Janez Janša - Polski Serwis Naukowy

Janez Janša, właściwie Ivan Janša (ur. 17 września 1958 w Lublanie) – słoweński polityk, premier Słowenii w latach 2004–2008 i od 2012.

Życiorys

Ukończył w 1982 studia z zakresu obronności na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Lublańskiego, pracował następnie w Sekretariacie Obrony administracji Socjalistycznej Republiki Słowenii.

W latach 80. działał w opozycji antykomunistycznej, został usunięty z zajmowanych funkcji w młodzieżówce socjalistycznej. W 1987 współtworzył przedsiębiorstwo komputerowe MikroAda. W 1988 za prowadzoną działalność został zatrzymany przez funkcjonariuszy służb specjalnych, następnie skazany przez sąd wojskowy za publiczną krytykę jugosławiańskich władz państwowych.

Uniwersytet Lublański (słoweń. Univerza v Ljubljani, łac. Universitas Labacensis) założony w 1919 roku w Lublanie jest największym i najwcześniej założonym uniwersytetem w Słowenii; pobiera w nim nauki 64 tysiące studentów.

Andrej Bajuk (ur. 18 października 1943 w Lublanie) – słoweński polityk i przedsiębiorca, w 2000 premier Słowenii, były parlamentarzysta i minister finansów.

Współtworzył Słoweński Związek Demokratyczny i niepodległościową koalicję DEMOS. W kolejnych wyborach uzyskiwał mandat posła do Zgromadzenia Narodowego. W 1993 został przewodniczącym Socjaldemokratycznej Partii Słowenii. Od tego czasu nieprzerwanie stoi na czele tego ugrupowania, od 2003 funkcjonującego pod nazwą Słoweńska Partia Demokratyczna.

Socjalistyczna Republika Słowenii - jedna z sześciu republik wchodzących w skład Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii. Stolica mieściła się w Lublanie.

Słowenia, Republika Słowenii (słoweń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo położone w Europie Środkowej, posiadające niewielki odcinek 46,6 km dostępu do Morza Adriatyckiego. Słowenia należy do NATO od 29 marca 2004, jest też członkiem UE od 1 maja 2004 roku.

Dwukrotnie sprawował urząd ministra obrony – w latach 1990–1994 (w tym w okresie wojny o niepodległość), ponownie od czerwca do listopada 2000 w krótkotrwałym gabinecie Andreja Bajuka. Po zwycięstwie w wyborach krajowych w 2004, kierowana przez niego SDS utworzyła (wraz z Nową Słowenią, Słoweńską Partią Ludową i partią emerytów) centroprawicową koalicję rządową. Janez Janša objął stanowisko premiera słoweńskiego rządu, które zajmował przez pełną czteroletnią kadencję.

Nowa Słowenia – Chrześcijańska Partia Ludowa (słoweń. Nova Slovenija – Krščanska ljudska stranka, NSi) – słoweńska prawicowa, chadecka partia polityczna, działająca od 2000.

Wybory parlamentarne w Słowenii w 2011 roku odbyły się 4 grudnia 2011. Były to pierwsze w historii niepodległej Słowenii wybory przedterminowe, rozpisane po przegranym głosowaniu nad wotum zaufania dla gabinetu Boruta Pahora.

W wyborach w 2008 demokraci nieznacznie przegrali z Socjaldemokratami, przechodząc do opozycji. Pod koniec tego samego roku Janez Janša, który utrzymał mandat parlamentarny, został przewodniczącym rady ekspertów, stanowiącej nieformalny gabinet cieni. W wyborach w 2011 po raz kolejny został posłem, kierowana przez niego partia ponownie zajęła drugie miejsce.

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów znaczy "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

Słoweńska Partia Demokratyczna (słoweń. Slovenska demokratska stranka, SDS) – słoweńska centroprawicowa, konserwatywno-liberalna i chadecka partia polityczna, działająca od 1989. Do 2003 występowała pod nazwą Socjaldemokratyczna Partia Słowenii (słoweń. Socialdemokratska stranka Slovenije, SDSS).

28 stycznia 2012 parlament większością głosów (51 do 39) powołał go na urząd premiera, powierzając misję utworzenia rządu w ciągu 14 dni. Drugi rząd Janeza Janšy został zaprzysiężony 10 lutego 2012, uzyskując wotum zaufania. W jego skład weszli przedstawiciele pięciu ugrupowań – czterech współtworzących jego pierwszy gabinet oraz Obywatelskiej Listy Gregora Viranta.

Język słoweński – język południowosłowiański, urzędowy w Słowenii. Posługuje się nim ok. 2 mln osób (z czego ok. 1,9 mln w Słowenii, ok. 90 tys. w przygranicznych rejonach Włoch, ok. 40 tys. w austriackiej części Karyntii, ok. 15 tys. w Chorwacji, ok. 3 tys. na Węgrzech; poza tym używany w ośrodkach emigracji słoweńskiej, takich jak Cleveland w USA i Buenos Aires w Argentynie).

Zgromadzenie Narodowe (sł. Državni zbor) - izba niższa parlamentu Słowenii, składająca się z 90 członków wybieranych na czteroletnią kadencję. 88 miejsc obsadzanych jest z zastosowaniem tzw. ordynacji mieszanej, łączącej elementy ordynacji proporcjonalnej i większościowej. Specjalne okręgi wyborcze przeznaczone są dla mniejszości narodowych: włoskiej i węgierskiej. Każda z nich ma zagwarantowane jedno miejsce w parlamencie. W okręgach mniejszości stosuje się metodę Bordy.

Przypisy

SDS ustanovila strokovni svet (słoweń.). sta.si. [dostęp 2011-12-05].
Trenutni mandati po listah (słoweń.). volitve.gov.si. [dostęp 2011-12-05].
Janša: Glasovanje je zmaga razuma (słoweń.). 24ur.com, 28 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-29].
Slovenija dobila deseto vlado (słoweń.). rtvslo.si, 10 lutego 2012. [dostęp 2012-02-14].

Źródła

Nota biograficzna na stronie SDS (ang.). [dostęp 2011-12-05].