Janowiec Wielkopolski - Polski Serwis Naukowy

Janowiecki rynek

Kościół pw. św. Mikołaja

Janowiec Wielkopolski (niem. Janowitz) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Janowiec Wielkopolski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Miasto leży nad rzeką Wełną na skraju historycznej krainy Pałuki.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.
Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

Według danych z 30 czerwca 2007, miasto miało 4101 mieszkańców.

W promieniu 15 kilometrów od Janowca znaleźć można wiele jezior, co sprawia, że to małe miasteczko jest atrakcyjne turystycznie. Janowiec leży na terenach nizinnych. Na terenie miasta znajduje się wiele pomników przyrody.

Historia

Pierwszym dokumentem pisanym, świadczącym o istnieniu Janowca, nazywanego wówczas Janowym Młynem, jest pochodzący z 1295 roku dokument wystawiony przez księcia wielkopolskiego Przemysła II, w którym nadaje on rycerzowi Wojciechowi, synowi Jana, prawo lokacyjne do Janowego Młyna na prawie niemieckim. Na początku II połowy XV wieku, podczas wojny trzynastoletniej z zakonem krzyżackim, w 1458 roku miasto wystawiło dwóch pierwszych zbrojnych rycerzy. Od XIV wieku było własnością prywatną i należało do licznych rodów wielkopolskich i pałuckich. W 1682 roku przez miasto wiódł szlak króla Jana III Sobieskiego podążającego na odsiecz Wiednia. Z końca XVII wieku pochodzi herb miasta przedstawiający Temidę – grecką boginię sprawiedliwości. Narodowo wyzwoleńcza postawa mieszkańców Janowca uwidoczniła się podczas powstania 1848 roku. Okres przed wybuchem I wojny światowej to dla Janowca wzmożona działalność w obronie polskości. Janowiec brał udział w powstaniu wielkopolskim 1918/1919 r.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.
Marian Skrzypczak (ur. 15 kwietnia 1909 w Janowcu Wielkopolskim, zm. 5 października 1939 w Płonkowie) – błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego, polski kapłan katolicki archidiecezji gnieźnieńskiej.

Gospodarka

Tereny wiejskie gminy są pokryte siecią wodociągów w 95%, natomiast miasto w 100%. W 1995 roku została uruchomiona w mieście nowoczesna oczyszczalnia ścieków wraz z przepompownią i kanalizacją wykonaną w 65%. W dalszym ciągu inwestycje w tej dziedzinie są kontynuowane. Miasto posiada nowoczesną sieć telekomunikacyjną. Abonenci telefoniczni na 1000 mieszkańców – 532. Na terenie miasta i gminy prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej 510 podmiotów gospodarczych. Struktura prowadzonej działalności gospodarczej przedstawia się następująco:

Wełna – rzeka w zachodniej Polsce, prawy dopływ Warty o długości 118 km i powierzchni dorzecza 2621 km². Płynie przez Pojezierze Gnieźnieńskie, Pojezierze Chodzieskie i Kotlinę Gorzowską, w woj. wielkopolskim i kujawsko-pomorskim.
Powiat żniński – powiat ziemski w Polsce (województwo kujawsko-pomorskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Siedzibą jego władz jest miasto Żnin.

placówki handlowe – 182,

produkcja wyrobów przemysłowych – 15,

produkcja wyrobów spożywczych – 12,

usługi transportowe – 42,

zakłady produkcyjno-usługowe – 32,

biura konstrukcyjne - 1,

inne – 343.

Do ważniejszych zakładów prowadzących działalność produkcyjną należą: Wytwórnia Pasz GOLPASZ, Gorzelnia w Świątkowie, Przetwórnia Ryb, Wytwórnia Styropianu ANDAR, Pałucka Drukarnia Opakowań, TIBRO JV. Spółka z o.o., Firma GRAFORM – Zakład II – produkcja mebli.

Gmina Janowiec Wielkopolski (do końca 1991 gmina Janowiec ) - gmina miejsko-wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.
I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Rolnictwo na obszarze gminy Janowiec Wielkopolski stanowi jedną z głównych dziedzin produkcji. Gmina od lat jest wiodącą w regionie w produkcji wysokojakościowego żywca wieprzowego, który przetwarzany jest w miejscowym Zakładzie Przemysłu Mięsnego Ławniczak Maria Sp.j. Gmina Janowiec Wlkp. jest doskonałym miejscem do powstawania wielkich składów, hurtowni i magazynów oraz budowy nowych zakładów, przedsiębiorstw, w tym z zakresu przetwórstwa rolno spożywczego w oparciu o nowoczesną bazę – potencjał jaki stanowią janowieccy rolnicy o bardzo wysokich kwalifikacjach. W produkcji rolniczej przeważa uprawa zboża i hodowla trzody chlewnej oraz bydła. W gminie gospodaruje około 830 rolników.

Temida (Temis) – grecka bogini sprawiedliwości i praw, córka Uranosa i Gai, pierwsza żona Zeusa. Ze związku z nim narodziły się trzy Hory i trzy Mojry (według popularniejszej teorii Mojry istniały wraz z Chaosem i po nim), a także dziewica Astraja (uosobienie Sprawiedliwości) oraz nimfa rzeki Erydanu (Eridanos). Niektórzy przypisują, że owocem tego związku miały być Hesperydy.
Herb Janowca Wielkopolskiego przedstawia boginię Temidę, która stoi na ziemi porośniętej trawą. Jest ubrana w białą togę. Na oczach ma białą opaską. W prawej ręce trzyma miecz, a w lewej wagę. Tło za postacią jest błękitne. Taki motyw w herbie miasto posiada jako jedyne w Polsce.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)