Jerzy IV, właśc. Jerzy August Fryderyk (ang. George Augustus Frederick, ur. 12 sierpnia 1762 w Londynie, zm. 26 czerwca 1830 w Windsorze) – regent od 5 lutego 1811 do 29 stycznia 1820, potem król Wielkiej Brytanii i Hanoweru od 29 stycznia 1820, najstarszy syn króla Jerzego III i Charlotty Mecklenburg-Strelitz.

Był jednym z najbardziej znienawidzonych monarchów w historii Wielkiej Brytanii. Do takiego stanu rzeczy przyczynił się jego styl życia hazardzisty i kobieciarza, który wiódł jeszcze w okresie regencji (1811–1820) oraz po wstąpieniu na tron.

Za panowania Jerzego IV wydano akt o równouprawnieniu katolików i zniesiono ich dyskryminację w Anglii.

Książę Walii

Po swoim urodzeniu w londyńskim St. James's Palace automatycznie otrzymał tytuły księcia Kornwalii i księcia Rothesay. Kilka dni później został mianowany księciem Walii i hrabią Chester. 18 września 1762 r. został ochrzczony przez arcybiskupa Canterbury Thomasa Seckera. Jego rodzicami chrzestnymi byli Adolf Fryderyk IV, książę mecklenburski na Strelitz, Wilhelm August Hanowerski, książę Cumberland, i Adelajda Sachsen-Gotha, księżna-wdowa Walii. Jerzy był zdolnym uczniem, biegle władał francuskim, niemieckim, włoskim i, oczywiście, angielskim.

W 1783 r. książę Walii skończył 21 lat. Otrzymał wówczas pensję od Parlamentu w wysokości 60 000 funtów. Dodatkowo otrzymywał "kieszonkowe" od ojca w wysokości 50 000 funtów. Książę zamieszkał również w Carlton House, gdzie prowadził rozrywkowy tryb życia. Zaczęły również narastać animozje między księciem a jego ojcem, któremu nie podobał się tryb życia pierworodnego. Król był ponadto konserwatystą i patrzył nieprzychylnym okiem na wigowskie sympatie syna i jego przyjaźń z liderem radykalnego skrzydła wigów, Charlesem Jamesem Foxem.

Maria Anna Fitzherbert

Wkrótce po 21 urodzinach zakochał się w Marii Annie Fitzherbert, katoliczce i wdowie po dwóch mężach (pierwszy z nich, Edward Weld, zmarł w 1775 r., drugi, Thomas Fitzherbert, zmarł w 1781 roku). Małżeństwo między Jerzym i Marią było zabronione na podstawie Act of Settlement z 1701 r., który zabraniał dziedziczenia korony tym, którzy poślubili katolików. Dodatkowo Akt o królewskich małżeństwach z 1772 r. wymagał zgody króla na małżeństwo następcy tronu. Zgoda króla na to małżeństwo nie wchodziła jednak w grę. Mimo to para pobrała się 15 grudnia 1785 r. w rezydencji pani Fitzherbert, Park Lane w Mayfair. Król nigdy nie uznał tego małżeństwa. Mimo to pani Fitzherbert uważała, że jej małżeństwo jest ważne, gdyż prawo kanoniczne stoi ponad prawem państwowym. Ze względów politycznych związek ten pozostał tajemnicą, a pani Fitzherbert obiecała nie afiszować się z tym małżeństwem.

Książę prowadził rozrzutny i ekstrawagancki tryb użycia, więc rychło popadł w długi. Król odmówił wsparcia finansowego dla swego syna i książę musiał wyprowadzić się z Carlton House i zamieszkać u pani Fitzherbert. Wówczas zadziałali stronnicy księcia w Izbie Gmin. W 1787 r. złożyli oni propozycję aby długi księcia zostały pokryte przez Parlament. Opozycja podejrzewała związek księcia z Marią Fitzherbert. Ujawnienie małżeństwa zakończyłoby się skandalem, więc Charles James Fox określił te pogłoski jako kalumnię. Pani Fitzherbert to się nie spodobało i wypłakała się księciu Jerzemu. Na jego polecenie inny wig, Richard Brinsley Sheridan, powtórzy deklarację Foxa, tyle że w złagodzonych słowach. Parlament dał się przekonać i przekazał księciu 161 000 funtów na pokrycie długu oraz 60 000 na ponownie wprowadzenie się do Carlton House.

Kryzys regencyjny 1788 roku

Jerzy III cierpiał na dziedziczną chorobę, porfirię, która została wywołana najprawdopodobniej przez arszenik, zawarty w perukach i różnych kremach. Pierwsze ataki choroby nastąpiły już w 1765 r. Ten z lata 1788 r. był jednak znacznie silniejszy i uniemożliwił królowi wykonywanie swoich obowiązków. Musiano przełożyć rozpoczęcie sesji Parlamentu z 25 września na 20 listopada, ale i do tego czasu król nie wyzdrowiał. A bez mowy tronowej króla Parlament nie mógł rozpocząć swoich obrad.

Chociaż teoretycznie nie zobowiązany do tego, Parlament rozpoczął debatę o regencji. Fox twierdził na forum Izby Gmin, że książę Walii, który miał być regentem, powinien otrzymać pełnię królewskiej władzy. Przeciwne stanowisko zajmował premier William Pitt Młodszy. Zgadzał się on co do osoby regenta, ale wolał aby był on poddany kontroli Parlamentu. Stwierdził nawet, że książę Walii nie ma większych praw do regencji, niż ktokolwiek inny w tym kraju.

Książę, chociaż dotkliwie odczuł uwagi Pitta, nie dał pełnego poparcia tezom Foxa. Młodszy brat księcia, Fryderyk August Hanowerski, książę Yorku, powiedział, że jego brat nie przyjmie żadnej władzy bez zgody Parlamentu. Mając to zapewnienie Pitt rozpoczął prace nad Aktem o regencji. Według niego uprawnienia księcia Walii jako regenta były mocno ograniczone (nie będzie on mógł np. sprzedawać królewskich dóbr lub nadawać parowskich tytułów osobom nie będącym dziećmi króla). Jerzy odrzucił projekt Pitta twierdząc, że jest on produktem słabości, nierządu i zagrożenia każdej gałęzi władzy przez korupcję. Kierując się jednak interesami państwa obie strony doszły do porozumienia.

Główną przeszkodą w przyjęciu Aktu o regencji był brak mowy tronowej króla. Mowa musiała być wygłoszona przez monarchę, ale również przez Lordów Komisarzy, ale żaden ich dokument nie mógł zostać przypieczętowany Wielką Pieczęcią, gdyż ta mogła zostać użyta tylko za wiedzą króla. Pitt i jego ministrowie zignorowali ostatnie zastrzeżenie i użyli Wielkiej Pieczęci do przeforsowania ustawy. Zostało to skrytykowane przez wielu polityków, a książę Yorku nazwał Akt niekonstytucyjnym i nielegalnym. Mimo to większość parlamentarna uważała, że należy zapewnić ciągłość władzy w państwie. Tak więc 3 lutego 1789 r. Parlament został otwarty przez Lordów Komisarzy. Akt o regencji przeszedł w Izbie Gmin, ale przed głosowaniem w Izbie Lordów król Jerzy III powrócił do zdrowia. Wszelka debata na temat regencji stała się bezprzedmiotowa.