wojny stuletniej, z pomocą Portugalii przeciw Francji i Kastylii stanęła Anglia. Wojska kastylijskie zostały rozgromione m.in. bitwie pod Atoleiros i w decydującej bitwie pod Aljubarrotą, przez znacznie mniejsze siły pod dowództwem Jana I Dobrego i Nuno Alvaresa Pereirę. Wojna z Kastylią została wygrana i nowy król został uznany przez pozostałe państwa. Kastylia zrezygnowała z roszczeń po śmierci swojego króla, w 1390 r. W 1415 zajął Ceutę, miasto w północnym Maroku. Był to pierwszy krok do przejęcia handlu morskiego z Maghrebem.

Coimbra to miasto w Portugalii, leżąca nad rzeką Mondego, w dystrykcie Coimbra, w regionie Centrum w podregionie Baixo Mondego. Mieści się tu najstarszy uniwersytet w kraju założony w 1290. Coimbra to zarazem była stolica Portugalii (do 1255 r.) i najważniejszy ośrodek życia akademickiego w tym państwie.

Św. Noniusz (Nuno) Álvares Pereira OCarm. (ur. 24 czerwca 1360 w Cernache do Bomjardim koło Serty, zm.1 kwietnia 1431 w Lizbonie), słynny rycerz portugalski, polityk i dowódca wojskowy, współtwórca niepodległości Portugalii, święty Kościoła katolickiego, karmelita.

bitwa pod Atoleiros zwycięscy Portugalczycy są na prawo

Małżeństwo i potomstwo

W 1387, w dowód przyjaźni z Anglią, Jan poślubił córkę Jana z Gandawy, księcia Lancaster - Filipę Lancaster. Para miała kilkoro dzieci:

Blankę (1388-1389),

Alfonsa - Alfonso (1390-1400),

Edwarda - Duarte (1391-1438), króla Portugalii,

Piotra - Pedro (1392-1449), księcia Coimbry, ojca Izabeli de Coimbra (tym samym dziadka Jan II Doskonałego)

Henryka Żeglarza - Enrique (1394-1460), księcia Viseu,

Izabelę (1397-1471), żonę Filipa III Dobrego - księcia Burgundii,

Blankę (1398),

Jana - João (1400-1442), ojca Beatrycze i Izabeli Portugalskiej (tym samym dziadka Eleonory de Viseu i Manuela I Szczęśliwego oraz Izabeli Kastylijskiej).

Ponadto, Jan miał jeszcze dwoje dzieci z Inês Pires:

Jan II, (port. João II) (ur. 3 marca 1455, zm. 25 października 1495) – król Portugalii w latach 1481-1495. Zwany był Księciem Doskonałym (port. O Príncipe Perfeito).

Język portugalski - język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą oraz Republikę Zielonego Przylądka. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.

Alfonsa - Alfonso (1377-1461), księcia Braganza,

Beatrycze - Beatrice (1386-1447).

Janowi udało się nie dopuścić do walk bratobójczych pomiędzy synami o koronę Portugalii. Jego najbardziej znanym synem jest trzeci z kolei, Henryk Żeglarz, który wyprowadził ten mały kraj ku mocarstwowości.

Infantka Eleonora de Viseu, port. Leonor de Portugal lub Leonor de Viseu (ur. 2 maja 1458, w Beja – zm. 17 listopada 1525, w Lizbonie) – infantka Portugalii, księżniczka Viseu, królowa Portugalii jako żona króla Jana II Doskonałego.

Piotr I Okrutny, port. Pedro I o Cruel, Piotr I Sprawiedliwy port. Pedro I o Justiceiro (8 kwietnia 1320 - 18 stycznia 1367) - ósmy król Portugalii od 1357 r.