Jan z Książąt Litewskich - Polski Serwis Naukowy

Jan (Janusz) z Książąt Litewskich, Jan Ochstat, Jan de Thelnicz (ur. 8 stycznia 1499 prawdopodobnie w Krakowie – zm. 18 lutego 1538 w Poznaniu), biskup wileński, biskup poznański, nieślubny syn Zygmunta Starego z pochodzącą z Moraw Katarzyną Ochstat Telniczanką.

Młodość

Jan był nieślubnym synem królewicza Zygmunta, najmłodszego syna króla Kazimierza Jagiellończyka. Zygmunt od początku roztoczył ojcowską opiekę nad Janem. Dziecko wychowywało się początkowo w Krakowie. Środki pieniężne na ten cel ojciec zdeponował u krakowskiego rajcy Keysera. Później Jan przebywał w Budzie, gdzie królewicz Zygmunt na dworze brata Władysława oczekiwał na rodzinne rozstrzygnięcia co do jego dalszego losu. Po uzyskaniu nominacji na namiestnika Śląska i Dolnych Łużyc królewicz zabrał na swój dwór w Głogowie syna wraz z matką. Po wstąpieniu Zygmunta na tron Polski wszyscy przeprowadzili się na Wawel. Jan przeznaczony został od początku do stanu duchownego i w tym kierunku był starannie kształcony.

Cło - opłata pobierana przez państwo w związku z przemieszczaniem towarów przez granicę celną (powszechnie stosuje się cła importowe, niemniej w niektórych państwach ocleniu podlega również eksport i tranzyt).
Kanonik (łac. canonicus) – wczesnośredniowieczna nazwa duchownych, żyjących wg reguł kanonicznych przy kościołach biskupich (katedrach); obecnie kapłan uhonorowany tą godnością za szczególne zasługi dla Kościoła lokalnego, zobowiązany do sprawowania określonych obrzędów liturgicznych wraz z innymi kanonikami lub miejscowym biskupem.

Jedenastoletniego chłopca ojciec mianował w 1510 r. kanonikiem krakowskim, wystarał się mu oczywiście przy tym o dyspensę od przeszkód kanonicznych u papieża Juliusza II oraz o nadanie szlachectwa. W latach 1512-1516 Jan studiował prawo rzymskie i kanoniczne na uniwersytecie w Bolonii. W tym czasie Zygmunt I (ok. 1514) nadał mu tytuł „z Książąt Litewskich”. Pomimo braku święceń kapłańskich książę czynił postępy w kościelnej karierze. Jeszcze podczas studiów we Włoszech otrzymał kolejną prebendę, prepozyturę płocką, a w 1516 r. został dodatkowo kanonikiem poznańskim. W latach 1518-1519 Jan pełnił funkcję jednego z sekretarzy królewskich.

Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.
Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy - obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Mołdawia, niewielkie państwo położone między Rumunią i Ukrainą, uzyskało niepodległość w 1991 r. Stało się tak dzięki rozpadowi Związku Radzieckiego, w skład którego wchodziła istniejąca od 1944 r. Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka, powstała wówczas wskutek aneksji terenów historycznej Besarabii przez Związek Radziecki i połączenia z istniejącą od 1924 r. Mołdawską Autonomiczną Socjalistyczną Republiką Radziecką. Tereny Besarabii w przeszłości stanowiły jednak dużą część hospodarstwa mołdawskiego, do którego tradycji historycznych nawiązuje obecna Republika Mołdawii. Miało to miejsce od końca XIV do początku XIX w. W 1812 r. wschodnia część pozostającego pod zwierzchnictwem osmańską hospodarstwa została włączona w granice Rosji i odtąd jej losy toczyły się odrębnie od losów pozostałej części księstwa, które w XIX w. po zjednoczeniu z hospodarstwem Wołoszczyzny dało początek Rumunii. Jedynie w okresie międzywojennym oraz w latach 1940-1944 tereny Besarabii były przejściowo przyłączone do Rumunii.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Piotr Raresz, rum. Petru Rareş, zwany również potocznie przez Polaków Petryłą (ur. ok. 1487, zm. 1546) – hospodar Mołdawii w latach 1527-1538 i 1541-1546 z rodu Muszatowiczów.

Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe) – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Św. Stanisław ze Szczepanowa (ur. ok. 1030 w Szczepanowie, zm. 11 kwietnia 1079 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, biskup krakowski, męczennik, uznany przez Kościół katolicki za świętego. Jeden z katolickich patronów Polski, patron archidiecezji krakowskiej i diecezji sandomierskiej.

Kantor - muzyk kierujący śpiewem. Do jego obowiązków należało m.in. wykonywanie partii solowych, nauczanie muzyki członków kapeli oraz pisanie[potrzebne źródło] kantat na święta religijne. Jednym z najbardziej znanych kantorów był Jan Sebastian Bach pracujący w Lipsku.