Jednostka masy atomowej - Polski Serwis Naukowy

Jednostka masy atomowej, unit (u, od ang. unit - 'jednostka'), także dalton (Da) – jednostka masy używana przez chemików, która w przybliżeniu jest równa masie atomu wodoru, ale ze względów praktycznych została zdefiniowana jako 1/12 masy atomu węgla C. Nazwa dalton pochodzi od nazwiska twórcy współczesnej teorii atomowej, Johna Daltona.

Komitet Danych dla Nauki i Techniki (ang. Committee on Data for Science and Technology — CODATA) międzynarodowa organizacja z siedzibą w Paryżu, założona w 1966 roku jako część ICSU (Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Naukowych).

IUPAP – Międzynarodowa Unia Fizyki Czystej i Stosowanej (ang. International Union of Pure and Applied Physics) – pozarządowa organizacja międzynarodowa dla popierania rozwoju fizyki z siedzibą w Szwajcarii, założona w roku 1922.

Jej wartość wynosi: $m_u = 1 \, {\rm u} = 1,660 538 921(73) \cdot 10^{-24} \, {\rm g} = 1,660 538 921(73) \cdot 10^{-27} \, {\rm kg} = 931,494028(23) \, \frac{\rm MeV}{c^2}$ $1 \, {\rm u} = \frac{1}{N_{\rm A}} \, {\rm [g]} = \frac{1}{1000 \, N_{\rm A}} \, {\rm [kg]}$ gdzie: NA - liczba Avogadra $1\ {\rm g} = 6,022 \, 141\, 29(27)\times 10^{23}\ {\rm u}$

Historia

W 1808 roku angielski fizyk, chemik i meteorolog John Dalton opracował atomistyczną teorię budowy materii, która zakładała trwałość i niezmienność atomów. W tym samym czasie, po raz pierwszy zaproponował przyjęcie masy jednego atomu wodoru jako atomową jednostkę masy. Francis William Aston, wynalazca spektrometru masowego, później użył 1/16 masy jednego atomu tlenu O, jako jego jednostki.

Masa atomowa (niepopr. ciężar atomowy) – liczba określająca ile razy masa jednego reprezentatywnego atomu danego pierwiastka chemicznego jest większa od masy 1/12 izotopu 12C, przy czym pod pojęciem reprezentatywnego atomu rozumie się atom o średniej masie wyliczonej proporcjonalnie ze wszystkich stabilnych izotopów danego pierwiastka, ze względu na ich rozpowszechnienie na Ziemi.

Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej (ang. International Union of Pure and Applied Chemistry, w skrócie IUPAC [aj-ju-pak]) – międzynarodowa organizacja zajmująca się przede wszystkim standaryzacją symboliki, nazewnictwa i wzorców wielkości fizycznych stosowanych przez chemików na całym świecie. Oprócz tego IUPAC zajmuje się koordynacją badań naukowych oraz organizacją międzynarodowych kongresów i konferencji o tematyce chemicznej.

Przed 1961 rokiem, fizyczna atomowa jednostka masy została zdefiniowana jako 1/16 masy jednego atomu tlenu O, podczas gdy chemiczna atomowa jednostka masy została zdefiniowana jako 1/16 średniej masy atomu tlenu (biorąc pod uwagę naturalną masę innych izotopów tlenu). Zarówno fizycy jak i chemicy korzystali z symbolu amu (ang. atomic mass unit) do oznaczania tych jednostek. Do dziś w literaturze naukowej można spotkać to oznaczenie.

John Dalton (ur. 6 września 1766 w Eaglesfield, zm. 27 lipca 1844 w Manchester) – angielski fizyk, chemik i meteorolog. Twórca nowożytnej atomistycznej teorii materii opublikowanej w rozprawie "A new System of Chemical Philosophy", odkrył prawo ciśnień cząstkowych, prawo stosunków wielokrotnych, opisał wadę wzroku nazywaną później daltonizmem. Na jego cześć jednostkę masy atomowej nazwano daltonem (Da).

Chemia (. Współcześnie wiadomo, że przemiany substancji wynikają z praw, według których atomy łączą się poprzez wiązania chemiczne w mniej lub bardziej trwałe związki chemiczne, a także praw według których wiązania pękają i tworzą się ponownie prowadząc do przemian jednych związków w drugie co jest nazywane reakcjami chemicznymi. Chemia zajmuje się także rozmaitymi własnościami substancji wynikającymi bezpośrednio z ich budowy atomowej.

Obie dawniej stosowane jednostki są nieznacznie mniejsze od współczesnej: 1 u = 1,0003179 amu (w fizycznej skali) = 1,000043 amu (w chemicznej skali).

Współcześnie używana ujednolicona jednostka masy atomowej, oznaczana symbolem u, została przyjęta przez Międzynarodową Unię Fizyki Czystej i Stosowanej w 1960 i przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC) w 1961 roku. Od tego roku, z definicji ujednolicona jednostka masy atomowej jest równa jednej dwunastej masy atomu węgla C. Standard ten jest obecnie powszechnie używany w fizyce i chemii.

Stała Avogadra, inaczej liczba Avogadra, to liczba atomów, cząsteczek lub innych cząstek materii w jednym molu substancji złożonej z tychże atomów lub cząsteczek. Oznaczana przez NA (lub L - lepiej unikać ze względu na tak samo oznaczaną stałą Loschmidta), wynosi[1]:

Masa – jedna z podstawowych . W szczególnej teorii względności związana z ilością energii zawartej w obiekcie fizycznym. Najczęściej oznaczana literą m.

Zobacz też

Historia

Zobacz też

Przypisy