Jarosław Hałan - Polski Serwis Naukowy

Grób Hałana na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie

Jarosław Hałan (ukr. Яросла́в Олекса́ндрович Гала́н) ps. Towarzysz Jaga (ur. 27 lipca 1902 w Dynowie, zm. 24 października 1949 we Lwowie) - ukraiński pisarz, dramaturg, publicysta, związany z ruchem komunistycznym.

Dynów (dawniej Denow) – gmina miejska w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, nad Sanem, Pogórze Dynowskie. Przed 1945 rokiem Dynów należał do województwa lwowskiego, po zakończeniu II wojny światowej miasto weszło w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa przemyskiego.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Życiorys

Ukończył gimnazjum w Przemyślu, następnie studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Trieście. W latach 1922–1926 studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim, w latach 1926–1928 na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W 1924 wstąpił do Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy. Za swoją działalność polityczną był dwukrotnie skazany na karę więzienia (w 1934 i w 1937).

W 2. połowie lat 20. stworzył we Lwowie grupę ukraińskich pisarzy rewolucyjnych "Horno". Jego twórczość nacechowana była nienawiścią do kapitalizmu, mieszczaństwa, religii, patriotyzmu. Opisywał życie polskiego, ukraińskiego i żydowskiego proletariatu.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.

W latach 1939–1941 działał na anektowanych przez sowietów południowo-wschodnich ziemiach II RP, wychwalając w prasie "wyzwoleńczą" władzę radziecką.

W czasie II wojny światowej pracował w redakcjach frontowych gazet oraz radio.

W 1946 był korespondentem gazety "Radianśka Ukrajina" na procesie norymberskim.

W czasie wojny i po wojnie działał bardzo aktywnie, atakując ideę państwowości ukraińskiej, Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), UPA, oraz szczególnie Ukraiński Kościół greckokatolicki. Jego pamflet "Pluju na Papu!" (Pluję na papieża) był odpowiedzią na ekskomunikę dokonaną przez papieża Piusa XII.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (ukr. Організація Українських Націоналістів, OUN) - ukraińska nacjonalistyczna organizacja polityczno-wojskowa, dążąca do zbudowania niepodległego państwa Ukrainy na ziemiach wchodzących w skład II Rzeczypospolitej i ZSRR. W konsekwencji przyjętych założeń programowych - antypolska , antysemicka, antysowiecka i antykomunistyczna.

Zginął (według oficjalnej wersji) w swoim gabinecie od 11 ciosów siekierą zabity przez osoby powiązane z Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów (siedemnastoletni Mychajło Stachur i osiemnastoletni Ilarij (Hilary) Łukaszewycz - później zostali na mocy wyroku sądowego straceni).

Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze - organ wymiaru sprawiedliwości powołany po II wojnie światowej w celu osądzenia nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Procedował od godz. 10:00 20 listopada 1945 do ogłoszenia wyroku w dniu 1 października 1946.

Ukraińska Powstańcza Armia (ukr. Українська Повстанська Армія (УПА), Ukrajinśka Powstanśka Armija – UPA) – formacja zbrojna stworzona przez frakcję banderowską Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów pod koniec 1942 roku, kierowana początkowo przez OUN-B, a od lipca 1944 przez UHWR. Działała głównie na Wołyniu i w Galicji Wschodniej, po wyznaczeniu granic również na terenie południowo-wschodniej Polski.