Jan XXII (łac. Ioannes XXII), właściwie Jacques d'Euse (zwany czasem De Osa lub Duéze); (ur. w Cahors we Francji, zm. 4 grudnia 1334 w Awinionie) – papież od 7 sierpnia 1316 do 4 grudnia 1334.

Był synem szewca. Studiował prawo i teologię w Cahors i Montpellier, był proboszczem kościoła św. Andrzeja w Cahors. w 1289 wyjechał do Neapolu. Był wychowawcą i doradcą króla Neapolu Karola Roberta; z poręki króla został biskupem Fréjus, a następnie Awinionu. Brał żywy udział w pracach soboru w Vienne w 1311, zwłaszcza w procesie wytoczonym templariuszom.

Po śmierci papieża Klemensa V nastąpił dwuletni wakat na tronie papieskim. Kilka grup kardynałów, skłóconych ze sobą i reprezentujących interesy różnych panujących, nie mogło uzgodnić osoby nowego papieża. Ostatecznie po interwencji króla Francji Filipa V wybór konklawe w Lyonie w 1316 r. padł na biskupa d'Euse, liczącego już ponad 70 lat. Liczono na krótki pontyfikat, w rzeczywistości elekt, który przyjął imię Jana XXII, rządził Kościołem 18 lat i był jednym z energiczniejszych papieży swoich czasów. Sugeruje się, że zdobył tron podstępem. Kazał swojemu słudze roznieść wieść o tym że, do końca jego żywota zostało kilka dni. Kardynałowie wybrali go, myśląc, że szybko umrze. Chcieli jak najszybciej wyjść, gdyż na rozkaz Filipa de Poitiers zabarykadowano drzwi katedry, w której zostali zamknięci, grożąc iż, jeżeli nie wybiorą papieża jak najszybciej, stopniowo ograniczana będzie dostawa żywności. Przez wieki powtarzano pogłoskę, iż uważał, że piekło nie istnieje czego musiał wyrzec się tuż przed samą śmiercią ponieważ nie otrzymałby ostatniego namaszczenia. W rzeczywistości podawał własną interpretację spraw ostatecznych, tego co dzieje się z duszami po śmierci i kiedy dusze "oglądać będą Boga twarzą w twarz". Przez swych oponentów zmuszony do publicznego oświadczenia, iż wypowiadał swoje poglądy jako osoba prywatna. Zapoczątkowana przez niego dyskusja na temat losów duszy ludzkiej doprowadziła jego następcę Benedykta XII do oficjalnego zdefiniowania problemu i aktualna jest po dzień dzisiejszy.