Jan de Berry - Polski Serwis Naukowy

Jan de Valois, książę de Berry (fragment iluminacji z Bardzo bogatych godzinek księcia de Berry przedstawiającej styczeń)

Jan de Valois, zwany Wspaniałym (ur. 30 listopada 1340 w Vincennes, zm. 15 marca 1416 w Paryżu) – książę de Berry i Owernii, hrabia Poitiers, młodszy syn króla Francji Jana II Dobrego i Bonny Luksemburskiej, córki Jana I Ślepego, króla Czech. Młodszy brat króla Karola V Mądrego.

Godzinki - modlitwa liturgiczna w Kościele katolickim mająca najczęściej charakter wstawienniczy. Ułożona według godzin brewiarzowych nie stanowi natomiast elementu Liturgii godzin i najczęściej sprawowana jest w ciągu, z pominięciem podziału godzinowego. Wykonywana powinna być jako chóralny kanon dialogiczny, ale może być również modlitwą indywidualną, także recytowaną.

Jan de Burbon-La Marche (Jan I, hrabia La Marche, John VII, hrabia de Vendôme), (1344 – 11 czerwca 1393, w Vendôme) - drugi syn Jakuba I, hrabiego La Marche, i jego żony - Joanny de Châtillon.

W 1357 otrzymał tytuł hrabiego Poitiers. W 1360 otrzymał tytuły księcia de Berry i księcia Owernii. Mniej więcej w tym samym czasie został hrabią Mâcon (był nim do 1372). Przed 1372 otrzymał tytuły hrabiego Angoulême i Saintonge, które posiadał do roku 1374. W 1394, dzięki małżeństwu z dziedziczką tych hrabstw, Joanną II, został hrabią Owernii i Boulogne. W 1399 został hrabią Étampes. W 1358 został gubernatorem Gujenny i Langwedocji. Gubernatorem Langwedocji został ponownie w 1390. W 1405 został gubernatorem Paryża.

Filip II Śmiały (ur, 15 stycznia 1342, zm. 27 kwietnia 1404) – najmłodszy (czwarty) syn Jana II Dobrego króla Francji i Bonny, córki Jana I Luksemburskiego, króla Czech, książę Burgundii od 1363 nadania przez ojca, za męstwo w walce podczas bitwy pod Poitiers w 1356 r.).

Bardzo bogate godzinki księcia de Berry (fr. Les Très Riches Heures du duc de Berry) – bogato iluminowany rękopis godzinek zamówiony przez Jana de Berry około 1410 roku. Jedno z najważniejszych dzieł gotyku międzynarodowego. Manuskrypt przechowywany jest obecnie w Musée Condé (Muzeum Kondeuszy) w Chantilly.

Po śmierci króla Karola V w 1380 Jan, jego bracia (Ludwik, książę Andegawenii i Filip, książę Burgundii) oraz szwagier zmarłego monarchy, książę de Burbon, zostali regentami Francji w imieniu małoletniego Karola VI. Śmierć księcia Andegawenii w 1384 uczyniła Jana i jego brata Filipa najważniejszymi osobami w państwie. Regencja dobiegła końca w 1388. Karol VI rozpoczął samodzielne rządy, w których opierał się na ministrach ojca, będących opozycji wobec królewskich stryjów. Ich szansa na powrót do władzy nadeszła w 1392, kiedy Karol VI doznał pierwszego ataku choroby psychicznej. Jan i Filip kontynuowali rządy do 1402, gdy w przebłysku świadomości Karol odebrał im władzę, którą przekazał swojemu bratu, księciu orleańskiemu.

Bonna Luksemburska, Bonna Czeska (Bona), (ur. 20 maja 1315, zm. 11 września 1349 w Maubuisson), córka Jana Luksemburskiego, króla Czech i jego pierwszej żony Elżbiety (córki króla Wacława II).

Bitwa pod Poitiers – została stoczona pomiędzy Anglikami i Francuzami 19 września 1356 i była drugim z trzech wielkich angielskich zwycięstw podczas wojny stuletniej.

W późniejszych latach zmieniła się rola Jana na francuskiej scenie politycznej. Po śmierci Filipa Burgundzkiego w 1404 pozostał jedynym żyjącym synem króla Jana II. Starał się odgrywać rolę mediatora między zwalczającymi się frakcjami księcia Orleanu i nowego księcia Burgundii, Jana bez Trwogi. Po zamordowaniu księcia orleańskiego przez stronników Burgundczyka Jan trzymał stronę frakcji orleańskiej (armaniaków) w zaczynającej się wojnie domowej, ale zawsze dążył do pokoju w królestwie i pogodzenia walczących frakcji. To głównie dzięki jego namowom Karol VI i jego synowie nie pojawili się w 1415 na polu bitwy pod Azincourt. Pamiętając, że jego ojciec dostał się do angielskiej niewoli pod Poitiers, książę de Berry obawiał się sytuacji, gdy król Francji i jego następcy ponownie dostaną się do niewoli. Zmarł kilka miesięcy po bitwie.

Delfinat Owernii powstał w 1155 r., kiedy to hrabia Wilhelm VII Młodszy został pokonany przez swojego stryja Wilhelma VIII, który opanował większość hrabstwa. Wilhelm VII utrzymał się na niewielkim obszarze dawnego hrabstwa i przyjął tytuł delfina.

Ludwik II de Burbon, zwany Dobrym (1337 – 1410, w Montlucon) - najstarszy syn Piotra, księcia de Burbon, i Izabelli de Valois. Księstwo odziedziczył jako nastolatek po tym, jak jego ojciec zginął w bitwie pod Poitiers, w 1356.

Jan de Berry był wielkim patronem artystów. Dzięki jego patronatowi powstała bogato iluminowana przez braci Limbourg księga godzinek, znana pod nazwą Bardzo bogate godzinki księcia de Berry. Jan finansował swoją kolekcję dzieł sztuki dzięki dochodom ze swoich sporych dóbr, ale mimo to zmarł pogrążony w długach.

Karol V Mądry (ur. 21 stycznia 1338 w Vincennes, zm. 16 września 1380 w Beauté-sur-Marne) – regent w latach 1356-1360, a następnie król Francji w latach 1364–1380, z dynastii Walezjuszów. Syn Jana II Dobrego i Bonny Luksemburskiej.

Karol VI Szalony (ur. 3 grudnia 1368 w Paryżu, zm. 21 października 1422 tamże) – król Francji w latach 1380 – 1422 z dynastii Walezjuszów. Był synem króla Karola V Mądrego i Joanny de Burbon.

Małżeństwo i rodzina

17 października 1360 w Carcassonne poślubił Joannę d'Armagnac (1348-1387), córkę Jana I, hrabiego d'Armagnac, i Beatrycze de Clermont, córki Jana de Charolais. Jan i Joanna mieli razem trzech synów i dwie córki:

Karol (1362-1382), hrabia de Montpensier,

Jan II (1363-1402), hrabia de Montpensier, mąż Anny de Burbon-La Marche (córki Jana I, hrabiego La Marche),

Ludwik (ur. 1364, zm. lipiec 1383)

Bona (ur. 1365, zm. 30 grudnia 1435), żona Amadeusza VII, hrabiego Sabaudii, i Bernarda VII, hrabiego d'Armagnac,

Maria (ur. 1367, zm. czerwiec 1434), księżna Owernii, żona Ludwika III de Châtillon, Filipa d'Artois, hrabiego d'Eu, oraz Jana I, księcia de Burbon

5 czerwca 1389 w Riom poślubił Joannę II, hrabinę Owernii (1378-1422/1423), córkę hrabiego Jana II i Elżbiety de Comminges, córki Piotra Rajmunda II, hrabiego de Comminges. Małżeństwo to pozostało bezdzietne.

Jan II bez Trwogi (28 maja 1371 - 10 września 1419), książę Burgundii, hrabia Nevers, Artois i Flandrii, hrabia palatyn Burgundii, najstarszy syn księcia Burgundii Filipa II Śmiałego i hrabiny Flandrii Małgorzaty III.

Jan I Luksemburski, Jan Ślepy (czes. Jan Lucemburský, niem. Johann von Luxemburg) (ur. 10 sierpnia 1296, zm. 26 sierpnia 1346) – syn cesarza rzymsko-niemieckiego Henryka VII, od 1309 hrabia Luksemburga, od 1310 król Czech, w latach 1310-1335 tytularny król Polski.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Jan de Berry