Grób Jana Raczkowskiego na Powązkach; Warszawa, 23 lipca 2008

Jan Raczkowski (ur. 22 sierpnia 1922 w Zajezierzu w pow. nieświeskim, zm. 31 stycznia 2003 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, generał dywizji pilot Wojska Polskiego, Główny Inspektor Lotnictwa (1963–1967), dowódca Wojsk Lotniczych (1967–1972), poseł na Sejm PRL V kadencji (1969–1972), wiceminister komunikacji (1972–1982), konsul generalny PRL w Mińsku w ZSRR (1982–1987), wiceprzewodniczący Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1974–1983), przewodniczący Komisji Braterstwa Broni Zarządu Głównego TPPR (1987–1991)

Życiorys

Urodził się w Zajezierzu, w powiecie Nieśwież, na terytorium obecnej Białorusi, które po wybuchu II wojny światowej zostało wcielone do ZSRR. W latach 1942–1944 służył w partyzantce radzieckiej na Zachodniej Białorusi, jako dowódca zwiadu Oddziału "Żukow", a następnie "Szczors" Brygady im. Czapajewa. Od czerwca do grudnia 1944 służył w 193 Dywizji Piechoty Armii Czerwonej. 15 grudnia 1944 wstąpił do Wojska Polskiego.

W 1945 ukończył Oficerską Szkołę Lotniczą w Dęblinie w stopniu podporucznika, a następnie w latach 1946–1947 kurs dowódców pułków przy OSL. W 1946 awansował na stopień porucznika. W marcu 1949 został dowódcą 5 Pułku Lotnictwa Szturmowego w Bydgoszczy. Już w 7 lat po wstąpieniu do wojska w 1952 został dowódcą 8 Dywizji Lotnictwa Szturmowego, którą dowodził do 1955. Studiował następnie w Akademii Lotniczej w Monino w ZSRR. Po powrocie z ZSRR zajmował kluczowe stanowiska w lotnictwie: w grudniu 1956 został dowódcą 3 Korpusu Lotnictwa Mieszanego w Poznaniu, stanowiącego podstawę Lotnictwa Operacyjnego.

W latach 1957–1963 był dowódcą Lotnictwa Operacyjnego. W 1963, po usunięciu z wojska gen. dyw. pil. Jana Freya-Bieleckiego był Głównym Inspektorem Lotnictwa. Po połączeniu Lotnictwa Operacyjnego i Głównego Inspektoratu Lotnictwa (w 1967) i utworzeniu Wojsk Lotniczych jako odrębnego, obok Wojsk Lądowych, Wojsk Obrony Powietrznej Kraju i Marynarki Wojennej, rodzaju Sił Zbrojnych został dowódcą Wojsk Lotniczych. Funkcję tę sprawował w latach 1967–1972. Był współorganizatorem wielkich parad lotniczych w latach 1966 (defilada 1000-lecia) oraz 1969 (defilada 25-lecia PRL).

W 1957, w wieku zaledwie 35 lat, został najmłodszym generałem w polskim lotnictwie. Był również dopiero trzecim, po Michale Jakubiku i Janie Frey-Bieleckim Polakiem, który otrzymał ten stopień w korpusie osobowym lotnictwa. Nominację wręczył prezes Rady Ministrów Józef Cyrankiewicz. W 1963 został awansowany do stopnia generała dywizji. Nominację wręczył przewodniczący Rady Państwa PRL Aleksander Zawadzki. Posiadał tytuł pilota wojskowego pierwszej klasy.

W latach 1943–1944 był członkiem radzieckiej partii komunistycznej WKP(b), od 1944 – PPR, a od 1948 – PZPR. W latach 1964–1975 był zastępcą członka KC PZPR. W latach 1969–1972 był posłem na Sejm PRL V kadencji z ramienia PZPR. W latach 1974–1983 był wiceprzewodniczącym Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Urlopowany z wojska w 1972 zajmował drugoplanowe stanowiska w hierarchii władzy PRL. Pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Komunikacji nadzorującego lotnictwo cywilne (1972–1982), a następnie Konsula Generalnego PRL w Mińsku w ZSRR (ob. Białoruś) (1982–1987). Po powrocie do kraju w styczniu 1987 był w latach 1987–1991 przewodniczącym Komisji Braterstwa Broni Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, a w 1989 wszedł w skład Prezydium Zarządu Głównego TPPR. 23 grudnia 1987 został oficjalnie pożegnany przez ministra obrony narodowej gen. armii Floriana Siwickiego w związku z zakończeniem zawodowej służby wojskowej. 30 marca 1988 został przeniesiony w stan spoczynku.

W stanie spoczynku działał w Stowarzyszeniu Seniorów Lotnictwa Wojskowego, Warszawskim Klubie Seniorów Lotnictwa, Klubie Generałów WP, Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Ordery i odznaczenia

Bibliografia