Jean-Luc Dehaene - Polski Serwis Naukowy

Jean Luc Joseph Marie Dehaene (wym. [ʒɑ̃ːˈlʏk dəˈɦaːnə] ; ur. 7 sierpnia 1940 w Montpellier) – belgijski polityk, wieloletni minister, premier Belgii w latach 1992–1999, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego.

Życiorys

Działalność zawodowa i polityczna

Z wykształcenia prawnik, uzyskał stopień naukowy doktora na Uniwersytecie Katolickim w Leuven. Działał w organizacji skautowskiej i Chrześcijańskim Ruchu Robotniczym (związku zawodowym związanym z chadekami). Od 1972 do 1982 pracował w administracji państwowej jako członek gabinetów politycznych w różnych ministerstwach.

Dexia jest belgijsko-francuską instytucją finansową obsługującą przede wszystkim finanse publiczne (rządowe i samorządowe) - "bank sektora publicznego". Spółka wchodzi w skład indeksu paryskiego CAC 40 i belgiskiego Bel 20. Siedzibą spółki jest Bruksela. Dexia powstała w 1996 r. z fuzji belgijskiego Crédit Communal de Belgique i francuskiego Crédit Local de France.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Od 1972 zasiadał we władzach krajowych Partii Socjal-Chrześcijańskiej i Chrześcijańskiej Partii Ludowej (przekształconej ostatecznie w ugrupowanie pod nazwą Chrześcijańscy Demokraci i Flamandowie).

Sprawował mandat senatora (1982–1987 i ponownie od 1995 do 2000), a także posła do Izby Reprezentantów (1987–1995). Był ministrem spraw społecznych i reform instytucjonalnych (od 1981 do 1987), a w okresie 1988–1992 wicepremierem oraz ministrem transportu.

Premier Belgii

W 1992, po niepowodzeniu prób Guy Verhofstadta i Melchiora Watheleta, udało mu się sformować koalicję rządzącą złożoną z chrześcijańskich demokratów i socjalistów. Pierwszy przez niego kierowany rząd doprowadził do przekształcenia Belgii w federację. W 1993 złożył królowi ostatecznie niezrealizowaną rezygnację swojego gabinetu z powodu zróżnicowanych poglądów na finanse publiczne. Po śmierci króla Baldwina I jego rząd wykonywał funkcję głowy państwa aż do zaprzysiężenia księcia Alberta jako Alberta II dziewięć dni później. W 1994 zarządził wycofanie belgijskich wojsk z Rwandy. Był jednym z kandydatów na następcę Jacques'a Delorsa na stanowisku przewodniczącego Komisji Europejskiej, jego nominację zablokował jednak brytyjski premier, John Major.

Guy Maurice Marie Louise Verhofstadt (ur. 11 kwietnia 1953 w Dendermonde) – belgijski i flamandzki polityk, premier Belgii w latach 1999–2008, od 2009 poseł do Parlamentu Europejskiego i przewodniczący grupy liberalnej.

John Major KG (ur. 29 marca 1943 w Carshalton w hrabstwie Surrey), brytyjski polityk, minister w trzecim rządzie Margaret Thatcher, lider Partii Konserwatywnej i premier Wielkiej Brytanii w latach 1990-1997. Na czas jego urzędowania przypada koniec zimnej wojny oraz dyskusje dotyczące stopnia integracji Wielkiej Brytanii z Unią Europejską, które doprowadziły do podziałów wewnątrz konserwatystów. Stanowisko premiera utracił po największej od 1832 r. wyborczej porażce Partii Konserwatywnej.

Drugi rząd Jean-Luka Dehaene, działający od 1995, również składał się z chrześcijańskich demokratów i socjalistów. Gabinet ten przetrwał całą kadencję, jednak na jego pozycję i notowania partii koalicyjnych negatywnie wpłynęły sprawa Marca Dutroux i skandal dotyczący skażonej żywności.

Wybory do Parlamentu Europejskiego VII kadencji w Belgii zostały przeprowadzone 7 czerwca 2009. Zgodnie z postanowieniami traktatu nicejskiego w ich wyniku zostało wybranych 22 deputowanych (w miejsce dotychczasowych 24). Równocześnie z wyborami do PE odbyły się wybory regionalne: do Parlamentu Flamandzkiego, Parlamentu Walońskiego, Parlamentu Brukselskiego i wspólnoty niemieckojęzycznej.

Federacja (łac. foederatio - sprzymierzenie) - państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd.

Działalność po 1999

Po wyborach Guy Verhofstadt sformował pierwszy od 1958 belgijski rząd, w którym nie znaleźli się chrześcijańscy demokraci. Jean-Luc Dehaene pozostał senatorem do 2000, następnie przez sześć lat sprawował urząd burmistrza Vilvoorde. Od 2001 do 2003 był także wiceprzewodniczącym Konwentu Unii Europejskiej.

Marc Dutroux (ur. 6 listopada 1956 roku) - belgijski seryjny morderca zwany Potworem z Charleroi. Został oskarżony o porwanie, torturowanie i wykorzystywanie seksualne sześciu nastolatek w okresie od 1995 do 1996 roku. Ofiary były w wieku od 8 do 19 lat. Spośród poszkodowanych cztery zostały zamordowane. Dutroux został również oskarżony o zamordowanie swojego wspólnika Bernarda Weinsteina. Obecnie Marc Dutroux przebywa w więzieniu. Jego głośny proces sądowy odbył się w roku 2004. Podczas rozpraw dochodziło do wielu niejasności, co wywołało skandal i przyczyniło się do reformy belgijskiego systemu sprawiedliwości.

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

W 2003 ponownie kandydował w wyborach krajowych dla wsparcia swojego ugrupowania z ostatniego miejsca na liście partyjnej. W wyborach w 2004 uzyskał mandat deputowanego do Parlamentu Europejskiego. W 2007 angażował się w rozmowy koalicyjne nad powołaniem nowego gabinetu, w 2008 stanął na czele instytucji finansowej Dexia.

Komisja Europejska (fr. Commission européenne, ang. European Commission), to organ wykonawczy Unii Europejskiej. Jest instytucją odpowiedzialną za bieżącą politykę Unii, nadzorującą prace wszystkich jej agencji i zarządzającą jej funduszami. Komisja posiada wyłączną inicjatywę legislacyjną w zakresie prawa unijnego oraz jest uprawniona do wydawania rozporządzeń wykonawczych (ang. Comission Regulation). Jej główną siedzibą jest Bruksela.

Jacques Delors (ur. 20 lipca 1925) – francuski ekonomista i polityk, który przez trzy kadencje był przewodniczącym Komisji Europejskiej (styczeń 1985 - grudzień 1994).

W wyborach europejskich w 2009 roku uzyskał reelekcję. Został członkiem grupy Europejskiej Partii Ludowej i wiceprzewodniczącym Komisji Budżetowej.

Źródła

Nota biograficzna na stronie prywatnej (niderl.)

Profil na stronie Parlamentu Europejskiego