Jean-Marie Lustiger - Polski Serwis Naukowy

Jean-Marie Lustiger (do 1940 Aron Lustiger) (ur. 17 września 1926 w Paryżu, zm. 5 sierpnia 2007 tamże), francuski duchowny katolicki, arcybiskup, były metropolita Paryża, kardynał, pochodzenia żydowskiego. Kuzyn Arno Lustigera, pisarza i historyka mieszkającego w Niemczech.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Młodość

Aron Lustiger pochodził z rodziny będzińskich Żydów, która wyemigrowała z Polski na początku XX wieku i osiadła we Francji. W 1917 r. 20-letni Karol (Charles) Lustiger (1898-1982) (ojciec kardynała) przeniósł się z Będzina do Magdeburga, a następnie Paryża. Tam w 1925 r. poślubił Gizelę (Gisèle) z domu Lustiger (daleka krewna), córkę owdowiałego będzińskiego rabina. Gdy w sierpniu 1939 r. Paryż ogarnęła panika, ich dzieci: Aron i Arlette (ur. 1930) zostały przewiezione do Orleanu. Trzy lata spędzili u zaprzyjaźnionej rodziny katolickiej Susanne Combes. Aron wbrew rodzicom postanowił wraz z siostrą przejść na wiarę katolicką. Na chrzcie 21 sierpnia 1940 r. zmienił imię Aron na Jean-Marie. W czasie okupacji Francji jego ojciec Charles został wcielony do wojska, a matka Gisèle została w 1942 r. wywieziona do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, gdzie w 1943 r. zginęła. W 1944 r. Lustigerowie wrócili do Paryża i Jean-Marie zaczął studiować literaturę na Sorbonie, a po dwóch latach wstąpił do seminarium duchownego (Séminaire des Carmes) - wydziału paryskiego Instytutu Katolickiego. Święcenia kapłańskie przyjął w paryskim Seminarium Karmelitów w Wielkanoc, 17 kwietnia 1954 r.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).

Ks. Lustiger pracował przez wiele lat przede wszystkim jako duszpasterz środowisk akademickich i studenckich. W tym czasie poznał André Vingt-Trois, swojego późniejszego następcę na katedrze arcybiskupa Paryża. Ks. Lustiger kierował Centrum Richelieu, zajmując się kapelanami uczelni powstających w regionie paryskim. Od 1969 r. był proboszczem parafii Sainte-Jeanne-de-Chantal w Paryżu.

Getsemani, Getsemane, Ogrójec (hebr. גת שמנים (Gat Szemanim), dosłownie "tłocznia oliwek", tradycyjnie tłumaczone jako "ogród oliwny") - miejsce w Jerozolimie, w którym Jezus przebywał na czuwaniu modlitewnym razem z Apostołami, w wieczór przed pojmaniem.

Kardynał (łac. cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Kościele katolickim najwyższa po papieżu godność kościelna.

Biskupstwo

10 listopada 1979 r. został mianowany biskupem Orleanu; sakry biskupiej w Orleanie 8 grudnia 1979 r. udzielił mu kardynał François Marty, ówczesny arcybiskup Paryża. Po przejściu kardynała Marty'ego w stan spoczynku (styczeń 1981) Lustiger został kolejnym arcybiskupem Paryża, jednocześnie ordynariuszem dla wiernych obrządków wschodnich, zamieszkałych we Francji (bez własnego ordynariusza). 2 lutego 1983 r. Jan Paweł II wyniósł Lustigera do godności kardynalskiej, z tytułem prezbitera Ss. Marcellino e Pietro (listopad 1994 przeniesiony na prezbitera S. Luigi dei Francesi).

Będzin – miasto powiatowe położone w południowej Polsce w Zagłębiu Dąbrowskim, nad rzeką Czarną Przemszą, na Wyżynie Śląskiej, we wschodniej części województwa śląskiego, na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i konurbacji katowickiej.

Notre-Dame de Paris – gotycka katedra w Paryżu. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie, między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Victora Hugo.

Wielokrotnie uczestniczył w sesjach Światowego Synodu Biskupów w Watykanie, wchodził w skład sekretariatu generalnego Synodu, a w sesji specjalnej, poświęconej Kościołowi europejskiemu (listopad-grudzień 1991), pełnił funkcję prezydenta-delegata. W październiku 1999 r. brał udział w II sesji specjalnej dla Kościoła europejskiego. Reprezentował papieża m.in. na obchodach 100-lecia ewangelizacji Burundi (1998) oraz 60-lecia wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau (styczeń 2005). W czerwcu 1995 r. został wybrany w poczet członków Akademii Francuskiej.

Kadisz (Kadysz, Kaddisz) - (hebr., etymologia aramejska: קדיש - święty). W jidysz: Kadesz. W judaizmie jedna z najważniejszych modlitw, będąca składnikiem wszelkich żydowskich modłów zbiorowych. Jest to doksologia w języku aramejskim, wysławiająca Imię Boże, wyrażająca poddanie się Jego woli oraz wzywająca rychłego nadejścia królestwa Bożego. Często mylnie nazywana modlitwą za zmarłych.

Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.

Gdy w lutym 2005 r. zrezygnował z rządów archidiecezją paryską, jeszcze przez miesiąc pozostawał zwierzchnikiem archidiecezji jako administrator apostolski. Zastąpił go dotychczasowy arcybiskup Tours, André Vingt-Trois, (któremu w 1988 sam udzielił sakry biskupiej). W marcu 2005 r. Lustiger zrezygnował także z funkcji ordynariusza dla wiernych obrządków wschodnich.

Gabriel Auguste François Marty (ur. 18 maja 1904 w Vaureilles, zm. 16 lutego 1994 w Villefranche-de-Rouerque) - francuski duchowny katolicki, kardynał, Arcybiskup Paryża.

Metropolita – zwierzchnik metropolii. W jej skład wchodzi zawsze archidiecezja na czele z arcybiskupem metropolitą oraz jedna lub więcej diecezji (zwanych sufraganiami) na czele z biskupem ordynariuszem, który do pomocy ma przydzielonych biskupów pomocniczych.

24 marca 1997 r. jako pierwszy otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Będzina (odwiedził miasto w latach 1992, 1993 i 1997).

W 2007 r. kardynał został wyróżniony Nagrodą Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Śmierć i pogrzeb

Kard. Lustiger zmarł 5 sierpnia 2007 r. o godz. 19.30 w paryskim szpitalu Maison Médicale Jeanne-Garnier. Został pochowany 10 sierpnia w krypcie katedry Notre-Dame w Paryżu. Mszę pogrzebową celebrowaną przez abp. Vingt-Trois poprzedził kadisz za zmarłego, poprowadzony przez Arno Lustigera - kuzyna kardynała, a jego stryjeczny prawnuk, 16-letni Jonas-Moses Lustiger, przeczytał psalm i wysypał do stojącej na trumnie misy, zgodnie z wolą zmarłego, ziemię zebraną w Ogrodzie Oliwnym w Jerozolimie i Klasztorze Kuszenia koło Jerycha. Zgodnie z wolą kard. Lustigera przy jego trumnie spoczął napis: "Moimi patronami byli arcykapłan Aaron, św. Jan – umiłowany uczeń i Matka Boża, Służebnica Słowa. Ja zaś otrzymałem wiarę, otrzymałem Chrzest, ale do końca pozostałem Żydem, jak wszyscy apostołowie".

La Sorbonne - tradycyjna nazwa historycznego uniwersytetu paryskiego założonego w 1257 roku, jednego z najstarszych (po Uniwersytecie Bolońskim) i najbardziej znanych w Europie.

Arno Lustiger (ur. 7 maja 1924 r. w Będzinie) - historyk i pisarz niemiecki, pochodzący z polskich Żydów z Będzina, więzień obozów koncentracyjnych. Jest jednym z najbardziej znanych świadków i historyków Zagłady w Niemczech, znanym aktywistą organizacji żydowskich w Niemczech i autorem cenionych publikacji o udziale Żydów w ruchu oporu podczas hiszpańskiej wojny domowej i II wojny światowej.

Przypisy

Nie "Aaron", ale "Aron" - według napisu na trumnie kardynała i programu mszy pogrzebowej 10 sierpnia 2007 r.
Pogrzeb kard. Lustigera

Linki zewnętrzne

sylwetka w słowniku biograficznym kardynałów Salvadora Mirandy

Kardynał Jean-Marie Lustiger - materiały w serwisie Kosciol.pl

Treść epitafium kard. Lustiger (fr)