Jan Wilhelm Friso - Polski Serwis Naukowy

Jan Wilhelm Friso, właściwie Johan Willem Friso (ur. 4 sierpnia 1687 w Dessau, zm. 14 lipca 1711 w Strijensas), stadhouder w prowincji Fryzja i Groningen, był też kapitanem generalnym (Captain-General). Nie został stadhouderem całych całej Republiki Zjednoczonych Prowincji Niderlandów z powodu protestów opozycji. Sprzeciwił się temu Simon van Slingelandt ówczesny wielki pensjonariusz Holandii, przewodzący frakcji republikańskiej.

Wojna o sukcesję hiszpańską była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.

Orania – orański ród książęcy nazwany od miasta Orange, które w latach 1163-1713 tworzyło odrębne księstwo. Jego władcy byli w XVI i XVII wieku namiestnikami różnych prowincji niderlandzkich.

Jego ojcem był Henryk Kazimierz II van Nassau-Dietz, a matką Henriëtte Amalia van Anhalt-Dessau. Wilhelm III Orański zginał w wypadku w 1702, a po nim Friso odziedziczył tytuł księcia Oranii. Gdy toczyła się wojna o sukcesję hiszpańską (1701-1714) Friso służył jako generał armii. Bitwa pod Malplaquet (1709) kosztowała życie wielu holenderskich żołnierzy ponieważ Friso kłócił się wówczas z bardziej doświadczonym sojuszniczym wodzem, Brytyjczykiem Johnem Churchillem.

Bitwa pod Malplaquet miała miejsce 11 września 1709 podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. Była jedną z głównych bitew tej wojny stoczoną pomiędzy armią francuską a armią angielsko - holendersko - austriacką.

Dessau – do 2007 miasto na prawach powiatu we wschodnich Niemczech, w Saksonii-Anhalt. Po połączeniu z Roßlau stanowi południową (lewobrzeżną) część Dessau-Roßlau.

Podczas powrotu z frontu 23-letni książę utonął 14 lipca 1711 roku, w rzece niedaleko Moerdijk. Krótko po tym tragicznym wypadku urodził się jego syn-pogrobowiec Wilhelm IV Orański (1711–1751) – pierwszy dziedziczny stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji.

Stadhouder (niderl.), (Statthalter niem.) – namiestnik, taki tytuł nosili namiestnicy kierujący poszczególnymi prowincjami w ramach państwa Republika Zjednoczonych Prowincji. Najważniejsi byli stathouderzy prowincji Holandii. Książęta z dynastii Oranje-Nassau bywali stathouderami kilku (z siedmiu) prowincji jednocześnie, co dawało im zwierzchnią władzę nad niemal całym krajem. Zakres ich możliwości jako władców zmieniał się.

Simon van Slingelandt (14 I 1664 - 1 XII 1736), polityk holenderski, obywatel Dordrechtu Wielki Pensjonariusz Holandii (Raadpensionaris van Holland) od 17 lipca 1727 do 1 grudnia 1736. Jako wielki pensjonariusz prowincji Holandii, dającej 2/3 wszystkich dochodów podatkowych Republiki był w centrum władzy.