Jaskrowce - Polski Serwis Naukowy

Jaskrowce (Ranunculales Dumort.) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad i rząd w systemach klasyfikacyjnych. Przeważnie są to rośliny zielne, ale także drzewa i krzewy (w drewnie zawsze obecne są naczynia). Należy tu (wg APweb) 7 rodzin zawierających 199 rodzajów z 4445 gatunkami.

System Cronquista – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Arthura Cronquista (1919-1992) i opublikowany w jego dziełach: An Integrated System of Classification of Flowering Plants (1981) i The Evolution and Classification of Flowering Plants (1968, 2. wyd. 1988).

Krzew - roślina wieloletnia o zdrewniałej łodydze, czasem także korzeniach, przekraczająca 0,5 m wysokości. Krzewy mają krótki pęd główny, z którego wyrastają równorzędne, rozgałęziające się pędy boczne. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej, która u drzew przechodzi przez system pędowy. W rozwoju krzew powstaje przez rozwój pączków bocznych, znajdujących się u nasady pędu głównego, który zostaje szybko opanowany przez tworzące się liczne pędy boczne i wcześnie zamiera. Krzewy mają korzeń palowy, podobnie jak drzewa.

Morfologia

Liście Najczęściej skrętoległe, często podzielone lub głęboko wcinane. Istnieją także liście o blaszkach całych. Kwiaty Listki okwiatu są umieszczone w jednym lub dwóch okółkach, rzadko można wyróżnić kielich i koronę. Większość kwiatów ma symetrię promienistą, nierzadka jest też korona grzbiecista. Listki okwiatu są zawsze wolne. pręciki są liczne, zwykle wolne. Owocolistki są zamknięte. Owoce Najczęściej mieszek, rzadziej jednonasienne orzeszek lub jagoda.

Systematyka

Pozycja i podział wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Pozycja w kladogramie dwuliściennych właściwych

Rząd jest najstarszą linią rozwojową tj. kladem bazalnym dwuliściennych właściwych:

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze magnorder (wyższa od nadrzędu) i parvorder (niższa od infrarzędu).

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Powiązania filogenetyczne rodzin zaliczanych do jaskrowców wg APweb

Pozycja i podział w systemie Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne, podgromada Magnoliophytina, klasa Ranunculopsida, podklasa jaskrowe, nadrząd Ranunculanae, rząd jaskrowce.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Miesięcznikowate (Menispermaceae Juss.) – rodzina roślin okrytonasiennych. Zwykle są to drewniejące pnącza o liściach dłoniasto unerwionych, kwiatach drobnych. Owocami są jednonasienne pestkowce. Miesięcznikowate występują w ogromnej większości na obszarach niżowych w strefie tropikalnej, poza tym zasięg obejmuje też wschodnią część Ameryki Północnej i Azji.

Rodzina: Hydrastidaceae Martynov, Tekhno-Bot. Slovar: 318 1820 – gorzknikowate

Rodzina: Ranunculaceae Juss., Gen. Pl.: 231 nom. cons. 1789 – jaskrowate

Podział wg systemu Cronquista (1981)

Rodzina: Berberidaceae – berberysowate

Rodzina: Circaeasteraceae

Rodzina: Coriariaceae – garbownikowate

Rodzina: Lardizabalaceae – krępieniowate

Rodzina: Menispermaceae – miesięcznikowate

Rodzina: Ranunculaceae – jaskrowate

Rodzina: Sabiaceae – sabiowate

Rodzina: Sargentodoxaceae

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-02].
Crescent Bloom: Ranunculales (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-02].

Bibliografia

Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 83-01-13945-2.

Drzewa – grupa . Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające . Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody.

Naczynie (trachej) - twór w drewnie składający się z ułożonych w szereg martwych komórek - tzw. członów naczyń, u których zanikły poprzeczne ściany komórkowe oraz nastąpiło obumarcie protoplastu. Kapilarny charakter naczyń umożliwia wydajny transport wody i soli mineralnych od korzenia w kierunku liści rośliny bez nakładów energetycznych. Ściany naczyń wzmacniane są przez specjalne zgrubienia, co nie tylko nadaje im większą wytrzymałość mechaniczną, ale także umożliwia im (w pewnym stopniu) pełnienie funkcji wzmacniających względem rośliny. Zgrubienia mogą przyjąć kształt obrączkowy lub spiralny w protoksylemie, bądz siatkowaty i jamkowaty w metaksylemie.