Jednopienność - Polski Serwis Naukowy

Kwiatostany męskie i żeńskie u jednopiennej olszy czarnej

Jednopienność, jednodomowość, monoecja – występowanie u roślin rozdzielnych męskich i żeńskich (jednopłciowych) narządów rozrodczych na jednym osobniku. W przypadku mszaków i paprotników na tej samej roślinie (na tym samym przedroślu) występują rodnie i plemnie. W przypadku roślin nasiennych jednopiennymi nazywane są te rośliny, na których występują zarówno kwiaty męskie jak i odrębne kwiaty żeńskie. Rośliny, na których obok kwiatów rozdzielnopłciowych występują także kwiaty obupłciowe określane są mianem poligamicznych. Rozdzielenie płci organów generatywnych jest jedną z form zapobiegania samozapyleniu.

Wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), według starszego nazewnictwa trawy (Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.

Paprotniki (Pteridophyta) – w dawnych systemach klasyfikacyjnych . Paprotniki wyróżnione były w systemie Augusta Wilhelma Eichlera z 1883, . Do tej grupy zaliczano spośród roślin współczesnych: . W miejsce dawnych paprotników wyróżnia się odrębne ww. . Nazwa "paprotniki" stosowana jest często zwyczajowo, a nie taksonomicznie, w podobnym jak niegdyś znaczeniu, w odniesieniu do .

Jednopiennymi roślinami okrytonasiennymi są np. przedstawiciele brzozowatych, bukowatych, orzechowatych, niektóre arekowate, wiechlinowate (np. kukurydza), dyniowate (np. dynia). Wśród nagonasiennych jednopienne są rośliny z rodzin sosnowatych i cyprysowatych.

U mszaków jednopiennych w zależności od wzajemnego położenia rodni i plemni wyróżnia się następujące ich układy:

Rodnia, archegonium - wielokomórkowe gametangium żeńskie mszaków, paprotników, nasiennych. U mszaków rodnia jest wielokomórkowa, kształtu butelkowatego, w części brzusznej znajduje się duża komórka, która po podziale daje komórkę jajową i komórkę kanałowo-brzuszną; w szyjce dzieli się na wiele komórek kanałowych. Paprotniki cechuje redukcja liczby komórek kanałowych, a cała rodnia jest częściowo ukryta w tkankach gametofitu. U nagonasiennych zagłębiona w tkance gametofitu rodnia składa się z komórki jajowej, jednej komórki kanałowo-brzusznej i kilku komórek ściany szyjki: brak jest komórek kanałowych szyki. Najwyższy stopień redukcji rodni ma miejsce u okrytonasiennych; rodnia jest zastąpiona przez aparat jajowy obecny w woreczku zalążkowym chronionym przez tkanki zalążka.

Arekowate (Arecaceae Schultz Sch.), zwyczajowo nazywane palmami, dawniej rodziną palmowatych (Palmae Juss.) – rodzina drzew z rzędu arekowców. Należy do niej ok. 1500 gatunków występujących na obszarach tropikalnych i subtropikalnych.

synoicus – organy generatywne są wymieszane ze sobą,

paroicus – organy generatywne znajdują się na tych samych pędach, ale rodnie wyżej, a plemnie niżej,

autoicus – organy generatywne znajdują się na różnych pędach,

heteroicus – mieszane układy jak w paroicus i autoicus.

Zapoznaj się również z:

dwupienność

obupłciowość

jednodomowość

Przypisy

Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
↑ E. Strasburger, F. Noll, H. Schenck, A.F.W. Schimper: Botanika. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1972, s. 767, 888.
↑ Adam Pałczyński, Zbigniew Podbielkowski, Benon Polakowski: Botanika. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 191. ISBN 83-01-09728-0.
Włodziemierz Seneta: Dendrologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991. ISBN 83-01-07011-0.
Z. Podbielkowski, I. Rejment-Grochowska, A. Skirgiełło: Rośliny zarodnikowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 552. ISBN 83-01-04394-6.