Jerzy Blandrata - Polski Serwis Naukowy

Jerzy Blandrata (właściwie: Giorgio Biandrata, ur. ok. 1515/1516 w Saluzzo, zm. 5 maja 1588 w Gyulafehérvár) – włoski lekarz, teolog, działacz reformacyjny (ewangelicko reformowany i antytrynitarski) w Polsce i na Litwie.

Biografia

List Jana Kalwina do zboru kalwińskiego w Wilnie zawierający potępienie antytrynitarskich poglądów Jerzego Blandraty. 9 X 1561, Genewa

Syn Bernardino Biandrata. W Krakowie był lekarzem królowej Bony w latach 1540-1544. W 1556 wyjechał do Genewy, gdzie przyjął kalwinizm. Już 2 lata później zmuszono go do wyjazdu z tego miasta z powodu poglądów antytrynitarskich i wrócił do Polski w 1558. Tu włączył się aktywnie w działalność ruchu ewangelicko reformowanego i w 1560 został wybrany seniorem (przełożonym) zborów w Małopolsce.

Teologia (gr. θεος, theos, "Bóg", + λογος, logos, "nauka") dyscyplina zajmująca się badaniem natury boskiej oraz stosunkami, jakie zachodzą pomiędzy istotą boską a światem, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między istotą boską a ludźmi. Etymologicznie teologia oznacza naukę (racjonalny dyskurs) dotyczącą Boga.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Był jednym z głównych propagatorów ruchu antytrynitarskiego w Polsce i z tego powodu pozostawał w konflikcie z Kalwinem, który pisał do polskich kalwinistów listy, ostrzegające ich przed rozłamową działalnością Blandraty. Na skutek konfliktu z małopolskimi ewangelikami reformowanymi, Blandrata zaczął szukać protektorów i znalazł takie poparcie na Litwie u księcia Mikołaja Radziwiłła Czarnego oraz u Jana Kiszki z których pomocą stworzył silną frakcję litewskich antytrynitarzy (arian). Blandrata napisał wiele dzieł teologicznych, w tym dzieła negujące istnienie Trójcy Świętej oraz zaprzeczające boskości Jezusa, co przyniosło mu sławę wybitnego teologa antytrynitaryzmu.

Włosi – naród zamieszkujący Włochy. We Włoszech jest ich około 56 mln, z czego prawie połowa wszystkich osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami a najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

W 1563 wyjechał do Siedmiogrodu, gdzie został lekarzem i doradcą Jana Zygmunta Zapolyi. Od 1571 pracował dla Stefana Batorego i wykonał dla niego szereg ważnych zadań, m.in. przyczynił się do jego wyboru na króla Polski podczas sejmu elekcyjnego w 1575.

Gdy był w podeszłym wieku, zaopiekowali się nim jezuici, którzy daremnie usiłowali go skłonić do przyjęcia katolicyzmu.

Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zwany Czarnym (od koloru włosów), herbu Trąby (ur. 4 lutego 1515 w Nieświeżu, zm. 28 lub 29 maja 1565 w Łukiszkach koło Wilna) – marszałek wielki litewski, kanclerz wielki litewski, wojewoda wileński.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Niektóre dzieła

1539 – traktat medyczny (ginekologia), dedykowany królowej Bonie: Gynaeceorum ex Arystoteli et Bonaciolo [...] noviter excerpta de fecundatione, gravitate, partu et puerperio.

1567 – traktat teologiczny: De vera et falsa unius Dei, Filii et Spiritus Sancti cognitione (O prawdziwym i fałszywym poznaniu jedności Boga, Syna i Ducha Świętego).

1568 – traktat teologiczny: Antithesis Pseudo-Christi cum vero illo ex Maria nato (Przeciwstawienie Pseudo-Chrystusowi prawdziwego, zrodzonego z Maryi.

Bibliografia

Gmiterek H., Bracia czescy a kalwini w Rzeczypospolitej połowa XVI – połowa XVII wieku, Lublin 1987

Tazbir J., Reformacja w Polsce. Szkice o ludziach i doktrynie, Warszawa 1993

Topolska M. B., Społeczeństwo i kultura w Wielkim Księstwie Litewskim od XV do XVIII w., Poznań-Zielona Góra 2002

Tworek S., Materiały do dziejów kalwinizmu w Wielkim Księstwie Litewskim w XVII w., w: "Odrodzenie i Reformacja w Polsce", t. XIV, 1969

Wajsblum M., Jerzy Blandrata, w: "Polski Słownik Biograficzny", t. 2, s. 118-120

Wajsblum M., O genezie antytrynitaryzmu polskiego, w: "Reformacja w Polsce", 1934, s. 78-90.

Linki zewnętrzne

List Jana Kalwina do zboru kalwińskiego w Wilnie zawierający potępienie antytrynitarskich poglądów Jerzego Blandraty

Jerzy Blandrata, nota biograficzna i dzieła do pobrania

Zobacz też

Włosko-polskie związki literackie