Jan Kaldeborn - Polski Serwis Naukowy

Jan Kaldeborn (zm. w 1416) - dominikanin, biskup tauryski, sufragan chełmiński 1398/99-1402, włocławski 1402/04-1411/12, warmiński 1415/1416.

Wywodził się z miejscowości Caldeborn, zwanej później Kaltwasser na Śląsku Opolskim (dziś Zimna Wódka koło Ujazdu).

W odniesieniu do czasu nominacji biskupiej a także tożsamości tego hierarchy pojawiają się poważne wątpliwości. W 1374 prowizję papieska na biskupstwo Tauris uzyskał dominikanin Jan. Jest to postać trudna do zidentyfikowania. W 1390 Jan, biskup tauryski jako sufragana w diecezji szweryńskiej. W 1399 w archidiecezji mogunckiej działał Jan, biskup tauryski jako sufragan na obszarze części tej archidiecezji (Turyngia, Saksonia, Hesja, Westfalia) z siedzibą w Erfurcie. Wzmiankowany także w 1404. 13 I 1396 w Krakowie był obecny Jan, biskup tauryski jako jeden z wystawców odpustu dla katedry na Wawelu.

Jan Kropidło (ur. pomiędzy 1360 a 1364, zm. 3 marca 1421 w Opolu) – w latach 1382-1396 książę strzelecki, od 1396 książę opolski, razem z braćmi, władca świecki tylko formalnie (kariera duchowna), 1382-1384 biskup poznański, 1384-1389 biskup włocławski, 1389-1394 nominat (urzędu nie objął) arcybiskup gnieźnieński, 1394-1398 biskup kamieński, 1398-1402 biskup chełmiński, od 1402 ponownie biskup włocławski.

Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP we Włocławku - budowla gotycka wznoszona od 1340 r. (poświęcenie kamienia węgielnego), konsekrowana w 1411 r. po ukończeniu korpusu nawowego. Budowa kontynuowana jeszcze w ciągu XV i na pocz. XVI w., do 1526 (ukończenie wieży północnej). W latach 1883-1901 poważnie regotyzowana, z wymianą detali i podwyższeniem wież zachodnich. Jest to świątynia trzynawowa z węższym i znacznie niższym prezbiterium, z dwiema wieżami od zachodu. Ze znajdujących się wewnątrz zabytków na szczególną uwagę zasługują: nagrobek bpa Piotra z Bnina z 1494, drewniana figura Matki Bożej z początku XV w. oraz obraz Wniebowzięcia NMP z ok. 1475.

Jan Kaldeborn jako biskup tauryski obecny był w 1399 na terenie diecezji chełmińskiej w poświadczeniu dokumentu tamtejszego ordynariusza Jana Kropidły. W 1400 został odnotowany Jan, biskup tauryski jako dominikanin, sufragan chełmiński. Jan Kaldeborn bez wątpienia był biskupem tauryskim, lecz można sądzić, że były dwa biskupstwa o takiej nazwie. Jan utrzymywał bliskie stosunki z biskupem kilku diecezji Janem Kropidło, opolskim księciem piastowskim. Pobyt Jana Kaldeborna w Krakowie w 1396 wskazuje na jego wcześniejszą obecność na ziemiach polskich. Być może w tym czasie pełnił posługę duszpasterską w diecezji kamieńskiej (gdzie Kropidło był biskupem w latach 1394-98). Jako biskup sufragan chełmiński był obecny 21 VII 1399 w Wąbrzeźnie, 17 II 1402 w katedrze w Chełmży asystował przy konsekracji nowego biskupa chełmińskiego Arnolda Stapila. W końcu listopada 1402 był na synodzie prowincjonalnym w Łęczycy jako sufragan włocławski, gdzie 29 XI był współwystawcą odpustu dla szpitala św. Trójcy w Płocku, związanego z dominikanami. W diecezji włocławskiej posługiwał na obszarze Pomorza Gdańskiego do listopada 1411, kiedy to został odwołany przez miejscowego ordynariusza. Nie wiadomo gdzie działał w latach 1412-1414, być może obecny był nadal na terenie diecezji włocławskiej. 20 V 1406 uczestniczył w synodzie prowincjonalnym w Kaliszu. Tam nadal przywileje odpustowe dla kościoła Mariackiego w Gdańsku i kościoła parafialnego w Lekowie 9 XII 1406 w Kościerzynie nadał odpust tamtejszemu Bractwu Ubogich. W 1411 poświęcił kościół katedralny włocławski. Sprawując funkcję sufragana włocławskiego pełnił jednocześnie urząd wikariusza generalnego na pomorską część diecezji włocławskiej. W 1415 pojawił się na Warmii, dokąd został sprowadzony przez kapitułę katedralną w okresie wakatu po śmierci biskupa Henryka Vogelsanga.

Arnold Stapil, OT (ur. po 1360 zm. 31 maja 1416 w Lubawie) – biskup chełmiński, kanclerz oraz kapelan Zakonu krzyżackiego. Nominowany przez papieża na biskupa 26 lipca 1402, konsekrowany na biskupa w Chełmży 29 października 1402 przez ordynariusza diecezji pomezańskiej Jana Möncha.

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Zmarł w 1416 z powodu zarazy.

Przypisy

Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965-1999. Słownik biograficzny, wyd. II popr. i uzupeł., Warszawa 2000, kol. 191, identyfikuje Jana, sufragana Moguncji z Jana Kaldebornem.
Paweł Czaplewski, dz. cyt., s, 111, datuje błędnie na rok 1399.
Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965-1999. Słownik biograficzny, wyd. II popr. i uzupeł., Warszawa 2000, kol. 191, działalność jako wikariusza włocławskiego i wikariusza generalnego Pomorza datuja na lata 1402-1415.

Bibliografia

Stanisław Chodyński, Biskupi sufragani włocławscy. (Z akt kapituły włocławskiej), Włocławek 1906, s. 30.

Paweł Czaplewski, Tytularny episkopat w Polsce średniowiecznej, "Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego", t. 43, 1916, s. 110-114.

Krzysztof Rafał Prokop, Biskupi pomocniczy w diecezjach polskich w dobie przedtrydenckiej (2. poł. XIII – 1. poł XVI w.), Kraków 2002, s. 235-238.