Jan od Krzyża - Polski Serwis Naukowy

Zapoznaj się również z: innych świętych o imieniu Jan.

Jan od Krzyża, hiszp. San Juan de la Cruz, właśc. Juan de Yepes y Alvarez (ur. 24 czerwca 1542 w Fontiveros koło Ávila w Hiszpanii, zm. 14 grudnia 1591 w Úbeda) - hiszpański poeta, ważna postać kontrreformacji, mistyk, karmelita i prezbiter, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, czczony przez Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce, odnowiciel i doktor Kościoła.

Kanonizacja – (łac. canonizatio ogłoszenie świętym) to oficjalne uznanie przez Stolicę Apostolską świętości lub przez zatwierdzenie przez Święty Synod w Kościele prawosławnym danej zmarłej osoby z racji osiągnięcia przez nią doskonałości moralnej w stopniu heroicznym lub uznanie jej za męczennika. Poprzez akt kanonizacji, papież uznaje ją za osobę godną kultu publicznego w Kościele powszechnym i wpisania jej do katalogu świętych. Akt ten poprzedzony jest procesem kanonizacyjnym.
Róża (łac. erysipelas, z gr. ερυθροσ = "czerwony" + πέλλα = "skóra") – choroba skóry wywołana przez paciorkowce. Jest ostrym stanem zapalnym skóry i tkanki podskórnej charakteryzującym się wysoką temperaturą ciała, nagłym początkiem i szybkim przebiegiem. Róża może powodować poważne zaburzenia ogólnoustrojowe.

Święty Jan od Krzyża był reformatorem zakonu karmelitów. Jest uważany, wraz z Teresą z Ávili, za założyciela karmelitów bosych. Jest również znany ze swych dzieł literackich. Zarówno jego poezja, jak i rozważania nad wzrostem duszy są uważane za szczyt dzieł mistycznych i zaliczane do najwybitniejszych osiągnięć hiszpańskiej literatury.

Modlitwa za wstawiennictwem świętego (czasem błędnie rozumiana jako modlitwa do świętego) – rodzaj modlitw katolickich, prawosławnych a także części innych wyznań chrześcijańskich, zanoszonych do Boga za pośrednictwem (przyczyną, wstawiennictwem) świętego, często patronów osób modlących się lub uchodzących za szczególnie skutecznych w danych problemach. Występują w wielu wyznaniach.
Kościół św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża – kościół karmelitanek bosych "Na Wesołej" wznoszący się na przy ul. Kopernika 44 w Krakowie.

Biografia

Młodość i edukacja

Święty Jan od Krzyża urodził się w konwertyckiej rodzinie żydowskiej w małej wiosce Fontiveros koło miasta Ávila. Był drobny, szczupły i chorowity. Gdy był jeszcze małym chłopcem, jego ojciec zmarł, dlatego też matka Jana i jego dwaj młodsi bracia z powodu biedy musieli przenosić się z jednej kastylijskiej wioski do drugiej. Ostatnią wioską, w której zatrzymali się, była Medina del Campo, do której przybyli w roku 1551. Tam też w latach 1559 – 1563 Jan od Krzyża pracował w szpitalu i studiował nauki humanistyczne u jezuitów. W tym czasie jezuici byli nowym zgromadzeniem założonym kilka lat wcześniej przez Hiszpana, świętego Ignacego Loyola. 24 lutego 1563 Jan od Krzyża wstąpił do zakonu karmelitów przyjmując imię brata Juana de San Matías.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.
Św. Ignacy Loyola, hiszp. Iñigo López de Oñaz y Loyola, ur. przed 23 października 1491, zm. 31 lipca 1556) – święty Kościoła katolickiego, duchowny, teolog, prezbiter i założyciel zakonu jezuitów. Dewizą Ignacego Loyoli była łacińska sentencja Ad maiorem Dei gloriam (Na większą chwałę Bożą).

W następnym roku ukończył nowicjat i został wysłany do Salamanki, gdzie studiował teologię i filozofię na uniwersytecie w Colegio de San Andrés. Pobyt tam wpłynie później na wszystkie jego dzieła literackie. Ksiądz Luis de León wykładał na tym uniwersytecie biblistykę, egzegezę, język hebrajski i arytmetykę. Luis de León w owym czasie był jednym z czołowych ekspertów w biblistyce i napisał ważne i kontrowersyjne tłumaczenie Pieśni nad Pieśniami na język hiszpański. (W tym czasie tłumaczenie Biblii na języki obce było w Hiszpanii zabronione).

Kontrreformacja – nurt w Kościele katolickim, będący reakcją na powstanie protestantyzmu, mający na celu zahamowanie szerzącej się reformacji i odzyskanie przez Kościół rzymskokatolicki utraconych wpływów i pozycji wyznania panującego. Działania te połączone były z odnową wewnątrz Kościoła, wymuszoną gwałtownym rozwojem reformacji. Z tego też powodu autorzy katoliccy wolą stosować termin reforma katolicka, starając się uwypuklić pozytywny aspekt kontrreformacji.
Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Kapłaństwo i współpraca z Teresą z Ávili

Święty Jan od Krzyża został wyświęcony na kapłana w roku 1567. Chciał następnie wstąpić na stałe do zakonu kartuzów, gdyż podobało mu się panujące w tym zgromadzeniu umiłowanie milczenia i samotnej kontemplacji. Zanim to jednak uczynił, udał się do wsi Medina del Campo, gdzie spotkał charyzmatyczną świętą, Teresę z Ávili. Natychmiast powiedziała mu ona o projektach zreformowania zakonu karmelitów i poprosiła go, by odłożył swoją decyzję o wstąpieniu do kartuzów. Jan przystał na tę prośbę. 28 listopada 1568 Jan od Krzyża, wraz z księdzem Antoniem de Jesus de Heredia, rozpoczął reformę karmelitów w Duruelo. Wkrótce to małe i ubogie miasto stało się centrum religijnym.

Arytmetyka (z greckiego αριθμός = liczba) - najstarsza część matematyki. W powszechnym użyciu słowo to odnosi się do zasad opisujących podstawowe działania na liczbach (elementarna arytmetyka).
Tytuł doktora w Kościele katolickim określa tych świętych, którzy wnieśli znaczący wkład w pogłębienie zrozumienia misterium Boga i wydatnie powiększyli bogactwo doświadczenia chrześcijańskiego. O ile tytuł Ojca Kościoła zarezerwowany jest dla osobistości z jego pierwszych wieków, to tytuł doktora stosowany jest do świętych każdej praktycznie epoki.

Jan od Krzyża kontynuował swą pracę jako pomocnik świętej Teresy z Ávili aż do roku 1577. Zakładał klasztory w całej Hiszpanii, biorąc aktywny udział w rządzeniu nimi. Reguła panująca w tych klasztorach i proces reformy całego zgromadzenia spotkały się ze sprzeciwem dużej liczby karmelitów, z których niektórzy uważali, że wersja zreformowanej reguły świętej Teresy z Ávili była zbyt rygorystyczna. Niektórzy przeciwnicy Teresy starali się nawet odmówić jej wstępu do swoich klasztorów.

Salamanka (hiszp. Salamanca) - miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 160 331 mieszkańców (2005). Stolica prowincji Salamanca w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.
Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Zwolennicy Jana od Krzyża i Teresy z Ávili wyodrębnili się ze wspólnoty, która nie chciała ulec reformie. W ten sposób zakon karmelitański podzielił się na dwie części. Zwolennicy reform nazwali się bosymi, zaś ich przeciwnicy trzewiczkowymi.

Uwięzienie

Nocą 2 grudnia 1577 Jan od Krzyża, po tym jak odmówił rozkazu przełożonego do przeniesienia się, został uwięziony przez swych przełożonych i osadzony w więzieniu w Toledo. Prawdziwym powodem jego uwięzienia był sprzeciw wobec wprowadzanych przez niego reform. Był tam przetrzymywany pod brutalnym reżimem - głodzony i przynajmniej raz w tygodniu publiczne biczowany wobec wspólnoty. W więzieniu przetrzymywano go w ciasnej, dusznej celi, ledwie tak dużej, by mógł w niej zmieścić swoje ciało. 15 sierpnia 1578, po dziewięciu miesiącach, udało mu się uciec przez małe okno w pokoju przylegającym do celi (wcześniej tego samego dnia udało mu się wyważyć zawiasy w drzwiach celi). W czasie pobytu w więzieniu stworzył dużą część swego najbardziej znanego wiersza Kantyk Duchowy. Ogromne cierpienia i zmagania duchowe odzwierciedlone są we wszystkich jego późniejszych dziełach. Papier, na którym zapisywał swe dzieła w więzieniu, został mu podany przez jednego z zakonników strzegącego celi.

Odnowiciel Kościoła – to tytuł nadawany w Kościele luterańskim osobom, które swoim życiem i działalnością przyczyniły się do odnowy i reformacji Kościoła chrześcijańskiego w różnych płaszczyznach. Podobnie, jak inne osoby, które wspominane są w luterańskim kalendarzu liturgicznym, odnowiciele Kościoła są zasłużonymi jednostkami w historii Kościoła, o których należy pamiętać, a którym jednak nie wolno oddawać czci, jako że w Kościołach protestanckich istnieje jedynie kult Trójjedynego Boga. Kult świętych, w myśl zasady Solus Christus został zaniechany i uznany za bałwochwalstwo.
Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo do niego należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.

Po powrocie do normalnego życia, wraz z świętą Teresą z Ávili, kontynuował reformowanie zakonu karmelitów. Zakładał liczne klasztory karmelitów bosych.

Święty Jan od Krzyża zmarł w wieku 49 lat na różę.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)