Jerzy Golcz - Polski Serwis Naukowy

Jerzy Golcz (ur. 3 września 1904 w Warszawie, zm. 25 sierpnia 1965 w górach Cordillera de Mérida w Wenezueli) – inżynier elektryk, urzędnik konsularny, taternik i alpinista.

Od 1925 r. studiował w Grenoble we Francji, a następnie pracował w polskiej służbie konsularnej w tym kraju. Po niemieckiej agresji na Francję w 1940 r. przedostał się do Anglii. Jesienią 1942 r. został przez polskie władze emigracyjne wysłany do Afryki, gdzie w Ugandzie, Kenii i Tanzanii opiekował się polskimi uchodźcami i uczył w polskim liceum. Po zakończeniu wojny pracował w tamtejszej firmie elektrotechnicznej. W 1959 wrócił do Warszawy, skąd wyjechał do Wenezueli.

Zawratowa Turnia – turnia w Świnickiej Grani w Tatrach Wysokich. Znajduje się w tej grani między Niebieską Turnią, oddzieloną Niebieską Przełęczą, a Małym Kozim Wierchem, od którego oddziela ją przełęcz Zawrat.

Żabi Koń (słow. Žabí Kôň, niem. Simonturm, węg. Simon-torony, 2291 m n.p.m.) – najniższa turnia w grani oddzielającej Dolinę Rybiego Potoku od Doliny Żabiej Mięguszowieckiej (odgałęzienie Doliny Mięguszowieckiej).

Taternictwo uprawiał w latach 1923-1927, dokonując wówczas szeregu pierwszych wejść. Wśród nich należy wymienić przejścią: północno-wschodniej ściany Zawratowej Turni (w 1925 r. z Jarosławem Kuryłowiczem), północnej ściany Orlej Baszty (w 1925 r. z tymże), północnej ściany Jagnięcego Szczytu (1926 r.), dolnej części północnej ściany Żabiego Konia (w 1927 r. z Tadeuszem Krystkiem), północno-wschodniej ściany Rumanowego Szczytu (w 1927 r. z T. Krystkiem i Konstantym Narkiewiczem-Jodką).

Grenoble (oksyt. Grenòble, Granòble; średniowieczny oksyt. Grasanòbol; franko-prow. Grenoblo) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Isère.

Alpy Delfinackie - część Alp Zachodnich we Francji. Nazwa związana z historyczną krainą francuską - Delfinatem. W środkowej części znajduje się najwyższy, krystaliczny masyw Écrins zaliczany do Zewnętrznych Alp Krystalicznych. Łańcuch ciągnę się na przestrzeni około 110 km z północy na południe. Ich przedłużeniem w kierunku zachodnim są w większości wapienne Prealpy, do których zaliczono m. in. Chartreuse, Vercors i Dévoluy. Lasy są tu bukowe i jodłowe, wyżej modrzewiowe, ponad nimi hale. Najwyższym szczytem pasma jest Barre des Écrins, który osiąga 4102 m. Rejon posiada dobrą infrastrukturę turystyczną, między innymi 32 schroniska.

Od 1928 w związku z podjętymi studiami w Grenoble i pracą w tym kraju wspinał się we francuskich Alpach, w dużej części samotnie. Był współzałożycielem Sekcji Alpejskiej Koła Studentów Polaków w Grenoble. Wszedł m.in. Granią Peuterey na Mont Blanc (1932) oraz przeszedł wschodnią ścianę tego szczytu drogą przez Sentinelle Rouge (1938). Największe sukcesy zanotował w grupie górskiej Écrins w Alpach Delfinackich, dokonując m.in. pierwszych wejść szczytowych na Pointe des Frères Chamois i na Tour Tatra (23 czerwca 1931, w towarzystwie Witolda Wyszyńskiego), na Tour Hanka i na Brèche Hanka (23 czerwca 1931, samotnie). Przy okazji III wejścia na Pointe Choisy Golcz wytyczył nową drogą na ten szczyt (18 lipca 1929 r.). Dokonał też I wejścia zimowego na Pointe des Chamois i na Brèche Emma (17 kwietnia 1931 r., samotnie). Największymi jego sukcesami były tu udział w 1931 r. w polskim przejściu (a III w historii) południowej ściany La Meije i samotne, pierwsze zimowe wejście na szczyt Le Pavé (3831 m n.p.m.) w 1933 r., zakończone 620-metrowym upadkiem na lodowiec Etançons. W 1934 r. Golcz uczestniczył w polskiej wyprawie w Atlas Wysoki, przechodząc tam szereg trudnych nowych dróg wspinaczkowych.

Pico Bolívar - najwyższy szczyt Wenezueli, w stanie Mérida. Leży w paśmie Sierra Nevada de Mérida, w Andach. Szczyt został nazwany na cześć południowoamerykańskiego bohatera Simóna Bolívara. Szczytu nie należy mylić z innym szczytem o podobnej nazwie - Simón Bolívar w Kolumbii. Według starszych pomiarów Pico Bolívar miał mieć wysokość 5007 m, wysokość tą wciąż podają niektóre źródła. W 2006 r. przeprowadzono pomiary z pomocą GPS, które wskazały wysokość 4981 m.

Mont Blanc (wł. Monte Bianco, pl. Biała Góra, 4810,45 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Alp i Europy, potocznie nazywany Dachem Europy (niektórzy, w tym alpiniści zdobywający Koronę Ziemi, przyjmując inne granice Europy niż Międzynarodowa Unia Geograficzna, uważają Elbrus za szczyt europejski i tym samym najwyższy w Europie). Główny wierzchołek znajduje się na terytorium Francji w regionie Haute-Savoie i w granicach administracyjnych miasta Saint-Gervais-les-Bains. Granica francusko-włoska przebiega przez pobliski, boczny wierzchołek Mont Blanc de Courmayeur (wł. Monte Bianco di Courmayeur) (4748 m n.p.m.).

Przebywając w czasie II wojny światowej we wschodniej Afryce, wszedł na szczyt Aleksandra (5098 m n.p.m.) w Ruwenzori i dokonał samotnie wejścia na najwyższy wierzchołek Kilimandżaro – Uhuru Peak (5895 m n.p.m.). Jest prawdopodobne, iż zdobył w tych latach również szczyt Mount Kenia (5194 m n.p.m.).

Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy z Etiopią, Somalią, Sudanem, Tanzanią i Ugandą. Stolicą Kenii jest Nairobi.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Po wyjeździe do Wenezueli J. Golcz dalej uprawiał turystykę górską i wspinaczkę. Zginął podczas samotnej wyprawy na lodowcu Glaciar de Los Timoncitos u stóp Pico Bolivar (5007 m n.p.m.) w górach Cordillera de Mérida, prawdopodobnie podczas zejścia z tego szczytu. Pochowany został na cmentarzu w Mérida.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Jagnięcy Szczyt (słow. Jahňací štít, niem. Weißseespitze) – szczyt o wysokości 2230 m n.p.m., najbardziej na północny wschód wysunięty wierzchołek głównej grani Tatr Wysokich (Szalony Wierch znajduje się już w Tatrach Bielskich).

Bibliografia

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Golcz Jerzy, w: Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 1995, s. 344;

Tadeusz Orłowski: W Alpach Delfinatu, w: W skałach i lodach świata, t. 1 – Na szczytach gór Europy, s. 279-286;

Jerzy Golcz: Dziesięć lat w Alpach Francuskich, w: "Wierchy" R. XVI (1938), s. 94-117.