Jan Nepomucen Kamiński - Polski Serwis Naukowy

Jan Nepomucen Kamiński (ur. 27 października 1777 w Kutkorzu koło Lwowa, zm. 5 stycznia 1855 we Lwowie) – polski reżyser, aktor, pisarz i tłumacz, dyrektor teatru polskiego we Lwowie, nazywany Ojcem galicyjskiej sceny polskiej.

W latach 1809 – 1842 kierował lwowskim teatrem w trudnych warunkach germanizacji i prześladowań polskości w stolicy zaboru austriackiego – Lwowie. Ubogi naówczas repertuar zasilał przeróbkami i tłumaczeniami z literatur obcych i przyswoił scenie naszej sto kilkadziesiąt utworów dramatycznych.

Makbet (ang. Macbeth) – tragedia Williama Shakespeare’a napisana około roku 1606, należy do najczęściej wystawianych i adaptowanych sztuk szekspirowskich, jest również najkrótszą tragedią jego autorstwa

Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Germanizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją. Często rozumiana obecnie jako proces wynarodowienia, poprzez nakłanianie lub przymuszanie ludności rdzennej określonego terenu do przyswojenia języka niemieckiego oraz kultury niemieckiej, a także proces rozprzestrzeniania się języka, kultury i ludności poprzez asymilację lub adaptacje obcojęzycznych słów.

Obowiązujący do 1842 roku przywilej teatralny obejmował tylko teatr niemiecki – polscy aktorzy działali wyłącznie na podstawie nie zawsze formalnych umów z przedsiębiorcami austriackimi. Za przykładem Bogusławskiego zorganizował we Lwowie amatorską grupę teatralną, która grywała po 1804 i na prowincji, zapędzając się aż do Odessy. Był aktorem, reżyserem, dramaturgiem, przede wszystkim jednak przedsiębiorcą teatralnym. Zajmował się wszystkimi problemami teatru (dobór repertuaru, angażowanie aktorów, projektowanie dekoracji, prowadzenie spraw finansowych). Stworzył we Lwowie scenę polską i wywalczył dla niej egzystencję prawną, wykształcił także całe pokolenie artystów. Do jego teatru garnęli się znani i cenieni aktorzy, wystawiał bowiem repertuar narodowy. Autorami sztuk dla teatru lwowskiego byli także m.in. Aleksander Fredro i Józef Korzeniowski. Kiedy w 1841 hrabia Stanisław Skarbek zbudował swój teatr we Lwowie, przeszli do niego aktorzy występujący wcześniej u Kamińskiego.

Reżyser – autor realizujący własną artystyczną koncepcję multidyscyplinarnego utworu: spektaklu, filmu, audycji radiowej, programu telewizyjnego, nagrania dźwiękowego itp. Nadzoruje i koordynuje działania wszystkich biorących udział w przedsięwzięciu. Reżyser nadaje ostateczny kształt utworowi i jest za niego odpowiedzialny w sensie artystycznym.

Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej.

Przez krótki okres związany był także z teatrem polskim w Kamieńcu Podolskim.

Był także autorem kilkudziesięciu adaptacji teatralnych dzieł niescenicznych lub przeznaczonych dla teatrów niedramatycznych (m.in. "Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale" (1821), oryginalnych tekstów (np. "Twardowski na Krzemionkach"), a także przekładów, m.in. Szekspira, Calderona, Schillera. W latach 1835-1848 był redaktorem "Gazety Lwowskiej" i "Rozmaitości".

William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, miejsce ur. Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia 1616 tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.

Pedro Calderón de la Barca (ur. 17 stycznia 1600 w Madrycie, zm. 25 maja 1681 tamże) – barokowy poeta i dramaturg hiszpański działający w hiszpańskim Złotym Wieku, uważany za następcę Lope de Vegi.

Przetłumaczył m.in.: „Wallenstein” (1837), Schillera „Dwaj Pikkolominiowie” (1834), Hamleta (1805), Makbeta, Króla Lira Williama Shakespeare'a i Judytę F. Hebbla i Calderona „Lekarz swego honoru” (1827). Zawdzięczamy mu wczesne spolszczenie poezji Schillera (od r. 1816), jak „Ballady i pieśni” i „Pieśń o dzwonie”. Jego rozprawki o języku polskim („Czy język nasz jest filozoficzny?”, „Wywód filozoficzności naszego języka”) znalazły u wybitnych przedstawicieli naszego romantyzmu żywy oddźwięk. Jego grób znajduje się na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Teatr Skarbkowski - teatr lwowski, mieszczący się w klasycystycznym gmachu, wzniesionym z funduszy hrabiego Stanisława Skarbka w latach 1837-1842, otwarty 28 marca 1842 i funkcjonujący do 1899 r.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Grób J.N. Kamińskiego (2002)

Zespół Polskiego Teatru Ludowego we Lwowie przy odnowionym grobie Jana Nepomucena Kamińskiego (2004)

Grób J.N.Kamińskiego (2010)

Przypisy

* Kutkorz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.

Linki zewnętrzne

Piotr Czartoryski-Sziler – Jan Nepomucen Kamiński – twórca teatru polskiego we Lwowie

Agnieszka Marszałek – Trochę z dziejów lwowskiego teatru