Jan VI Bragança (ur. 13 maja 1767 w Lizbonie, zm. 10 marca 1826 w Lizbonie) – król Brazylii w latach 1816-1822 i król Portugalii w latach 1816-1826.

Życiorys

Był synem portugalskiej pary królewskiej Marii I i Piotra III. Od roku 1791 roku z powodu postępującego stanu melancholii i dewocji matki faktycznie kierował sprawami państwa, a od 1799 roku pełnił obowiązki regenta.

W czasie rewolucji francuskiej próbował bez powodzenia zorganizować koalicję Portugalii, Hiszpanii i Anglii. Po śmierci Ludwika XVI wypowiedział wojnę Republice Francji. W 1801 roku wdał się w wojnę z Hiszpanią, w której armia portugalska poniosła klęskę i zmuszona była wypłacić ogromną rekompensatę.

W 1806 roku odmówił przystąpienia do napoleońskiej blokady kontynentalnej. Był to pretekst do kolejnej wojny z Francją. W 1807 roku Portugalia została zajęta przez wojska napoleońskie, a Jan VI wraz z rodziną został zmuszony do ucieczki z Europy. Udał się do Ameryki Południowej, gdzie proklamował utworzenie Królestwa Brazylii.

Mimo, że w 1808 roku Portugalia została oswobodzona z okupacji francuskiej nie zdecydował się na powrót do Europy. W ojczyźnie w imieniu rodziny królewskiej władzę sprawowała rada regencyjna. W 1816 roku przejął pełnię władzy jako król Portugalii i Brazylii. W Ameryce Południowej zaangażował się w rozwój Królestwa Brazylii oraz wojnę o niepodległość kolonii hiszpańskich. Wysłał portugalskie siły zbrojne do Zjednoczonych Prowincji Rio de La Plata. Wmieszanie się w wewnętrzne sprawy byłych kolonii hiszpańskich zakończyło się przyłączeniem Urugwaju do Brazylii. Prowadząc politykę usamodzielnienia Brazylii spod wpływów metropolii doprowadził w krótkim czasie do ruiny gospodarczej Portugalii, która była uzależniona od dostaw surowców z kolonii w Ameryce Południowej.

W 1820 roku w związku z rewolucją liberalną został zmuszony do powrotu do Portugalii. Po przybyciu do Lizbony w 1821 roku zaprzysiągł konstytucję zmieniającą ustrój państwa. Poparcie udzielone kręgom reformatorów w Portugalii doprowadziło do buntu w rodzinie królewskiej. Cofnięcie przywilejów gwarantujących samorządność Brazylii wywołało bunt syna króla, Piotra, który ogłosił suwerenność byłej kolonii, zdetronizował ojca i koronował się na cesarza. W Portugalii przeciwko Janowi VI wystąpił z kolei drugi syn, Michał, który wywołał powstanie konserwatystów i dążył do przywrócenia absolutyzmu.

Rebelię w Portugalii udało mu się zdławić w 1824 roku z pomocą wojsk angielskich. Jan VI nie zdołał jednak podporządkować sobie z powrotem Brazylii i uznał w 1825 roku ostatecznie jej pełną niezależność.

Przed śmiercią regentką Portugalii wyznaczył córkę Izabelę Marię. Nie wskazał jednak następcy tronu co spowodowało kilkuletni kryzys i wojnę pomiędzy jego dwoma synami Michałem i Piotrem o władzę.

Życie prywatne

W 1785 roku ożenił się z infantką hiszpańską Charlottą Joachimą Burbon. Ze związku pochodziło dziewięcioro dzieci:

Literatura