Jan Kompałła - Polski Serwis Naukowy

Jan Kompałła (ur. 26 stycznia 1776 w Jeżowej k. Lublińca - zm. 28 stycznia 1844 w Ostrowie) – polski duchowny katolicki, inicjator powstania Królewskiego Katolickiego Gimnazjum w Ostrowie.

Maturę zdał w 1795 roku w gimnazjum oo. Cystersów w Jemielnicy. Do 1798 roku studiował teologię i filozofię na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1789 roku, po nauce we wrocławskim seminarium, otrzymał święcenie kapłańskie.

W latach 1799-1831 pełnił posługę kapłańską w kilkunastu miejscowościach, m.in w Ostrzeszowie, Przedborowie, Grabowie nad Prosną, Święciechowej. W latach 1826-1829 był dziekanem ostrzeszowskim, a od roku 1831 do śmierci był proboszczem w Ostrowie. Miał talenty dyplomatyczne, szczególnie w Ostrowie cieszył się powszechnym uznaniem wśród ludzi z wielu środowisk. Władze ceniły go za wierność rządowi pruskiemu, jednak gdy uwięziono arcybiskupa Marcina Dunina bezwzględnie opowiedział się po stronie kościoła. Uchodził za dobrego gospodarza i organizatora.

Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Poznańskie – kraina historyczna i region etnograficzny w zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej i dolnej Warty, ze stolicą w Poznaniu; zachodnia część Wielkopolski, na wschodzie granicząca z Kaliskiem, w praktyce utożsamiana z tą częścią regionu, która w latach 1815–1918 była pod zaborem pruskim[potrzebne źródło].

W wrześniu 1840 roku, podczas kazania, rzucił hasło budowy w Ostrowie gimnazjum. Miała to być trzecia szkoła średnia w Poznańskiem (po Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu i Gimnazjum Męskim w Trzemesznie). Księdzu Kompalle udało się zaangażować w budowę całą ostrowską społeczność. Nie bez znaczenia była także znajomość z wieloma możnymi, m.in. Wojciechem Lipskim oraz książętami: Bogusławem Fryderykiem Radziwiłłem i Wilhelmem Radziwiłłem. Sam także poświęcił sprawie gimnazjum swoje siły i majątek. Doczekał tylko wybudowania szkoły pod dach. Przed śmiercią zdążył sporządzić znaczny zapis na rzecz gimnazjum.

Lubliniec (śl. Lublynec, niem. Lublinitz, pol. hist. Lublin Śląski[potrzebne źródło])– miasto w województwie śląskim, siedziba powiatu lublinieckiego. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny, kulturowy i turystyczny Ziemi Lublinieckiej, oraz drugi co do wielkości (po Częstochowie) w północnej części województwa śląskiego. Jedna z historycznych stolic Śląska[potrzebne źródło]. Jest głównym miastem Równiny Opolskiej oraz umowną stolicą Białego Śląska. Od czasów powojennych miasto przynależało do województwa katowickiego. Po reformie administracyjnej z 1975 r. utraciwszy rangę miasta powiatowego, Lubliniec znalazł się w granicach administracyjnych województwa częstochowskiego. W styczniu 1999 r. po kolejnym podziale administracyjnym przeprowadzonym przez rząd Jerzego Buzka, odzyskując status miasta powiatowego, Lubliniec powrócił do województwa śląskiego.

Ostrzeszów (niem. Schildberg, hebr. אסטדשװי) – miasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej, na Wzgórzach Ostrzeszowskich, siedziba powiatu ostrzeszowskiego i gminy Ostrzeszów; muzeum (1996).

Pochowano go na Starym Cmentarzu w Ostrowie, a jego pogrzeb zgromadził ok. 5 tysięcy ostrowian. W 1840 roku został wyróżniony Orderem Czerwonego Orła IV Klasy. Jego imię noszą: szkoła, której był założycielem (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Kompałły i Lipskiego) oraz ulica w Ostrowie.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Liceum Ogólnokształcące św. Marii Magdaleny w Poznaniu (Ad sanctam Mariam Magdalenam, nazywane też Marynką) – najstarsza poznańska szkoła średnia, zlokalizowana przy ul. Garbary 24. Przez wielu historyków (np. Z. Boras) uważana za najstarszą świecką szkołę polską działającą do dziś.

Bibliografia

Jan Kompałła, w: strona internetowa I Liceum Ogólnokształcącego im. Kompałły i Lipskiego w Ostrowie

Witold Banach, Ostrów pod znakiem pegaza, Ostrów Wielkopolski - Poznań, 2005

praca zbiorowa, Ostrów Wielkopolski - dzieje miasta i regionu, Poznań 1990