Jan Kwapiński - Polski Serwis Naukowy

Jan Kwapiński na emigracji

Jan Kwapiński, właśc. Piotr Edmund Chałupka, ps. Kacper, Stanisław (ur. 12 listopada 1885 w Warszawie, zm. 4 listopada 1964 w Penley) – polityk PPS, członek Organizacji Bojowej PPS, uczestnik akcji pod Rogowem, skazany na karę śmierci. Ponad dziesięć lat więziony przez władze rosyjskie na katordze. W okresie niepodległości uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w 1920, a następnie organizator i przywódca Związku Zawodowego Robotników Rolnych zwany "Królem fornali". Poseł na Sejm I i II kadencji w latach 1922–1930. Więziony i dwukrotnie skazany za organizowanie strajków robotników rolnych, oraz za działalność opozycyjną wobec sanacji. Ostatni prezydent międzywojennej Łodzi w 1939. Więziony przez NKWD i zesłany na Syberię. W okresie 1940–1941 minister i wicepremier Rządzie RP na uchodźstwie 1942–1947. Jeden z przywódców PPS na emigracji.

Krwawa środa – skoordynowana akcja Organizacji Bojowej PPS przeciwko okupacyjnym władzom rosyjskim w Królestwie Polskim, przeprowadzona 15 sierpnia 1906. W dniu tym w 19 miastach Kongresówki dokonano zamachów na 80 Rosjan, głównie na policjantów, żandarmów i agentów Ochrany. Miała na celu powstrzymanie represji carskich po rewolucji 1905. W istocie w Warszawie akcja ta spowodowała panikę w garnizonie rosyjskim i wycofanie na kilka dni głównych sił z miasta.
X Pawilon Cytadeli Warszawskiej – jeden z pawilonów Cytadeli Warszawskiej w którym obecnie znajduje się oddział Muzeum Niepodległości poświęcony walkom narodowo-wyzwoleńczym w okresie rozbiorów polski. Kierownikiem placówki jest mgr Jerzy Wągrodzki.

Początki działalności w Ostrowcu

Syn Teofila Chałupki – palacza w Zakładach Ostrowieckich i Teofili z domu Bałuta, córki powstańca styczniowego T. Banity. Dzieciństwo spędził w Ostrowcu Świętokrzyskim, gdzie jego ojciec był palaczem w Zakładach Ostrowieckich. Po skończeniu szkoły przyfabrycznej został preserem w walcowni blachy w Ostrowieckich Zakładach Budowy Maszyn.

Akcja pod Rogowem – akcja ekspropriacyjna przeprowadzona przez Organizację Bojową PPS w sile 49 ludzi pod dowództwem Józefa Montwiłła-Mireckiego 8 listopada 1906. Bojowcy PPS napadli na stacji w Rogowie na pociąg z konwojem pocztowym, przewożącym pieniądze i papiery wartościowe.
Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

Od 1901 członek Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1904 należał do Komitetu Strajkowego w zakładzie, a w 1905 brał udział w urządzaniu wieców i masówek. Zagrożony aresztowaniem za działalność podczas "Republiki Ostrowieckiej" ukrywał się w Ćmielowie, a następnie, pod koniec 1905 zbiegł do Galicji.

W Organizacji Bojowej PPS

W Krakowie ukończył szkołę dla instruktorów Organizacji Bojowej PPS. W 1906 wrócił do Królestwa. Został oddelegowany przez Wydział Bojowy do okręgu łódzkiego. Kierował "szóstkami" w Zgierzu i Dąbrówce. Uczestniczył w wydarzeniach "Krwawej środy 15 sierpnia 1906, oraz w akcji pod Rogowem w dniu 7 listopada 1906, gdzie dowodził jednym z oddziałów. Tuż przed rozłamem w PPS Wydział Bojowy zlecił mu opanowanie składów broni i majątku partyjnego znajdującego się w rękach komitetu okręgowego, będącego pod wpływem "umiarkowanych". Dzięki Kwapińskiemu po rozłamie w Polskiej Partii Socjalistycznej, w Łodzi powstała PPS – Frakcja Rewolucyjna.

Po zakończeniu w 1927 roku kadencji Sejmu i Senatu w dniu 4 marca 1928 r. zostały przeprowadzone wybory (do Sejmu), zaś tydzień później – 11 marca – wybory do Senatu. Dwa lata po dokonaniu przez Józefa Piłsudskiego zamachu majowego zwyciężyło nowo utworzone ugrupowanie sanacyjne, Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem.
Proces brzeski – polityczny proces sądowy przywódców Centrolewu, przeprowadzony w dniach 26 października 1931–13 stycznia 1932 r. przed Sądem Okręgowym w Warszawie.

19 grudnia 1906, w dzień imienin cara, dowodził zamachem bombowym na oberpolicmajstra Łodzi Chrzanowskiego. Po tej akcji zdekonspirowany opuścił Łódź. Został skierowany do okręgu w Częstochowie rozbitego przez prowokatorów. Organizował tam akcje ekspropriacyjne. Po napadzie na sklep monopolowy we Włodowicach niedaleko Zawiercia, 23 kwietnia 1907 oddział Organizacji Bojowej PPS Frakcji Rewolucyjnej został zaatakowany przez policję i tłum chłopów namówionych do pościgu. Jan Kwapiński osłaniał odwrót oddziału. W obawie przed przypadkowymi ofiarami, nie użył broni i został ujęty i ciężko pobity.

Leon Berenson (ur. 27 lipca 1882 w Warszawie, zm. 22 kwietnia 1941 w Warszawie) – polski prawnik żydowskiego pochodzenia, obrońca w licznych procesach politycznych PPS-u.
Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)