Jerzy Adam Kowalski - Polski Serwis Naukowy

Jerzy Adam Kowalski - ur. w 1958 roku w Bzowcu (pow. krasnostawski), polski organizator i popularyzator nauki. Do szkół uczęszczał w Chełmie i Strzelcach Opolskich; absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie w latach 1977-84 studiował nauki polityczne, dziennikarstwo i psychologię. W latach 1975-77 dziennikarz Trybuny Opolskiej oraz Sztandaru Młodych, 1993-95 wydawca i redaktor naczelny prasy lokalnej. Obecnie jest prezesem fundacji Instytut Badań Seksualnych w Opolu.

Psychologia (od gr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka empiryczna, zajmująca się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. W zasadzie psychologia dotyczy ludzi, ale mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

Rytuał – zespół specyficznych dla danej , wykonywanych w celu osiągnięcia pożądanego skutku, który jednakże może być znacznie oderwany od pozornie oczywistego celu funkcjonalnego.

Wydana w 2011 roku książka Homo eroticus jest pierwszą w polskim piśmiennictwie obszerniejszą publikacją omawiającą ewolucję seksualności człowieka; omawia zarówno aspekt biologiczny, jak i społeczny tej ewolucji. Autor dokonuje krytycznej analizy kilku słynnych teorii naukowych, np. teorii C. Owena Lovejoya dotyczącej narodziny monogamii u przodków człowieka, koncepcji ewolucyjnej roli ognia Richarda Wranghama czy hipotezy na temat genezy nagości skóry u człowieka, przedstawionej przez Desmonda Morrisa. Książka zawiera też sugestie autora dotyczące rozwiązania kilku istotnych kwestii badawczych.

Redaktor naczelny, dziennikarz odpowiadający za całość czasopisma (dziennika lub innego periodyku) albo programu telewizyjnego. W praktyce jest to osoba, która kieruje całością działań redakcji od strony merytorycznej i odpowiada za kształt oraz zawartość czasopisma. Redaktor naczelny kieruje także pracą zespołu dziennikarzy, często odpowiadając także za ich przyjmowanie i zwalnianie.

Płeć – każda z kategorii, grup, na jakie dzieli się komórki rozrodcze, a często także wytwarzające je narządy (u zwierząt) czy organy (u roślin) i osobniki tego samego gatunku, zależnie od ich roli w procesie rozmnażania i rekombinacji genów. Uwarunkowana jest genetycznie lub fizjologicznie (z przewagą jednego lub drugiego z tych czynników u przedstawicieli różnych taksonów).

Wyewoluowanie ludzkiej postaci seksualności dokonało się w paleolicie i objęło wiele właściwości biologicznych człowieka. Autor wyróżnia cztery główne obszary tych zmian i nazywa je rewolucjami seksualnymi paleolitu. Były to: 1) wydłużenie okresu aktywności seksualnej u obu płci na okres całego roku, 2) ukrycie oznak owulacji u kobiet, 3) wykształcenie charakterystycznych, odmiennych ornamentów płciowych u obu płci, 4) zmiana cyklu życiowego jednostki polegająca na wydłużeniu okresu dzieciństwa i wydłużeniu całego życia. Bardziej złożone były przemiany, jakie się dokonały w życiu społecznym. Objęły one przede wszystkim rozbicie oraz egalitaryzację dawnych sztywno zhierarchizowanych struktur społecznych (haremowych), włączenie w obręb grupy marginalizowanej dotąd młodzieży męskiej, stworzenie sfery intymności, głównie poprzez wynalezienie indywidualnych domostw oraz zastosowanie ubioru. Wszystkie te przemiany te znalazły swój najpełniejszy wyraz w stworzeniu ludzkich form małżeństwa.

Promiskuityzm lub promiskuizm (łac. promisc(u)us - wspólny) – kontakty seksualne pozbawione więzi uczuciowych, podejmowane z przypadkowymi, często zmienianymi partnerami.

Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji.

Autor omawia dawniejsze koncepcje promiskuityzmu, matriarchatu, małżeństw grupowych oraz przedstawia początki dwóch istniejących dzisiaj form małżeństwa - poligynii i monogamii. Pytanie o genezę monogamii jest jedną z bardziej palących kwestii antropologii kulturowej. Autor stoi na stanowisku, iż monogamia szerzej przyjęła się dopiero u zarania epoki historycznej i miała głównie podłoże ekonomiczne. Ważne jest rozróżnienie pomiędzy monogamią nominalną (jednostronną), którą pozostaje właściwie faktyczną poligynią, oraz monogamią faktyczną. Interesujące są rozważania dotyczące sposobów utwierdzenia ustroju małżeńskiego przy pomocy kreowania powszechnych systemów wartości, szczególnie systemów religijnych i prawnych. Religia znalazła punkty styczne z seksualnością dopiero w epoce agrarnej, kiedy dokonano odkrycia mechanizmu wegetacji roślin i rozrodu zwierząt, i powiązano je z istniejącym wcześniej aseksualnym, wyłącznie żeńskim kultem płodności zwierzyny łownej. Zaowocowało to m.in. wzbogaceniem rytuałów religijnych o obrzędy falliczne i orgiastyczne.

Wielożeństwo (inaczej: poligynia z gr. πολύς polys "liczny" i γυνή gyne "kobieta") - polski termin określający małżeństwo jednego mężczyzny (mąż) z wieloma kobietami (żony), forma poligamii. Natomiast, małżeństwo jednej kobiety z wieloma mężczyznami to poliandria, a wielu mężczyzn i wielu kobiet to multilateralizm.

Zażyłość (także: poufałość, komitywa, bliskość, intymność, konfidencjalność) - zwykle pozytywne relacje międzyludzkie, charakteryzujące się ciepłym i życzliwym wzajemnym odnoszeniem się do siebie, zaufaniem i skłonnością do wzajemnych zwierzeń. W warstwie językowej typowe jest używanie języka potocznego, zdrobnień, wyrażeń pieszczotliwych, czasem także wulgaryzmów i slangu. Przy dużej zażyłości dochodzi także do przekroczenia bariery fizycznej, a wtedy emocje mogą wyrażane przez obejmowanie, poklepywanie, przytulanie, chwytaniem za ręce i ramiona, głaskaniem, całowaniem itp. Zażyłość powstaje między osobami, które się dobrze znają, a zwłaszcza członkami rodziny lub członkami grupy pozostającej w częstych kontaktach towarzyskich, np. w grupie przyjaciół, dobrych znajomych lub bliskich sąsiadów, prawie zawsze towarzyszy odwzajemnionej miłości.

Główną tezą książki jest stwierdzenie, że istotnych różnic pomiędzy życiem seksualnym człowieka i zwierząt należy się doszukiwać nie w biologii, lecz w sferze kultury. Tylko człowiek zdolny jest do wytwarzania erotyki jako kulturowej nadbudowy nad życiem seksualnym.

Przypisy

"O Autorze" na Stronie książki "Homo eroticus". [dostęp 2012-01-10].
"Administracja" na stronie Instytutu Badań Seksualnych w Opolu. [dostęp 2012-01-10].

Publikacje książkowe

Jerzy A. Kowalski, Homo eroticus, Wydawnictwo IBS, Opole 2011, seria: Eros i logos. ISBN 978-83-931776-0-8.

Jerzy A. Kowalski, Homo eroticus. Jak narodziła się ludzka seksualność (e-book), Wydawnictwo IBS, Opole 2011, ISBN 978-83-931776-4-6.

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Jerzego Kowalskiego

Oficjalna strona książki Jerzego A. Kowalskiego Homo eroticus

Oficjalna strona Instytutu Badań Seksualnych w Opolu

Artykuł Jerzego A. Kowalskiego "Pierwotna religia wobec seksualności" na portalu Racjonalista.pl