Japońsko-radzieckie walki graniczne

Japońsko-radzieckie walki graniczne − seria przygranicznych konfliktów zbrojnych pomiędzy ZSRR a Japonią, mająca miejsce w latach 1938-1939.

Po zajęciu przez Japonię Korei i Mandżukuo kraj ten skierował swoje militarne zainteresowanie w stronę terytoriów radzieckich. Starcia pomiędzy obiema stronami miały miejsce głównie w rejonie pogranicza Mandżurii i radzieckiego Dalekiego Wschodu.

Starcia japońsko-radzieckie uważa się za jedno z preludiów II wojny światowej.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Operacja kwantuńska – rozpoczęta z chwilą wypowiedzenia wojny Japonii przez ZSRR (8 sierpnia 1945) operacja militarna zaplanowana przez Aleksandra Wasilewskiego, której celem było wyzwolenie spod okupacji japońskiej Mandżurii i Korei do 38 równoleżnika (24 sierpnia 1945), oraz zajęcie Sachalinu i Kuryli. Miała także charakter psychologiczny. Operacja ta miała pomścić klęskę Rosjan, poniesioną w wojnie z Japończykami 40 lat wcześniej.

Walki nad jeziorem Chasan 1938

Walki nad jeziorem Chasan miały miejsce w okresie od 29 lipca do 11 sierpnia 1938 roku. Były skutkiem zajęcia 9 lipca przez wojska radzieckie wzgórza Zaoziernaja (Zhanggufeng), które Rosjanie uważali za własne terytorium. Japonia przystąpiła do działań drogą dyplomatyczną, jednocześnie w rejon nadgraniczny wysyłając dywizję piechoty. Dowódca Frontu Dalekowschodniego, marszałek Wasilij Blücher, usiłował przekonać władze w Moskwie, że działania zbrojne będą niekorzystne dla ZSRR. Nakazały one jednak operację militarną. Rosjanie, pomimo przewagi liczebnej, ponieśli klęskę w potyczce. 10 sierpnia Ludowy Komisarz Spraw Zagranicznych ZSRR Maksim Litwinow przedstawił ambasadorowi Japonii propozycję porozumienia. Walki ustały 11 sierpnia o godzinie 13:30 czasu miejscowego.

Chalchyn gol (mong.: Халхын гол - trb. Chalchyn gol, trl. Khalkhyn gol; chiń.: 哈拉哈河 - Hālāhā Hé) - rzeka o długości 232 km, płynąca przez terytoria wschodniej Mongolii i północne Chiny.

Mandżukuo (chin. 满洲国/滿洲國, Mănzhōu Guó, W.-G. Man-chou-kuo; jap. 満州国 Manshū-koku) - marionetkowe państwo utworzone w 1932 r. przez Japonię na okupowanych przez nią obszarach Mandżurii, w północno-wschodnich Chinach.

Bitwa nad Chałchin-Goł

Walki nad Chałchin-Goł toczyły się pomiędzy 11 maja i 16 września 1939 roku, tym razem wojska radzieckie, pod dowództwem Gierogija Żukowa, odniosły zwycięstwo nad siłami japońskimi.

Klęska nad Chałchin-Goł przesądziła o kierunku dalszej ekspansji japońskiej. Japońskie dowództwo doszło do wniosku, że na północnym kierunku działań napotkają zbyt duże siły radzieckie. Jednoczesny brak decydujących rozstrzygnięć w wojnie z Chinami, spowodował zwrot na południe z zamiarem opanowania rejonów zasobnych w surowce mineralne.

Wasilij Konstantynowicz Blücher, ros. Василий Константинович Блюхер (ur. 1 grudnia (19 listopada wg kalendarza juliańskiego) 1889 w Barszczince, gubernia jarosławska, zm. 9 listopada 1938 w więzieniu Lefortowo w Moskwie) – działacz partii bolszewickiej, radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1935).

Bitwa nad Chałchin-Goł – bitwa stoczona nad rzeką Chałchin-Goł w 1939 pomiędzy wojskami japońskimi (Armia Kwantuńska), a Armią Czerwoną na pograniczu Mandżukuo i Mongolii, które było granicą stref wpływów Cesarstwa Japonii i ZSRR na kontynencie azjatyckim.

Japońsko-radziecki pakt o nieagresji

Rezultatem japońskiej klęski pod Chałchin-Goł było podpisanie dwustronnego paktu o nieagresji, uroczystość miała miejsce 13 kwietnia 1941 roku.

Podpisany traktat miał określoną ważność do 13 kwietnia 1946 roku. Jeszcze w 1941 roku Japonia rozważała zerwanie paktu, co było skutkiem agresji jej niemieckiego sojusznika na ZSRR, jednak ostatecznie podtrzymano jego ważność i kontynuowano ekspansję na kierunku południowym.

Korea – dawne zjednoczone państwo obydwu Korei: Północnej i Południowej, usytuowane na Półwyspie Koreańskim we wschodniej Azji. Graniczy od zachodu z Chinami i Rosją od północy. Obszar zamieszkuje jednolita grupa etniczna – Koreańczycy. Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 r., Korea została podzielona na dwa państwa: Republikę Korei (Korea Południowa) oraz Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną (Korea Północna). Od 1948 roku do 1950 (wybuch wojny koreańskiej) granica pomiędzy Koreą Północną a Koreą Południową przebiegała dokładnie przez 38° równoleżnik, jednak od 1953 roku granice uległy zmianie.

Gieorgij Konstantinowicz Żukow, ros. Георгий Константинович Жуков (ur. 1 grudnia 1896 w Striełkowce, zm. 18 czerwca 1974 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, uczestnik rewolucji październikowej, szef Sztabu Generalnego Armii Czerwonej, zastępca naczelnego wodza podczas II wojny swiatowej, Marszałek Związku Radzieckiego (1943), minister obrony ZSRR (1955–1957), czterokrotny Bohater Związku Radzieckiego (1939, 1944, 1945, 1956) i Bohater Mongolii (1972), członek Komitetu Centralnego KPZR (1953–1957), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 1., 2., 3. i 4. kadencji (1937–1958).

5 kwietnia 1945 roku ZSRR zapowiedział Japonii nieprzedłużenie paktu, był to skutek porozumienia amerykańsko-radzieckiego o wspólnych walkach przeciw Japonii. W sierpniu tego samego roku Rosjanie wypowiedzieli Japonii wojnę i przeprowadzili inwazję na Mandżurię, tzw. operację kwantuńską.

Daleki Wschód (Azja Wschodnia) – nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku. Najczęściej do tego regionu zalicza się Japonię, Koreę Południową, Koreę Północną, Republikę Chińską (Tajwan) oraz wschodnie tereny Chińskiej Republiki Ludowej. Niekiedy włącza się również Mongolię, kraje Azji Południowo-Wschodniej położone na Archipelagu Malajskim i Półwyspie Indochińskim oraz wschodnie obszary Rosji oraz rzadko Tybet.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Bibliografia

Jakub Wojtkowiak: Stosunki radziecko-japońskie w latach 1931-1941. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2000. ISBN ISBN 83-7177-018-9.

Praca zbiorowa: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.

Zobacz też

Japońsko-radziecki konflikt o Kolej Wschodniochińską w 1929 roku