Jarosław Iwaszkiewicz - otolaryngolog

Jarosław Iwaszkiewicz (ur. 3 maja 1906 w Sieniawce - zm. 25 lipca 1985 w Gdańsku), lekarz, naukowiec, profesor, doktor habilitowany nauk medycznych. Specjalista w zakresie otolaryngologii. Kierownik Katedry i Kliniki Chorób Uszu, Nosa, Gardła i Krtani Akademii Medycznej w Gdańsku w latach 1948 - 1976.

Wiwarium – ogólna nazwa jakiegokolwiek zbiornika sztucznego lub pomieszczenia służącego do przetrzymywania zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych, w celu ich chowu, hodowli lub badań.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Początki ("okres poznański")

W 1924 roku podjął studia medyczne na wydziale lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego. Od początku studiów interesował się otolaryngologią. Będąc jeszcze studentem w listopadzie 1928 roku został asystentem w Klinice Otolaryngologii w Poznaniu, którą wówczas kierował prof. Alfred Laskiewicz. Po ukończeniu studiów w 1931 i otrzymaniu tytułu doktora wszechnauk lekarskich, objął stanowisko starszego asystenta w tamtejszej klinice a od 1 stycznia 1934 pierwszego asystenta czyli adiunkta. W okresie tym prowadził ćwiczenia z otolaryngologii dla studentów wydziału lekarskiego oraz w Wyższej Szkole Pielęgniarstwa. Odbywał staże szkoleniowe w Wiedniu i w Szwecji.

Habilitacja (z łac. habilitas – "zdatność, zręczność") – postępowanie, którego celem jest uzyskanie przez uprawnioną osobę stopnia naukowego doktora habilitowanego. Praca habilitacyjna i przewód habilitacyjny stanowią etap na drodze do uzyskania stanowiska profesora na uczelni a następnie profesora tytularnego.

Profesor zwyczajny (skrót: Prof. zw. / z łac. professor ordinarius, z niem. ordentlicher Professor, skrót: o. Prof.) - stanowisko na uczelni przewidziane dla pracownika naukowego lub naukowo-dydaktycznego, który posiada tytuł naukowy profesora (art. 114, ust. 1 Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Stanowisko profesora zwyczajnego jest ukoronowaniem kariery naukowej pracowników uczelni. Wiąże się bowiem z największym prestiżem - jest przyznawane szczególnie zasłużonym dla uczelni i wybijającym się naukowo tzw. tytularnym profesorom. Profesor zwyczajny jest wyższą rangą niż profesor nadzwyczajny.

Zawierucha wojenna ("okres szkocki")

Po wybuchu II wojny światowej został przydzielony do 110 Szpitala Wojennego. Po klęsce kampanii wrześniowej internowany do Rumunii, skąd przez Jugosławię i Grecję trafił do Francji. Przydzielony został do grupy sanitarnej Brygady Kawalerii Pancernej gen. Stanisława Maczka. Pod koniec 1940 roku ewakuował się do Wielkiej Brytanii. Pracował tam w szpitalach wojskowych w Simington i w Teymouth Castle W styczniu 1941 roku objął stanowisko wykładowcy otolaryngologii na Polskim Wydziale Lekarskim Uniwersytetu w Edynburgu oraz asystenta na oddziale otolaryngologicznym Szpitala Królewskiego w Edynburgu. W grudniu 1942 roku objął stanowisko ordynatora oddziału otolaryngologii szpitala im. Paderewskiego w Edynburgu. W tym okresie zajmował się otochirurgią oraz leczeniem chorób górnych dróg oddechowych. Także podejmował działalność szkoleniową publikując prace naukowe w polskojęzycznym czasopiśmie medycznym Lekarz Wojskowy.

Wydawnictwo Lekarskie PZWL - polskie wydawnictwo istniejące od 1945 roku wydające literaturę fachową dla pracowników opieki zdrowotnej, podręczniki szkolne i akademickie, a także publikacje popularnonaukowe. Do 1993 roku państwowe wydawnictwo istniało pod nazwą Państwowe Zakłady Wydawnictw Lekarskich (PZWL). W 1998 nastąpiła prywatyzacja. Aktualnie stanowi część grupy wydawniczej PWN.

Alergia (popularnie stosowane synonimy uczulenie, nadwrażliwość) – patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na alergen, polegająca na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał, które po związaniu z antygenem doprowadzają do uwolnienia różnych substancji – mediatorów stanu zapalnego. Może się objawiać łagodnie, jak w przypadku kataru czy łzawienia, aż po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny i śmierć.

Lata powojenne ("okres gdański")

Po wojnie w Gdańsku rozpoczęły się intensywne działania zmierzające do skompletowania kadry naukowo-dydaktycznej w nowo utworzonej Akademii Lekarskiej. Po rozmowach z rektorem prof. Edwardem Grzegorzewskim, zdecydował się na powrót do Polski i 1 marca 1948 roku objął kierownictwo Katedry i Kliniki Otolaryngologii AM w Gdańsku, zastępując na tym stanowisku dr. med. Leona Wasilewskiego. Kierownikiem tej kliniki pozostał przez kolejne 28 lat. Także w 1948 otrzymał on tytuł profesora nadzwyczajnego a w 1963 roku tytuł profesora zwyczajnego. W pierwszych latach jako kierownik zorganizował warsztat pracy lekarskiej, naukowej i dydaktycznej.

Brygada to najmniejszy związek taktyczny stanowiący w wielu armiach podstawową jednostkę bojową wojsk lądowych o wielkości pośredniej między pułkiem a dywizją. Dzieli się na pułki lub bataliony. Występuje również w innych rodzajach sił zbrojnych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Już w roku akademickim 1948/49 przygotował skrypt Choroby ucha, w tym czasie jedyny podręcznik otiatrii w języku polskim. Został on wznowiony w 1953 roku jako Zarys otiatrii.

Początkowo zainteresowania naukowe profesora skupiały się na chorobach zapalnych ucha i górnych dróg oddechowych oraz na usznopochodnych i zatokopochodnych powikłaniach wewnątrzczaszkowych. Innym kierunkiem zainteresowań były oparzenia chemiczne przełyku oraz ich powikłania w postaci pooparzeniowych zwężeń przełyku. Zagadnienie to stało się tematem pierwszej pracy doktorskiej i habilitacyjnej w klinice. Przyczyniło się to do wypracowania skutecznej i nowoczesnej jak na tamte czasy metody zapobiegania i leczenia pooparzeniowych zwężeń przełyku. Do innych tematów zainteresowań klinicznych profesora należały nowotwory głowy i szyi oraz alergia.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Klinika - specjalistyczny oddział szpitalny wchodzący w skład wyższej uczelni lub instytutu naukowego, który oprócz leczenia chorych prowadzi prace dydaktyczne oraz badawcze.

W 1958 PZWL wydało kolejny podręcznik jego autorstwa Choroby nosa, gardła i krtani. Po jego uzupełnieniu i połączeniu z Zarysem otiatrii został on wydany jako Zarys otolaryngologii (wyd. II 1963; wyd.III 1967). Jest także autorem rozdziału Ucho wewnętrzne w podręczniku Anatomia człowieka autorstwa Adama Bochenka i Michała Reichera. Z jego inicjatywy w klinice utworzono pracownie: audiologiczną, alergologiczną, fotograficzną oraz laboratorium histologiczne, bibliotekę, zwierzętarnie i sale operacyjne.

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Jego dorobek naukowy to wiele prac ogłoszonych w czasopismach polskich i zagranicznych, liczne referaty oraz promotorstwo 28 doktoratów i opieka na 7 habilitacjami.

Czterech jego uczniów zostało kierownikami klinik otolaryngologicznych w Polsce:

prof. dr Jan Ruszel- Gdańsk (po J. Iwaszkiewiczu)

prof. dr Jan Małecki- Bydgoszcz

prof. dr Stanisław Betlejewski - Bydgoszcz

prof. dr Erwin Mozolewski- Szczecin

Był także założycielem i wieloletnim przewodniczącym oddziału gdańskiego Polskiego Towarzystwa Otolaryngologów-Chirurgów Głowy i Szyi, członkiem zespołu redakcyjnego Otolaryngologii Polskiej.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Adam Wawrzyniec Bochenek (ur. 10 sierpnia 1875 w Krakowie, zm. 25 maja 1913 tamże) – polski lekarz, anatom, histolog, antropolog. Autor wielokrotnie wznawianego podręcznika anatomii.

W 1975 roku został uhonorowany godnością doktora honoris causa Akademii Medycznej w Gdańsku

W 1976 roku otrzymał tytuł członka honorowego Polskiego Towarzystwa Otolaryngologów-Chirurgów Głowy i Szyi

Będąc na emeryturze do końca życia bardzo często odwiedzał klinikę służąc radą i pomocą.

Zmarł nagle podczas jazdy samochodem 25 lipca 1985 roku.

Profesor (z łac. professor) – tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym lub tytuł zwyczajowy honorowy nadawany nauczycielom szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego oraz ponadgimnazjalnego, a także stanowisko nauczycieli akademickich.

Otolaryngologia Polska (ang. Polish Journal of Otolaryngology)- Organ Polskiego Towarzystwa Otorynolaryngologów-Chirurgów Głowy i Szyi. Czasopismo naukowe, dwumiesięcznik, poświęcone tematyce otolaryngologicznej. Ukazuje się od 1924 roku.

Jego córka Barbara Iwaszkiewicz-Bilikiewicz jest profesorem okulistyki. Była kierownikiem Katedry i Kliniki Chorób Oczu AM w Gdańsku.