Jan Wiktor - Polski Serwis Naukowy

Grób Jana Wiktora na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie

Jan Wiktor (ur. 1 listopada 1890 w Radomyślu nad Sanem, zm. 17 lutego 1967 w Krakowie) – polski pisarz, publicysta, dziennikarz, działacz ludowy, poseł na Sejm PRL I kadencji.

Życiorys

Jako publicysta zadebiutował w 1912 w radykalnej prasie w Galicji. Pracował w "Gazecie Podhalańskiej" i brał udział w akcji w czasie plebiscytu na Spiszu i Orawie. Był posłem do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm I kadencji (1952–1956). Został odznaczony m.in. Złotym Wawrzynem Akademickim (1937) oraz wyróżniony Nagrodą Państwową I stopnia (1964).

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

„Gazeta Podhalańska” – pismo społeczno-kulturalne poświęcone sprawom Podhala, Spisza i Orawy, wydawane jako tygodnik w latach 1913–1935 oraz jako dwutygodnik w latach 1946–1947 w Nowym Targu. Kierunek nadali jej Jan Bednarski, pierwszy działacz spisko-orawski, oraz Feliks Gwiżdż, w latach 1913–1914 redaktor odpowiedzialny. Gazeta Podhalańska była nieoficjalnym organem Związku Podhalan i komitetu plebiscytowego (1919–1920). W piśmie ukazywały się cenne kroniki z życia regionu oraz debiutanckie utwory niemal wszystkich ludowych pisarzy podhalańskich.

W 1953 podpisał tzw. Apel Krakowski.

Znany był jako piewca piękna Pienin, jego największe dzieła powstawały podczas jego pobytów w Szczawnicy, gdzie zamieszkiwał w pensjonacie Szalay. W krajobraz Pienin wpisał akcję wielu dzieł, m.in. swojego najwybitniejszej powieści, Orka na Ugorze, której bohaterką jest szczawnicka nauczycielka.

Wawrzyn Akademicki – polskie odznaczenie ustanowione w 1934 r., przyznawane corocznie osobom zasłużonym dla literatury na wniosek Polskiej Akademii Literatury w okresie II Rzeczypospolitej.

Rada Państwa - kolegialny organ naczelny władzy państwowej Rzeczpospolitej Polskiej i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1947-1989. Łączyła kompetencje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. W latach 1952-1989 Rada Państwa pełniła obowiązki kolegialnej głowy państwa (odpowiednik prezydenta) oraz zapewniała ciągłość najwyższego kierownictwa państwowego w związku z sesyjnym trybem pracy Sejmu.

Doceniono jego zasługi w popularyzacji Pienin, nazywając jego nazwiskiem jeden z pienińskich rezerwatów przyrody – Wąwóz Homole.

22 lipca 1964 z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową I stopnia. Uchwałą Rady Państwa z dnia 21 listopada 1953 r. "W związku z 40-leciem pracy literackiej" odznaczony został Orderem Sztandaru Pracy II klasy.

Twórczość

Opowiadania:

Radomyśl nad Sanem (do końca 2001 Radomyśl) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, w gminie Radomyśl nad Sanem, niedaleko wideł Sanu i Wisły.

Rezerwat przyrody "Wąwóz Homole" imienia Jana Wiktora – rezerwat przyrody obejmujący skalny wąwóz Homole oraz Czajakową Skałę i boczną część dolinki Koniowskiego Potoku w Małych Pieninach. Założony w 1963 rezerwat im. Jana Wiktora ma powierzchnię 58,6 ha i położony jest na obszarze miasta Szczawnica w miejscowości Jaworki. Głównym celem jego powstania była ochrona krajobrazu i cennych osobliwości przyrody nieożywionej i ożywionej.

Zapomniany lotnik (1937)

Powieści:

Oporni (1920)

Papież i buntownik (1953)

Wierzby nad Sekwaną (1933)

Orka na ugorze (1935)

Skrzydlaty Mnich (1947)

Zbuntowany (1948)

Miłość wśród płonących wzgórz (1959)

Monografie:

Pieniny i ziemia sądecka (1956)

Strzecha w cieniu drapaczy chmur (1963)

Przypisy

Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.
M.P. z 1953 r. Nr 117, poz. 1514