Jan Włodarkiewicz - Polski Serwis Naukowy

Jan Henryk Włodarkiewicz ps. "Darwicz", "Damian", "Jan" (ur. 28 maja 1900 w Warszawie, zm. 19 marca 1942 we Lwowie) - podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, pierwszy komendant "Wachlarza".

Jan Włodarkiewicz

Młodość

Absolwent Gimnazjum im. Stanisława Staszica, działacz tajnych kółek młodzieżowych. W czasie pierwszej wojny światowej należał do Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Służył w 27 Pułku Ułanów w Nieświeżu. Porucznik ze starszeństwem z 1 marca 1922. W 1929 został przeniesiony do sztabu 9 Samodzielnej Brygady Kawalerii w Baranowiczach, a w 1930 do Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. W 1935 awansował do stopnia rotmistrza i rozpoczął pracę w Oddziale II Sztabu Głównego WP. W obszarze jego zainteresowań znajdowała się dywersja pozafrontowa, czyli prowadzona na tyłach nieprzyjaciela – zajmował się między innymi zagadnieniami dywersji na liniach kolejowych.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Dywersja pozafrontowa - utworzona w 1923 w Oddziale II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, na bazie doświadczeń Grupy "Wawelberg", ściśle zakonspirowana komórka której zadaniem miało być:

Kampania wrześniowa

W czasie kampanii wrześniowej 1939 otrzymał zadanie tworzenia rezerwowych oddziałów kawalerii. Walczył w szeregach Armii Lublin, w 41 Dywizji Piechoty Rezerwowej, gdzie dowodził sformowanym z rozbitków kawaleryjskim oddziałem rozpoznawczym.

Prawdopodobnie w czasie kampanii wrześniowej awansował do stopnia majora. 15 października rozwiązał oddział, nakazując jednak podkomendnym zatrzymać broń i zgłaszać się w Warszawie pod wyznaczonymi adresami.

Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – komórka organizacyjna Sztabu Generalnego WP (od 1928 r. Sztabu Głównego WP) zajmująca się wywiadem, w tym radiowywiadem, kontrwywiadem, dywersją pozafrontową, kryptologią, studiami armii obcych i sprawami zagranicznymi (attaché) w latach 1918-1939.

Polska Organizacja Wojskowa, POW – tajna organizacja wojskowa powstała w sierpniu 1914 w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup Polskich Drużyn Strzeleckich i Związku Walki Czynnej w celu walki z rosyjskim zaborcą. Początkowo bezimienna, od października 1914 zaczęła używać nazwy POW.

W konspiracji

W listopadzie 1939 założył, wspólnie z Witoldem Pileckim, organizację konspiracyjną o nazwie Tajna Armia Polska. Była ona jedną z organizacji, które w 1940 utworzyły Konfederację Narodu. Włodarkiewicz stanął na czele pionu wojskowego Konfederacji Narodu - Konfederacji Zbrojnej, której częścią stała się TAP. Prawdopodobnie na przełomie lipca i sierpnia uczestniczył w naradzie z udziałem m.in. Komendanta Głównego ZWZ Stefana Roweckiego ps. "Grot", na której zapadła decyzja o zatwierdzeniu akcji "Wachlarz". Włodarkiewicz, współtwórca koncepcji "Wachlarza", został mianowany jego komendantem. We wrześniu 1941 podporządkował się, wraz z większością członków Konfederacji Zbrojnej, Związkowi Walki Zbrojnej. Od jesieni 1941 poświęcił się pracy przy organizacji "Wachlarza", do którego wciągnął część współpracowników z TAP (potem KZ). Miał już wówczas stopień podpułkownika. W marcu 1942 wyjechał do Lwowa na inspekcję I Odcinka. Być może miał do wykonania także misję polityczną, zaplanowane było bowiem jego spotkanie z ukrywającymi się we Lwowie działaczami politycznymi. Zmarł we Lwowie, nagle, najprawdopodobniej 18 (ewentualnie 19) marca. Przyczyna i szczegółowe okoliczności jego śmierci nie zostały wyjaśnione. Był jednym z założycieli Frontu Odrodzenia Polski.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) - Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.

Bibliografia

Cezary Chlebowski, Wachlarz, Warszawa 1990.

Cezary Chlebowski, Zagłada IV Odcinka, Warszawa 1987, s. 7-25.

Kazimierz Malinowski, Tajna Armia Polska, Znak, Konfederacja Zbrojna, Warszawa 1986.

Rocznik Oficerski 1932, s. 160, 654,