Jerzy Kurczewski - muzyk - Polski Serwis Naukowy

Jerzy Kurczewski (ur. 13 października 1924 w Poznaniu, zm. 9 września 1995 w Puszczykowie) – polski dyrygent, kompozytor, twórca i kierownik Poznańskiego Chóru Chłopięcego w latach 1961-1991.

Życiorys

Syn Czesława Kurczewskiego i Franciszki z domu Kaszyńskiej. Mąż Danuty Feld. Ojciec Aliny Kurczewskiej, dziennikarki muzycznej Radia Merkury.

Przed wybuchem II wojny światowej ukończył 2 klasy w Gimnazjum św. Jana Kantego. W czasie okupacji pracował jako robotnik w niemieckim szpitalu wojskowym, prowadząc jednocześnie tajną działalność artystyczną. Kierował grupą muzyczną "Flimoni", do której należeli: Stefan Stuligrosz, Kornel Szymanowski, Jarosław Maciejewski, Aleksander Schmidt, Andrzej Matuszewski i Bolesław Mieczysław Bilewicz. Wtedy też zaczął uczyć się grać na fortepianie swojego wuja. Działał czynnie w harcerstwie do roku 1950.

Jerzy Kurczewski kontynuował rozpoczętą przed wojną działalność harcerską – został zastępowym „Sokołów”. W ten sposób doszło do powstania chóru chłopięcego drużyny harcerskiej – „Miniaturka”. W 1950 roku została przekształcona. w Międzyszkolny Chór Świetlicy Inspektoratu Oświaty, a następnie w latach 1952 – 1961 zwany był Międzyszkolnym Chórem Chłopięcym, obiegowo nazywany „Chórem Kurczewskiego”.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Po wojnie zdał przyspieszoną maturę, a następnie rozpoczął studia na muzykologii, oraz teorii specjalnej i dyrygenturze w PWSM. W latach 1949-1950 pracował jako etnolog i zbieracz muzycznej kultury ludowej w Państwowym Instytucie Sztuki, pod kierunkiem Mariana i Jadwigi Sobieskich brał udział w ekspedycjach naukowych. Był również muzykiem w poznańskim Teatrze Polskim, reżyserem muzycznym w poznańskiej Rozgłośni Polskiego Radia (obecnie Radio Merkury).

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Wilda – najmniejsza z pięciu dzielnic Poznania. Od 1990 roku nie posiada odrębności administracyjnej, ale nadal posiada część instytucji gminnych oraz administracji państwowej, m.in. takie jak urząd skarbowy, policja, administracja ochrony zdrowia. Dzielnice te przywoływane są również do celów statystycznych, a także żyją w świadomości mieszkańców miasta.

W roku 1945 założył chór chłopięcy „Miniaturka” przy 21 Drużynie Harcerskiej w Gimnazjum im. św. Jana Kantego, który w roku 1961 przekształcił się w Poznański Chór Chłopięcy. Prowadził go jako dyrektor i kierownik artystyczny do roku 1990. Po nim obowiązki te przejął Wojciech Aleksander Krolopp. W 1957 roku założył jak dotąd jedyną w Polsce, Szkołę Chóralną, która dziś nosi nazwę "Poznańska Szkoła Chóralna Jerzego Kurczewskiego". W 1967 zainicjował Międzynarodowy Festiwal Chórów Chłopięcych.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Pochód Lajkonika, Harce Lajkonika – ludowa zabawa, która odbywa się w Krakowie co roku w pierwszy czwartek po święcie Bożego Ciała (w "oktawę Bożego Ciała"). Główny bohater zabawy – lajkonik, (konik zwierzyniecki, tatarzyn) – brodaty jeździec w pseudoorientalnym stroju poruszający się na sztucznym koniku przytwierdzonym do pasa, przemierza tradycyjny szlak ze Zwierzyńca na rynek główny w Krakowie w towarzystwie kapeli Mlaskotów oraz orszaku włóczków odzianych w stroje krakowskie i "tatarskie".

Chór Jerzego Kurczewskiego koncertował ponad 2200 razy w wielu krajach na 4 kontynentach. Brał udział w wielu prestiżowych festiwalach muzycznych, występował w najważniejszych salach koncertowych świata, jak Carnegie Hall, Filharmonii Berlińskiej, wiedeńskiej Musikverein. Jerzy Kurczewski występował z chórem przed takimi osobami jak królowa Fabiola, Richard Nixon czy Jan Paweł II. Zespół zarejestrował kilkanaście płyt (m.in. pierwszą polską płytę kompaktową - już w 1984) roku. Dokonywał wielu światowych prawykonań utworów kompozytorów współczesnych.

Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu - powstała w 1920 roku. Mieści się przy ul. Święty Marcin 87. Jest to dawny Dom Ewangelicki - Evangelisches Vereinhaus, zaprojektowany w latach 1907-1908 przez architekta Johannesa z Charlottenburga.

Dyrygent – osoba kierująca zespołami muzycznymi, takimi jak Orkiestra symfoniczna, Orkiestra smyczkowa, Orkiestra dęta, zespoły kameralne, chóry, zespoły wokalne, zespoły wokalno-instrumentalne, a także kierująca wykonaniami oper i spektakli muzycznych.

Jerzy Kurczewski jest twórcą wielu opracowań utworów, kolęd na chór a cappella. Napisał muzykę do sztuk teatralnych dla dzieci, m.in:

"O Kasi co gąski zgubiła"

"Chochołowa muzyka"

"Bałwankowa bajka"

"Bajka o krasnoludkach i sierotce Marysi"

"Bajki według La Fontaine'a"

opery dla dzieci: - "Lajkonik"

"Koziołki z wieży ratuszowej",

muzykę do filmów np. "Koniec nocy". Kurczewski skomponował dzieła instrumentalne, wokalno-instrumentalne. Otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia.

Marian Bazyli Sobieski (14 czerwca 1908 w Miłosławicach, zm. 25 października 1967 w Warszawie) – polski muzykolog, etnograf, związany z wydziałem muzykologii Uniwersytetu Poznańskiego. Badacz muzyki ludowej regionu Wielkopolski.

Stanisław Gałoński – polski dyrygent i muzykolog, współtwórca i wieloletni dyrektor orkiestry Capella Cracoviensis oraz festiwalu Muzyka w Starym Krakowie.

Z zamiarem upamiętnienia postaci Jerzego Kurczewskiego corocznie wręcza się nagrody jego imienia osobom zasłużonym dla muzyki chóralnej. Dotychczasowymi laureatami są m.in.: Jan Łukaszewski, Anna Szostak, ks.Stanisław Adamczyk, Andrzej Koszewski, Henryk Wojnarowski, Stefan Stuligrosz, Henryk Mikołaj Górecki, Affabre Concinui, Wojciech Kilar.

Henryk Wojnarowski (ur. 16 stycznia 1932) – dyrygent, kierownik Chóru Filharmonii Narodowej w Warszawie. Absolwent wydziału dyrygentury Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie (następnie Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina, obecnie Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina) w klasie Stanisława Wisłockiego.

Muzykologia (z gr.) – nauka humanistyczna, której przedmiotem jest muzyka we wszystkich swych aspektach. Jej początki jako dyscypliny uniwersyteckiej kształtowały się w latach 80-tych i 90-tych XIX wieku. Koncepcyjne założenia dyscypliny ufundował austriacki uczony, prof. Guido Adler, który pierwszy (w 1885 roku) dokonał systematyki tej dziedziny wiedzy. Od czasów Adlera zwykło się dzielić m. na trzy zasadnicze działy: historyczny (historia muzyki), systematyczny (szeroko rozumiana teoria muzyki, w tym estetyka, psychologia i socjologia muzyczna) i porównawczy (dziś - etnomuzykologia i antropologia muzyczna). Przedmiotem zainteresowań badawczych Adlera była przede wszystkim historia muzyki i badania nad stylem muzycznym. Drugim badaczem, który położył podwaliny pod nowocześnie rozumianą m. był niemiecki uczony Hugo Riemann. Jego działalność naukowa wiąże się przede wszystkim z teorią muzyki (nauka harmonii, nauka o składni muzycznej, nauka o muzycznych formach).

W skład kapituły wybierającej laureatów wchodzą m.in. Krzysztof Meyer, Agnieszka Duczmal, Jan Szyrocki, Henryk Wojnarowski, Jan Łukaszewski, Edmund Kajdasz, Stanisław Gałoński oraz córka dyrygenta Alina Kurczewska.

Został pochowany w Alei Zasłużonych na poznańskim Junikowie, wraz ze swoją żoną, matką i ojcem. Upamiętnia go skwer Kurczewskiego na Wildzie.

Przypisy

[1] - Affabre Concinui laureatem Nagrody im. Jerzego Kurczewskiego
[2] - Nagroda im. Jerzego Kurczewskiego dla Wojciecha Kilara

Źródła

Patron na stronie Poznańskiej Szkoły Chóralnej Jerzego Kurczewskiego

wydawnictwa okolicznościowe z okazji jubileuszy: Jerzego Kurczewskiego, Poznańskiej Szkoły Chóralnej, Poznańskiego Chóru Chłopięcego

"Wszystko z pasją... dziesięciolecie nagrody im. Jerzego Kurczewskiego" pod redakcją Aliny Kurczewskiej, córki dyrygenta, dyrektorki Fundacji "Szkoła Chóralna Kurczewskiego" wyd. Ars Nova, Poznań 2009, ISBN 978-83-87433-81-9