Jan Olechowski - Polski Serwis Naukowy

Jan Olechowski (ur. 1 stycznia 1917 w Zwiahlu (obecnie Nowogród Wołyński), na Ukrainie – zm. 1 kwietnia 1956) w Nowym Jorku – polski poeta, publicysta, prozaik, dziennikarz, komentator polityczny Radio Wolna Europa.

Obawa przed rewolucyjnymi zamieszkami była powodem przenosin inteligenckiej rodziny Olechowskich na teren Polski. Wkrótce potem Jan Olechowski stracił ojca i jego dalszym wychowaniem zajmowała się tylko matka, nauczycielka. Pracowała początkowo w Lublinie, a od 1919 w Piórkowie koło Opatowa, w Górach Świętokrzyskich. Po maturze zdanej w lubelskim gimnazjum Olechowski kontynuował naukę na Uniwersytecie Warszawskim (studia polonistyczne przerwane wybuchem wojny).

Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).

Bronisław Onufry Kopczyński, często jako Onufry Bronisław Kopczyński, ps. Stefan Barwiński, Adam, ps. muzyczne Lech Kobron, Sławomir Bronicz (ur. 1916 r., zm. 5 kwietnia 1943 na Majdanku) - polski muzyk (kompozytor, dyrygent), poeta, krytyk, publicysta związany z narodową demokracją, założyciel i pierwszy redaktor konspiracyjnego czasopisma "Sztuka i Naród".

Zadebiutował w 1934, drukując wiersz pt. Rachunek sumienia (w piśmie "Rodzina Polska" wydawanym przez księży pallotynów). Od 1935 jego publicystyka literacka ukazuje się w "Przeboju" i "Przełomie" – pismach Ruchu Narodowo-Radykalnego "Falanga", której został członkiem. Jednak drukuje również w "Wielkiej Polsce", "Kulturze", "Sprawach Otwartych" i w "Prosto z Mostu". W 1939 zakłada (wspólnie z Bronisławem Kopczyńskim, muzykiem) własny dwutygodnik literacki "W natarciu".

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

Orzeł Biały - pismo 2 Korpusu, którego redaktorami byli m.in. Jerzy Giedroyc i Gustaw Herling-Grudziński. Z pismem związana była seria książek Biblioteka Orła Białego:

Uczestniczył w działaniach obronnych armii polskiej we wrześniu 1939. Miał stopień plutonowego podchorążego. W październiku 1939 został aresztowany przez okupacyjne wojska radzieckie i wywieziony w głąb Rosji. Kolejne dwa lata spędził w rosyjskich więzieniach i obozach koncentracyjnych pod Murmańskiem i Archangielskiem. Dwukrotnie próbował ucieczki, jednak więźniem przestał być dopiero w 1941 – na mocy układu Sikorski-Majski.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Układ Sikorski-Majski – układ z dnia 30 lipca 1941 roku między Polską a ZSRR, przywracający stosunki dyplomatyczne między obu państwami, zerwane 17 września 1939 z chwilą agresji ZSRR na Polskę wobec wysuniętego wówczas w nocie skierowanej do ambasadora RP oficjalnego stwierdzenia strony sowieckiej o zaprzestaniu istnienia państwa polskiego. Układ miał na celu wspólną walkę obu państw z III Rzeszą w czasie II wojny światowej w ramach koalicji antyhitlerowskiej.

Dotarł do Kazachstanu i tam został żołnierzem Armii Polskiej. Razem z armią gen. Andersa przeszedł z Rosji na Bliski Wschód. Został dowódcą działonu w 6. batalionie 2. Korpusu Polskiego, potem oficerem oświatowym, a w 1943 w Tel Awiwie – redaktorem działu literackiego pisma "Dziennik Żołnierza". Jako podchorąży w 2. Brygadzie Strzelców Karpackich uczestniczył w kampanii włoskiej 2. Korpusu; brał udział w bitwie pod Monte Cassino. Jednocześnie współpracował z redakcjami polskich pism : "Ku wolnej Polsce", "Kurier Polski w Bagdadzie", "Dziennik Żołnierza APW", "Goniec Karpacki", "Orzeł Biały", "Ochotniczka", "Na szlaku Kresowej".

Pallotyni, właściwie Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego (łac. Societas Apostolatus Catholici – SAC) – katolicka wspólnota księży i braci, założona przez św. Wincentego Pallottiego w 1. połowie XIX wieku. Pallotyni charakteryzują się licznymi dziełami duszpasterskimi i misyjnymi na wszystkich kontynentach oraz promowaniem współpracy z ludźmi świeckimi. Pallotyni są integralną częścią Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, a według prawa kanonicznego są stowarzyszeniem życia apostolskiego na prawie papieskim. Pallotyńskie wyższe seminarium duchowne w Polsce znajduje się w miejscowości Ołtarzew koło Warszawy, w gminie Ożarów Mazowiecki (powiat warszawski zachodni).

Radio Wolna Europa (Radio Wolna Europa/Radio Swoboda, ang. Radio Free Europe/Radio Liberty) – rozgłośnia finansowana przez Kongres Stanów Zjednoczonych, utworzona w 1949 z połączenia "Radia Wolna Europa" i "Radia Swoboda". Swoją misję określa następująco: "Promować wartości i instytucje demokratyczne przez rozpowszechnianie prawdziwych informacji i idei". Audycje tworzone są w ponad dwudziestu językach i nadawane na falach krótkich, przez satelity i Internet oraz retransmitowane lokalnie w wielu krajach na falach średnich i ultrakrótkich.

Po zakończeniu wojny zatrudniony w Oddziale Kultury i Oświaty Armii Polskiej w Rzymie. Na uniwersytecie rzymskim kontynuował przerwane wojną studia (poszerzając ich zakres o rusycystykę). Powstające w tym czasie wiersze drukował we włoskim piśmie "Iridion" i londyńskich "Wiadomościach". Podczas pobytu w Rzymie ożenił się.

„Kultura” - emigracyjny miesięcznik polski, ukazujący się w latach 1947–2000, stanowiący centrum kulturalno-polityczne dla emigracji polskiej po drugiej wojnie wywierając wpływ na Polskę Ludową.

Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. Қазақстан, Қазақстан Республикасы, trl. Ķazaķstan, Ķazaķstan Respublikasy, trb. Kazakstan, Kazakstan Respublikasy; ros. Казахстан, Республика Казахстан trl. Kazahstan, Respublika Kazahstan, trb. Kazachstan, Riespublika Kazachstan) – państwo leżące częściowo w Europie (5,4% powierzchni – tereny na zachód od rzeki Emba) i częściowo w Azji, powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12 187 km. Kazachstan ma również dostęp do największego jeziora świata – Morza Kaspijskiego na długości 2340 km.

Od 1947 mieszkał z żoną w Londynie. Studiował rusycystykę w tamtejszej School of Slavonic and East European Studies. Drukował w "Życiu" (Londyn) i "Kulturze" (Paryż), głównie artykuły i recenzje literackie. W 1952 zamieszkał z rodziną w Nowym Jorku, gdzie – od 1954 – pracował jako komentator polityczny RWE.

Wiadomości – polski emigracyjny tygodnik społeczno-kulturalny wydawany w latach 1946–1981 w Londynie, będący kontynuacją wydawanych w latach 1940–1944 "Wiadomości Polskich, Politycznych i Literackich".

GUŁag, Gułag (niekiedy dopuszczana jest forma GUŁAG) - system obozów pracy przymusowej (łagrów) w ZSRR, którego więźniami byli zarówno przestępcy kryminalni, jak i osoby uznawane za społecznie niepożądane lub politycznie podejrzane. Słowo jest akronimem nazwy instytucji zarządzającej tym systemem - ros. Главное Управление Исправительно—Трудовых Лагерей и колоний "Gławnoje Uprawlenije Isprawitielno-Trudowych Łagieriej i Kolonij" (Główny Zarząd Poprawczych Obozów Pracy). W rzeczywistości, w różnych okresach, instytucja ta nosiła różne nazwy. Jako synonim stosowane jest określenie łagry od ros. słowa obóz (лагерь, łagier).

Zmarł 1 kwietnia 1956 w Nowym Jorku, po ciężkiej chorobie nerek.

Twórczość

wiersze, artykuły o tematyce literackiej i politycznej – drukowane w czasopismach i antologiach;

powieść, drukowana w odcinkach na łamach londyńskiego "Tygodnika Ilustrowanego" w 1949 (pod pseudonimem St. Korczeń, osnuta na przeżyciach w Rosji)

wydania książkowe:

1944 Prostą jak sosna wyrosnąć. Poezje. Irak – Palestyna – Egipt – Italia 1942-1944; wyd.: "Biblioteka Orła Białego", Rzym

1950 Chwila nocna. Poezje 1945-1950; wyd.: "Oficyna Poetów i Malarzy", Londyn

1963 Wiersze wybrane; wyd.: IW "Pax", Warszawa

Bibliografia

Maria Danilewicz Zielińska – Szkice o literaturze emigracyjnej

Jan Zieliński – Leksykon polskiej literatury emigracyjnej

Współcześni pisarze polscy i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny

Jan Bielatowicz – Literatura na emigracji