Jassy - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 47°10′N 27°35′E / 47.167, 27.583

Jassy, Iaşi (węg. Jászvásár) – miasto w północno-wschodniej Rumunii (w historycznej Mołdawii), nad rzeką Bahlui (dorzecze Prutu); ośrodek administracyjny okręgu Jassy; 308,8 tys. mieszkańców (2009).

W mieście znajduje się stacja kolejowa Jassy.

Węgrzy albo Madziarzy (węg. l.poj.: magyar, l.mn.: magyarok) – naród liczący w sumie ok. 14,5 mln, w tym na Węgrzech 10,5 mln, pozostałe ok. 4 mln tworzy mniejszości w Rumunii (Siedmiogród), Serbii (Wojwodina), Słowacji, Słowenii, Ukrainie (rejon Karpat) i Austrii. Jedna z grup mniejszości węgierskojęzycznej zamieszkującej rumuński Siedmiogród zwana jest Szeklerami (węg. l.poj.: Székely, l.mn.: Székelyek). Część badaczy skłania się ku poglądowi, że Szeklerzy są nie Węgrami, lecz potomkami Hunów.

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Historia

Pierwsze wzmianki o Jassach w źródłach historycznych pochodzą z drugiej połowy XIV w. Od połowy XVI wieku Jassy były stolicą Hospodarstwa Mołdawskiego. W mieście tym działali wybitni pisarze i mężowie stanu m.in. Miron Costin czy Dimitrie Cantemir, którzy wnieśli wkład w rumuńską kulturę. W 1641 r. hospodar Bazyli Lupu założył tu Szkołę Państwową, a w klasztorze Trzech Hierarchów powstała drukarnia, która wydawała książki w języku rumuńskim. W 1686 r. wojsko polskie stoczyło bitwę pod Jassami (wojna polsko-turecka 1683-1699). W latach 1859–1862 Jassy były jedną z dwóch stolic zjednoczonych księstw: Mołdawii i Wołoszczyzny. W czerwcu 1941 r. miał miejsce pogrom w Jassach.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Demografia

Według spisu z 2002 r. miasto Jassy liczyło 320 888 mieszkańców. Skład etniczny według spisu z 2002 roku:

Rumuni: 316 094 (98,50%)

Romowie: 1898 (0,59%)

Rosjanie: 433 (0,13%)

Grecy: 433 (0,13%)

Żydzi: 421 (0,13%)

Węgrzy: 260 (0,08%)

Niemcy: 166 (0,05%)

Sport

W mieście tym siedzibę ma rumuński klub piłkarski Politehnica Jassy, który został założony 27 kwietnia 1945 r. jako Sportul Studenţesc Jassy. Obecnie klub gra w pierwszej lidze rumuńskiej, a swoje mecze rozgrywa na stadionie Emil Alexandrescu, którego pojemność wynosi 11 390 widzów.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; ?/i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki (PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. (PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA.

Varia

Nazwa miasta bywa utożsamiana z plemieniem pochodzących od Alanów Jasów, których w źródłach staroruskich nazywano Jassy. Żyli oni na północ od Kaukazu, ale w XIII w. zostali w większości wyparci przez Mongołów. Część z nich miała się osiedlić w Mołdawii.

W lutym lub kwietniu 1769 w tureckim więzieniu w Jassach zmarł Józef Pułaski, marszałek Konfederacji Barskiej, ojciec Kazimierza i Franciszka.

21 stycznia 1861 w Jassach wskutek ran odniesionych w pojedynku zmarł Bruno Bielawski, pisarz i poeta, autor słów pieśni Czarny krzyżyk.

Galeria

Jassy

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Józef Pułaski herbu Ślepowron, (ur. 17 lutego 1704, zm. w Kopance nad Dniestrem w lutym lub ok. 20 kwietnia 1769), twórca i marszałek związkowy konfederacji barskiej, starosta warecki, wielokrotny poseł na sejm, ojciec Kazimierza Pułaskiego.

Pałac kultury w Jassach

Hotel "Europa" w Jassach

Grand Hotel Traian w Jassach

Teatr Narodowy w Jassach

Uniwersytet Alexandru Ioan Cuza

Miasta partnerskie

Poitiers, Francja

Villeneuve d'Ascq, Francja

Jerycho, Palestyna

Xi'an, ChRL

Québec, Kanada

Atlanta, Stany Zjednoczone

Padwa, Włochy

Sant'Oreste, Włochy

Nazzano, Włochy

Torrita Tiberina, Włochy

Isfahan, Iran

Asjut, Egipt

Przypisy

Dane na 1 stycznia 2009 r.
przewodnik.onet.pl: Miasta - Jassy (pol.). [dostęp 5 kwietnia 2010].
Structura Etno-demografică a României
www.politehnicaiasi.ro: Stadion - Informatii (rum.). [dostęp 5 kwietnia 2010].
Primăria Iaşi: ORAŞELE ÎNFRĂŢITE CU MUNICIPIUL IAŞI (rum.). [dostęp 5 kwietnia 2010].

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona internetowa miasta (rum. • ang.)

Opis i zdjęcia miasta na stronie TPR (pol. • rum.)

Jassy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.

Jassy – stacja kolejowa w Jassach, w okręgu Jassy, w Rumunii. Znajdują się tu 3 perony. Stacja położona jest blisko centrum miasta i jest obsługiwana przez linie autobusów, tramwajów i mikrobusy. W pobliżu znajduje się dworzec autobusowy.

Rumuni (rum. români, dawniej rumâni) - liczący ok. 21,5 mln osób naród wschodnioromański zamieszkujący przede wszystkim Rumunię. W większości posługują się językiem rumuńskim. Duża diaspora, głównie w Hiszpanii, USA, we Włoszech i na Ukrainie.