Jan Rudowski - Polski Serwis Naukowy

Jan Rudowski herbu Prus II, (urodzony w Rumoce (pow. mławski) 18 lutego 1840- maj 1905 w Ropczycach) – pułkownik, naczelnik wojenny powiatu opoczyńskiego i radomskiego.

Był synem Ignacego Rudowskiego i Julianny z Rościszewskich.

Uczęszczał do szkoły w Mławie. Służył jako junkier, podchorąży w wojsku carskim w batalionie strzelców celnych Połockiego pułku piechoty w Piotrkowie Trybunalskim.

W 1863 r. po wybuchu powstania styczniowego zbiegł z garnizonu piotrowskiego do obozu powstańczego Ignacego Zawadzkiego, następnie Dionizego Czachowskiego.

Suchedniów – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie skarżyskim. Jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Suchedniów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

Walczył w radomskim, gdzie powierzono mu dowództwo kompanii strzeleckiej w randze kapitana.

W uznaniu za waleczność, został w sierpniu 1863 r. mianowany majorem i naczelnikiem wojennym powiatu opoczyńskiego i radomskiego. Jesienią tegoż roku został mianowany przez gen. Bosaka podpułkownikiem, a w końcu roku - dowódcą pułku Opoczyńskiego. 8 listopada 1863 r. oddział ppłk. Jana Rudowskiego rozbroił rosyjską załogę Szydłowca. Wiosną 1864 kadrę organizacyjną pułku Jan Rudowski uzupełnił masowymi ochotnikami. Pułk Opoczyński tropiony przez Rosjan starł się z nimi pod Suchedniowem, Opocznem (10 marca 1864), Wąchockiem, Odrowążem i Radkowicami. 50 kawalerzystów stanowiło osobistą eskortę J. Rudowskiego W jednej z potyczek, z dragonami dostał się ranny do niewoli i jako ex-oficer rosyjski miał być rozstrzelany. Jednak pozostała część oddziału powstańczego, uderzywszy na powracających dragonów, odbiła swego dowódcę.

Podchorąży – tytuł wojskowy kandydata na oficera zawodowego lub rezerwy (tradycyjnie tytuł ten jest używany także w innych służbach mundurowych, np. w straży pożarnej).

Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.

Dopiero w maju 1864 r. ppłk. Jan Rudowski jako jeden z ostatnich i podwładny gen. Haukego Bosaka rozwiązał swój oddział.

Nie mogąc wrócić do Rumoki, przebywał na emigracji we Francji, potem osiadł na Pomorzu, gdzie administrował majątkiem. Wypadek na polowaniu, na którym postrzelił śmiertelnie gajowego Niemca, zmusił go do opuszczenia Pomorza. Wyjechał wtedy do Lwowa, obejmując tam administrację dóbr książąt Sapiehów. We Lwowie poślubił Stanisławę Narzymską, z którą miał troje dzieci:

Mława – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim. Miasto powiatowe leżące na Mazowszu, na Wzniesieniach Mławskich, w pobliżu rz. Mławki, tuż przy granicy z województwem warmińsko-mazurskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego. Wg danych z 26 czerwca 2009 miasto posiadało 30 423 mieszkańców.

Ignacy Zawadzki herbu Zawadzki (ur. 1789 we Włościborzu – zm. 1875 w Poznaniu) – sekretarz generalny prefektury departamentu bydgoskiego Księstwa Warszawskiego, landrat w Czarnkowie, Śremie i Poznaniu, radca regencyjny w Legnicy.

Wanda za Zygmuntem Choromańskim, zam. w ciechanowskim;

Michał, ożeniony z Kanigowską (zm. przy porodzie) a następnie z Marią Kosińską z Drogiszki k. Mławy (córką Zofii z Rudowskich Bronisławowej Kosińskiej z Głuszka);

Kazimiera, pośłubiła w 1891 Jana Deskura;

Jan Rudowski zmarł najprawdopodobniej w okolicach Ropczyc.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Źródła;

Eligiusz Kozłowski (opr.), Zapomniane wspomnienia, Warszawa, 1981 r., s.479

Rudowski Jan; Walki w Sandomierskiem i Lubelskiem. [w:] W czterdziestą rocznicę powstania styczniowego 1863 - 1903. Warszawa 1903 r.

H.S. Zawadzki, Podpułkownik Jan Rudowski Dowódca pułku Opoczyńskiego w latach 1863 - 1864 (wybór fragmentów: Hubert Rudowski), 1985;

Hubert Rudowski, Wprowadzenie do wyboru fragmentów ww. opracowania, Gdynia, listopad 1985.