Jan Jerzy I Wettyn - Polski Serwis Naukowy

Jan Jerzy I Wettyn (ur. 5 marca 1585 w Dreźnie, zm. 8 października 1656 w Dreźnie) – książę elektor Saksonii w latach 1611-1656. Syn Krystiana I Wettyna, brat Krystiana II Wettyna

Życiorys

Objął władzę w Saksonii po śmierci starszego brata. W początkowym okresie rządów kontynuował rozpoczęty w 1609 roku spór spadkowy między Hohenzollernami, Wettynami i Wittelsbachami o Jülich-Kleve-Berg, który przegrał na mocy układu w Xanten.

W 1619 roku działając w sprzeczności z resztą obozu protestanckiego w Rzeszy Jan Jerzy I Wettyn opowiedział się za elekcją na cesarza Ferdynanda II Habsburga. Skutkiem tego był aktywny udział elektora po stronie Habsburgów w początkowym okresie wojny trzydziestoletniej.

Wittelsbachowie - jedna z najstarszych dynastii niemieckich. Jej przedstawiciele panowali w krajach niemieckich: Bawarii, Palatynacie Reńskim oraz przejściowo w Brandenburgii. Trzykrotnie zdobywali tron władców Niemiec, jednak nie zdołali go utrzymać w swej rodzinie. Zasiadali także przejściowo na tronach kilku państw europejskich: Szwecji, Danii, Węgier, Czech, Holandii, Grecji. Współcześnie, od 1919 roku uznawani przez jakobitów za prawowitych królów Anglii, Szkocji i Irlandii.

4 czerwca jest 155. (w latach przestępnych 156.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 210 dni. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Bliźniąt.

Niezadowolenie społeczne z polityki księcia oraz brak korzyści materialnych z prowadzenia wojny w Czechach spowodowały, że w 1631 roku Jan Jerzy I Wettyn przeszedł na stronę protestantów i opowiedział się za Gustawem II Adolfem.

Po śmierci króla szwedzkiego w 1635 roku Jan Jerzy I zawarł w Pradze pokój z cesarzem uzyskując w zamian jako dziedziczne lenno Łużyce. Kolejna zmiana frontu przyczyniła się do najazdu szwedzkiego na Saksonię i znacznego zniszczenia kraju co zmusiło elektora do pertraktacji i podpisania rozejmu w 1645 roku, który wyeliminował albertyńską linię Wettynów z wpływu na dalszy przebieg wojny trzydziestoletniej.

Ferdynand II Habsburg (ur. 9 lipca 1578 w Grazu, zm. 15 lutego 1637 w Wiedniu) – król Czech w latach 1617-1637 i Węgier w latach 1618-1637, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego w latach 1619-1637 z dynastii Habsburgów.

Hohenzollernowie - niemiecka dynastia wywodząca się ze Szwabii. Jej przedstawiciele panowali w krajach niemieckich (m.in. Brandenburgii, Ansbach, Bayreuth, Prusach), od 1871 jako cesarze niemieccy oraz w Rumunii (w latach 1866-1947).

Życie prywatne

16 września 1604 poślubił Sybillę Elżbietę, córkę Fryderyka I, księcia wirtemberskiego. Owdowiał 20 stycznia 1606. Po raz drugi ożenił się 29 lipca 1607. Jego wybranką została Magdalena Sybilla, córka księcia pruskiego Albrechta Fryderyka.

Pierwsze małżeństwo Jana Jerzego było bezdzietne. Z drugiego pochodzili:

Wojna trzydziestoletnia – konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Rzeszy niemieckiej wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich do osłabienia potęgi Habsburgów.

Łużyce (grnłuż. Łužica, dlnłuż. Łužyca, niem. Lausitz, cz. Lužice, ru. Лужица; od ług - zbiornik wodny, kałuża) jest to kraina geograficzno-historyczna częściowo w Niemczech i częściowo w Polsce, położona między Kwisą i Łabą, zamieszkana przez Niemców, Polaków i Serbołużyczan.

Zofia Eleonora, ur. 23 listopada 1609, zm. 2 czerwca 1671, żona Jerzego II, landgrafa heskiego na Darmstadt,

Maria Elżbieta, ur. 22 listopada 1610, zm. 24 czerwca 1684, żona Fryderyka III, księcia holsztyńskiego na Gottorp,

Krystian Albert, ur. 4 marca 1612, zm. 9 sierpnia 1612,

Jan Jerzy II, ur. 10 czerwca 1613, zm. 1 września 1680, elektor saski,

August, ur. 13 sierpnia 1614, zm. 4 czerwca 1680, książę saski na Weissenfels,

Krystian, ur. 27 października 1615, zm. 18 października 1691, książę saski na Merseburgu,

Magdalena Sybilla, ur. 23 grudnia 1617, zm. 6 stycznia 1668, żona najpierw Krystiana, następcy tronu duńskiego, a później Fryderyka Wilhelma II, księcia saskiego na Altenburgu,

Maurycy, ur. 28 marca 1619, zm. 4 grudnia 1681, książę saski na Zeitz.

Przypisy

↑ W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 70.

Gustaw II Adolf, Lew Północy (ur. 9 grudnia 1594 w Sztokholmie, zm. 16 listopada 1632 pod Lützen) – król Szwecji w latach 1611-1632, dowódca, strateg, reformator armii i polityk.