Jan XXI, (łac. Ioannes XXI, właściwie Pedro Julião), (ur. pomiędzy 1205 a 1220 w Lizbonie – zm. 20 maja 1277 w Viterbo) – papież w okresie od 15 września 1276 do 20 maja 1277.

Biografia

Znany również jako Pedro Julião, Petrus Juliani, Petrus Hispanus, bądź Piotr Hiszpan był synem lekarza. Początkowo uczył się w szkole katedralnej w Lizbonie, następnie studiował w Paryżu. Zajmował się dialektyką i logiką. Szczególnie jednak interesowała go filozofia Arystotelesa. Studiował również medycynę i teologię.

W 1247 roku został wykładowcą medycyny na uniwersytecie w Sienie. Tam właśnie napisał swoje Summulae logicales, która przez następne trzysta lat była podstawowym traktatem na temat logiki. Około roku 1261 Juliao pojawia się w otoczeniu kardynała Ottoboniego Fieschi, w tym samym mniej więcej czasie zostaje diakonem w Lizbonie, a następnie archidiakonem w Vermuy w archidiecezji Braga. Najprawdopodobniej wtedy poznał Teobaldo Viscontiego. Gdy w 1271 T. Visconti został papieżem Grzegorzem X, mianował Pedra swoim osobistym lekarzem. Przebywając przy papieżu Juliao napisał Thesaurus pauperum, w którym podawał sposoby leczenia każdej części ciała. Także i to dzieło spotkało się z dużym zainteresowaniem. Robił szybką karierę. W 1273 został arcybiskupem Bragi, a wkrótce potem kardynałem-biskupem Tusculum.

Po śmierci Grzegorza X nastąpiły dwa krótkie pontyfikaty – Innocentego V i Hadriana V. Następnie na tronie papieskim zasiadł Pedro Juliao, przyjmując imię Jana XXI pomimo tego, iż powinien przybrać imię Jan XX - zrobił to po zbadaniu papieskich archiwów, błędnie jednak interpretując, iż po papieżu Janie XIV wybrany został kolejny papież o tym imieniu, który został pominięty w oficjalnej numeracji. W istocie występującym w ówczesnych kronikach papieżem Janem był po prostu Jan XIV, uwięziony przez antypapieża Bonifacego VII, który zawładnął wówczas Rzymem. Wbrew podaniom zmiana numeracji nie miała nic wspólnego z legendą o "papieżycy Joannie", która powstała dużo później.

Dokonania

Już na samym początku pontyfikatu wydał dwie bulle. W pierwszej potwierdzał decyzje swojego poprzednika o zmianie niektórych postanowień Soboru Lyońskiego II (1274). W drugiej potępił osoby, które brały udział w zamieszkach, jakie wybuchły podczas ostatniego konklawe.

Jan XXI od samego początku pontyfikatu musiał zmierzyć się z problemami politycznymi. W 1263 roku papież Urban IV oddał Karolowi Andegaweńczykowi Królestwo Sycylii. Od tamtej pory władca rozszerzał swoje wpływy w Rzymie i państwie papieskim, czemu papież starał się przeciwdziałać. Prowadził również negocjacje z królem Niemiec Rudolfem dotyczące Romagny – dawnego egzarchatu Rawenny. Chciał, by władca ostatecznie zwrócił ją państwu papieskiemu.

Papież rozpoczął też przygotowania do krucjaty, o podjęciu której zadecydował Sobór Lyoński II. Wysłał wezwania do różnych krajów. Odpowiedzieli na nie Filip III z Francji i Alfonso, władca Kastylii i Leonu. W lutym 1276 roku Filip złożył przysięgę, iż osobiście poprowadzi swoje wojska na Saracenów. Na przeszkodzie stanęła jednak wrogość pomiędzy oboma władcami, który toczyli spór o Królestwo Nawarry. Papież zaangażował się w mediacje pomiędzy nimi. Udało mu się pogodzić rządzących, jednak już w 1277 roku ponownie rozpoczęli oni przygotowania do wojny przeciwko sobie.

Jan XXI był prawdopodobnie jedynym papieżem, który zmarł w wyniku wypadku (a nie ze starości, choroby lub wskutek morderstwa). Gdy 12 maja 1277 zasnął w nowym skrzydle swojego pałacu w Viterbo, zawalił się fragment sklepienia, poważnie raniąc papieża. Jan XXI zmarł 20 maja, osiem dni po tragedii. Pochowano go w katedrze w Viterbo.

Bibliografia