Jeden z dziesięciu - Polski Serwis Naukowy

Jeden z dziesięciu (1 z 10) – teleturniej polski emitowany od 6 czerwca 1994 roku na antenie TVP2. Prowadzącym jest Tadeusz Sznuk. Program opiera się na brytyjskim formacie Fifteen to One według pomysłu Johna M. Lewisa.

Program obecnie nadawany jest od poniedziałku do czwartku o 17:20.

Zasady gry

W odcinku udział bierze 10 zawodników. Zajmowane przez nich stanowiska 1–10 są rozdzielane drogą losowania. Każdy uczestnik zaczyna grę z trzema "szansami", które reprezentują 3 lampki na stanowisku gracza. Prowadzący zadaje pytania z wiedzy ogólnej, na odpowiedź zawodnik ma 3 sekundy, błędna odpowiedź powoduje utratę jednej "szansy". Program składa się z trzech etapów.

Sat. 1 – jedna z największych komercyjnych stacji telewizyjnych w Niemczech. Należy do Grupy ProSiebenSat.1 Media AG, telewizyjnego skrzydła splajtowanego koncernu Kirch Gruppe.
Renault Thalia – model samochodu osobowego produkowanego przez francuski koncern motoryzacyjny Renault od 2001. Samochód przeszedł cztery liftingi, a obecnie jest produkowana II generacja.

Etap I

Prowadzący zadaje kolejno pytania graczom w dwóch rundach. Każdy zawodnik dostaje po dwa pytania. Wystarczy odpowiedzieć przynajmniej na jedno, aby grać w następnej rundzie. Błędna odpowiedź powoduje utratę jednej "szansy", jednak jeśli gracz nie odpowie na żadne z dwóch pytań, odpada z gry.

Etap II

Citroën AX – najmniejszy samochód marki Citroën z segmentu A produkowany w latach 1986-1998. Od 1996 do 1998 produkowany był równocześnie ze swoim następcą Citroënem Saxo.
Tadeusz Sznuk (ur. 16 lipca 1943 w Kielcach) - dziennikarz radiowy i telewizyjny, prezenter telewizyjny, komentator pokazów lotniczych, pilot samolotów i helikopterów.

Zadawanie pytań zaczyna się od pierwszego zawodnika (najczęściej jest to zawodnik na stanowisku numer 1, chyba że odpadł w etapie I). Pytania zadawane są kolejnym zawodnikom – ten, który pierwszy udzieli poprawnej odpowiedzi, wyznacza kolejnego pytanego. Jeżeli wskazany zawodnik odpowie błędnie, to dotychczasowy wyznaczający wskazuje dalej. Jeśli odpowie poprawnie, przejmuje prawo do wyznaczania. W ten sposób gra się tak długo, aż pozostanie w grze trzech zawodników. Przechodzą oni do etapu III. Istnieje pewna zasada gry, o której telewidzowie nie są informowani, a zapisana jest w regulaminie teleturnieju: na początku etapu pierwszy z graczy, który dostaje prawo do wytypowania zawodnika, musi wybrać zawodnika znajdującego się po przeciwnej stronie studia, tzn. z numerem 6–10.

Channel 4 (nazwa oficjalna: Channel Four Television Corporation) - brytyjski nadawca telewizyjny, trzeci (pod względem wielkości udziałów i zasięgu) największy podmiot na brytyjskim rynku telewizyjnym, po BBC i ITV plc.
Opel Astra – model samochodu osobowego klasy niższej średniej, produkowanego od 1991 r. przez fabrykę Adam Opel AG należącą do największego na świecie amerykańskiego koncernu samochodowego General Motors (GM). Model ten zastąpił Kadetta. W krajach Europy kontynentalnej, w Irlandii, na Bliskim Wschodzie, w Afryce, Rosji, Indiach i na Tajwanie model ten jest sprzedawany pod marką Opel. W Wielkiej Brytanii występuje pod marką Vauxhall, w Australazji pod marką- Holden, w Ameryce Łacińskiej – Chevrolet, a w USA i Kanadzie – Saturn. Zakłady produkujące model Astra znajdują się min. w RPA, Belgii, Brazylii, Niemczech, Polsce, na Ukrainie i w Wielkiej Brytanii. Model ten jest również składany w innych krajach w systemie CKD (complete knock down) z gotowych zestawów.

Etap III (finał)

W tym etapie liczba zadanych pytań jest ograniczona do 40. Każdy zawodnik dostaje trzy nowe szanse. Ważną rolę odgrywają punkty, każdy zawodnik zaczyna z taką liczbą punktów, ile szans zachował z wcześniejszych etapów. Za każdą dobrą odpowiedź gracz dostaje 10 punktów. Do pierwszych pytań zawodnicy mogą się zgłaszać (jeśli nikt się nie zgłosi do odpowiedzi, to nikt nie traci szansy) do momentu, gdy jeden z graczy udzieli trzech poprawnych odpowiedzi i zdobędzie 30 punktów. Wyznacza on kolejnego pytanego. Wraca tu reguła z etapu II z tym, że jeśli gracz wskaże do pytania sam siebie i odpowie, otrzyma podwojoną liczbę punktów, tj. 20 (przed X edycją zasada ta nie obowiązywała). Jeśli odpowie źle, wtedy gracze sami się zgłaszają do odpowiedzi i przejmują prawo wyznaczania. W wypadku pozostania jednego gracza (punkt drugi poniżej), zasada podwajania punktów nie obowiązuje, gdyż do jego pytania nie wyznaczył siebie samego.
Gra kończy się gdy:

Sveriges Television AB (SVT) - to publiczna telewizja w Szwecji. Powstała w 1979 po wydzieleniu od szwedzkiego radia publicznego. Nadaje SVT1, SVT2, SVT24, SVTB, SVTK, SVT1 HD, SVT2 HD, SVT Play, SVT World, SVT UR i dwanaście kanałów regionalnych. Oglądalność wszystkich kanałów wynosi 39%, chociaż są one popularniejsze wśród starszych widzów.
TVP 2 (Program Drugi Telewizji Polskiej, potocznie Dwójka, do 23 marca 1992 oficjalny skrót TP2) – polska publiczna stacja telewizyjna, utworzona 2 października 1970. Początkowo część programu była retransmisją TVP1.

zostanie zadane 40 pytań, zawodnikom za każdą zachowaną szansę dolicza się 10 punktów, wygrywa gracz z największą liczbą punktów, lub

w grze zostanie jeden gracz, pyta się go tak długo, aż straci szansę lub skończą się pytania. Wtedy za każdą zachowaną szansę dolicza się 10 punktów. W odcinkach nadawanych do 1996 roku w takiej sytuacji gra kończyła się, zawodnik od razu dostawał punkty za zachowane szanse.

Liczba zdobytych punktów decyduje o uczestnictwie w Wielkim Finale.

Wielki Finał

Dziesięciu zwycięzców 25 kolejnych odcinków z największą liczbą zdobytych punktów bierze udział w Wielkim Finale. Jego zasady zasadniczo są takie same jak w zwykłym odcinku. W sytuacji gdy dwoje lub więcej zawodników na ostatnim miejscu listy finalistów ma taką samą liczbę punktów, zdarza się, że w Wielkim Finale bierze udział więcej niż 10 graczy. Finał 11-osobowy miał miejsce wielokrotnie. Kilka razy Wielki Finał odbył się w składzie 9-osobowym, gdy któryś z zawodników nie mógł przybyć na nagranie (czasami także w 8-osobowym składzie).

Nagrody

Wszyscy uczestnicy: słodycze

Wszyscy uczestnicy etapu III w zwykłym odcinku: nagrody rzeczowe (słodycze oraz zegarki itp.)

Zwycięzca odcinka: 3000 zł oraz wycieczka

Uczestnik Wielkiego Finału, który zdobył największą liczbę punktów łącznie w swoim odcinku i w Wielkim Finale (nawet jeśli nie zakwalifikował się do etapu III Wielkiego Finału): 10 000 zł

Zwycięzca Wielkiego Finału: 40 000 zł (do 2006 roku również samochód: Citroën AX w latach 1994–1995, Citroën ZX w latach 1995–1997, Opel Astra w latach 1998–2001, Peugeot 206 w latach 1998–2000, Renault Thalia w latach 2003–2006, Toyota Corolla w latach 2000–2002, Toyota Corolla Verso w latach 2002–2003).

Specyfika pytań

Pytania w teleturnieju "Jeden z dziesięciu" pochodzą z tzw. wiedzy ogólnej. Unika się zadawania pytań wymagających specjalistycznej wiedzy z danego tematu. Pytania formułowane są w taki sposób, aby udzielić na nie konkretnej odpowiedzi. Najczęściej nie ma wariantów odpowiedzi do wyboru, niekiedy daje się je przy pytaniach zahaczających o wiedzę specjalistyczną lub sformułowanych następująco: Który z wymienionych władców Polski nie był koronowany na króla?. Przy pytaniach o rok często dopuszcza się pewną liczbę lat, o którą można się pomylić. W polskiej edycji aż do 2010 roku, w odróżnieniu od wersji w innych krajach, nie zadawano pytań ilustrowanych – związanych z prezentowanym zdjęciem lub nagraniem. W odcinku z dnia 22 listopada 2010 (19/LXIII) po raz pierwszy w historii programu pojawiły się pytania ilustrowane fragmentem muzycznym.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)