Jan Lelej - Polski Serwis Naukowy

Jan Lelej (ur. 10 maja 1917 w Ugłach, zm. 13 października 2011 w Olsztynie) – żołnierz Wojska Polskiego II RP, obrońca Westerplatte, odznaczony Orderem Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się we wsi Ugły pod Wołożynem. W okresie II Rzeczypospolitej mieszkał na terenie województwa nowogródzkiego. Ukończył szkolę powszechną i dwa lata szkoły ślusarsko-mechanicznej. W 1938 został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. W 1939 wcielono go do 86 Pułku Piechoty, stacjonującego w Helenowie pod Mołodecznem. W tym samym roku zgłosił chęć rozpoczęcia nauki w szkole podoficerskiej.

Wojskowa Składnica Tranzytowa - polska składnica amunicyjna z oddziałem wartowniczym funkcjonująca w latach 1926-1939 na półwyspie Westerplatte, miejsce obrony polskiej przed wojskami niemieckimi w wrześniu 1939 roku.

Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych - wielośrodowiskowa organizacja kombatancka, zrzeszająca obywateli polskich, którzy walczyli o wolność, suwerenność i niepodległość kraju w formacjach Wojska Polskiego, sojuszniczych armii państw koalicji antyhitlerowskiej, podziemnych organizacjach ruchu oporu oraz byłych więźniów hitlerowskich obozów koncentracyjnych i stalinowskich łagrów.

W lipcu 1939 jako elew kompanii szkolnej szkoły podoficerskiej został odkomenderowany do służby w 2 Batalionie Strzelców Morskich w Gdyni, a następnie od 13 sierpnia 1939 – do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

W nocy z 31 sierpnia na 1 września 1939 pełnił służbę na wartowni nr 5. W czasie obrony Westerplatte pozostawał w niej wraz z grupą żołnierzy ubezpieczających plażę. Po zniszczeniu wartowni 2 września, dołączył do obsady placówki „Tor kolejowy”. W czasie walk został ranny. Po kapitulacji Westerplatte znalazł się w niewoli niemieckiej. Był osadzony w Stalagu I A, gdzie pracował jako parobek, mechanik samochodowy i murarz. Na początku 1945, podczas ewakuacji jeńców wojennych z terenu Prus Wschodnich, uciekł z niewoli, przedostał się na ziemie polskie i do zakończenia działań wojennych przebywał w Białymstoku.

Tokarz - osoba zajmująca się obróbką metali. Wymagania jakie musi spełniać osobą ubiegająca się o to stanowisko to wykształcenie zawodowe, w kierunku operatora obrabiarek skrawających, o specjalności "tokarz".

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Po wojnie zamieszkał w Ostródzie. W latach 1946-1954 pracował jako intendent w Milicji Obywatelskiej i Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. Od 1955 był zatrudniony jako tokarz w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego. Udzielał się społecznie. Był przewodniczącym rady zakładowej i radnym miejskim. W 1977 przeszedł na emeryturę.

Województwo nowogródzkie – jedno z 16 województw II Rzeczypospolitej w latach 1921-1939. Siedzibą władz województwa był Nowogródek. Zostało zlikwidowane przez okupacyjne władze radzieckie we wrześniu 1939 roku.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W 1989 został awansowany do stopnia podporucznika w stanie spoczynku i odznaczony Orderem Virtuti Militari. W 1990 przyznano mu rentę inwalidy wojennego.

W końcowych lata życia był obłożnie chory. Ostatnie tygodnie spędził w Domu Pomocy Społecznej "Kombatant" w Olsztynie. Zmarł 13 października 2011 jako przedostatni z obrońców Westerplatte.