Jerzy Skarżyński - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy polskiego malarza i scenografa. Zapoznaj się również z: Jerzy Skarżyński – polski lekkoatleta, długodystansowiec.

Jerzy Skarżyński (ur. 16 grudnia 1924 w Krakowie, zm. 7 stycznia 2004 w Krakowie) – polski malarz, scenograf teatralny i filmowy, autor ilustracji do książek, pedagog.

Muzeum Narodowe w Krakowie, muzeum powołane uchwałą Rady Miasta Krakowa 7 października 1879, wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów. Jest najstarszym muzeum narodowym w Polsce.

Teatr Lalki, Maski i Aktora Groteska – krakowski teatr, działający od 9 czerwca 1945 roku. Teatr powstał z inicjatywy Zofii i Władysława Jaremów, jako teatr dziecięcy, mieści się w budynku przy ulicy Skarbowej 2 w Krakowie. Instytucja ta działała również jako scena nowych form teatru maski i aktora dla dorosłej widowni.

Studia rozpoczął w 1941 w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (w czasie okupacji niemieckiej nosiła nazwę Kunstgewerbeschule) oraz na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Obie uczelnie ukończył w 1948. W latach 1948-1958 pracował jako scenograf w Teatrze Lalki i Aktora Groteska w Krakowie, a od 1958 w krakowskim Teatrze Starym. Od 1970 był pedagogiem na krakowskiej ASP, docentem Podyplomowego Studium Scenografii.

Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie – , drugi najstarszy teatr w Polsce. Obok Teatru Narodowego w Warszawie i Teatru Wybrzeże w Gdańsku jest jedną z trzech narodowych scen dramatycznych, podlegających bezpośrednio Ministrowi Kultury.

Historia żółtej ciżemki - polski film kostiumowy z 1961 roku. Jest ekranizacją powieści dla młodzieży o takim samym tytule autorstwa Antoniny Domańskiej. Był prezentowany w ramach cyklu Baranki Dzieciom. Film wyreżyserował Sylwester Chęciński, a scenariusz napisali Zdzisław Skowroński i Wanda Żółkiewska. Historia żółtej ciżemki zawiera elementy filmu historycznego, familijnego i baśni. Główną rolę zagrał 11-letni Marek Kondrat. Był to jego aktorski debiut.

Postaci artysty poświęcona jest książka Jerzy Skarżyński. Chwile z życia malarza i scenografa (wyd. 2004), napisana na podstawie rozmów przeprowadzonych przez Katarzynę Filimoniuk.

Dorobek artystyczny

Malarstwo

Należał do II Grupy Krakowskiej, formacji młodych artystów skupionych wokół Tadeusza Kantora. Obrazy Jerzego Skarżyńskiego znajdują się m.in. w posiadaniu Muzeum Narodowego w Krakowie.

Brał udział w wielu wystawach zbiorowych, miał też wystawy indywidualne scenografii (Kraków 1974, Szczecin 1975, Opole 1976, Zamość 1979, Sztokholm 1978).

Sanatorium pod Klepsydrą – polski film fabularny z 1973 roku, wyreżyserowany przez Wojciecha Jerzego Hasa. Swobodna adaptacja prozy Brunona Schulza, oparta głównie na opowiadaniu tytułowym ze zbioru Sanatorium pod Klepsydrą (1936) oraz opowiadaniu Wiosna z tego samego zbioru.

Tadeusz Kantor (ur. 6 kwietnia 1915 w Wielopolu Skrzyńskim, zm. 8 grudnia 1990 w Krakowie) – polski reżyser, malarz, scenograf, grafik, autor manifestów artystycznych, animator życia kulturalnego, założyciel Teatru Cricot 2 w Krakowie.

Teatr

Jest autorem lub współautorem (z żoną Lidią) projektów scenografii teatralnych do licznych przedstawień, m.in. Kain (1960), Cichy Don (1964), Tango (1965), Mizantrop (1966), Fantazy (1967), Diabły z Loudun (Niemcy, 1969), Wizyta starszej pani (Amsterdam, 1970), Proces (1973), Hamlet (1975 i 1981), Bal maskowy (1977), Titus (Sztokholm, 1978), Oresteja (1982). Współpracował na scenie m.in. z Konradem Swinarskim, Zygmuntem Hübnerem i Jerzym Jarockim.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Przekrój – tygodnik społeczno-kulturalny. Założony przez Mariana Eile i Janinę Ipohorską, ukazuje się od roku 1945. Do 2002 r. był wydawany w Krakowie, obecnie redakcja znajduje się w Warszawie. W momencie przeniesienia redakcji do Warszawy i zmiany redakcji Przekrój całkowicie zmienił swój styl, a ogromna większość stałych współpracowników zrezygnowała ze współpracy. Redaktorem naczelnym jest obecnie Katarzyna Janowska.

Film

Skarżyński stworzył scenografię i kostiumy do dziesięciu filmów fabularnych. Są to: Wspólny pokój, Rozstanie, Złoto, Rękopis znaleziony w Saragossie, Szyfry, Lalka, Sanatorium pod Klepsydrą – wszystkie w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa, a także Historia żółtej ciżemki w reż. Sylwestra Chęcińskiego, Zacne grzechy w reż. Mieczysława Waśkowskiego i Ostatni liść w reż. Barbary Sass-Zdort.

Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 roku i nadawane do chwili obecnej.

Zamość (łac. Zamoscia, ukr. Замостя, ros. Замость (Замостье)) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej części województwa lubelskiego. Jest jednym z większych ośrodków kulturalnych, edukacyjnych i turystycznych województwa, a zwłaszcza Zamojszczyzny. Za sprawą unikalnego zespołu architektoniczno-urbanistycznego Starego Miasta bywa nazywany "Perłą Renesansu", "Miastem Arkad" i "Padwą Północy". Pod względem liczby ludności zajmuje w województwie 3. pozycję (66 557 mieszkańców), natomiast pod względem powierzchni plasuje się na 10. miejscu. W 1992 roku zamojskie Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Ilustracje, plakaty, komiks

Jest twórcą ogromnej ilości ilustracji książkowych, a także ilustracji prasowych. Współpracował z tygodnikiem Przekrój.

Projektował plakaty filmowe, teatralne i kabaretowe, a także okazjonalne, np. na I Festiwal Muzyki Jazzowej w Sopocie w 1956. Na podstawie scenariusza Tadeusza Kwiatkowskiego stworzył 6-zeszytowy komiks "Janosik".

Nagrody i odznaczenia

Na 1. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku w 1974 Jerzy Skarżyński otrzymał nagrodę za scenografię do filmu Sanatorium pod Klepsydrą (współautorem scenografii jest Andrzej Płocki).

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki - państwowa wyższa uczelnia o profilu technicznym w Krakowie. Politechnika Krakowska lokuje się w czołówce polskich uczelni technicznych. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 8. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 1285. pośród wszystkich typów uczelni.

Barbara Sass-Zdort (ur. 14 października 1936 r. w Łodzi) - polska reżyserka i scenarzystka filmowa oraz telewizyjna. W 1958 roku ukończyła Wydział Reżyserii PWSF w Łodzi. W latach 1982-1986 przewodnicząca Koła Reżyserów Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Jest laureatką wielu prestiżowych krajowych i europejskich nagród filmowych.

Był członkiem polskich i międzynarodowych stowarzyszeń artystycznych, laureatem nagrody miasta Krakowa (1975), nagrody resortowej I stopnia (1977), a także nagrody Ministra Kultury i Sztuki w dziedzinie sztuk plastycznych w zakresie scenografii i malarstwa (1998).

"W uznaniu wybitnych zasług dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy twórczej" został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2000) i Złotym Krzyżem Zasługi.

Tadeusz Kwiatkowski, pseudonim Noël Randon (ur. 4 maja 1920 w Krakowie, zm. 7 marca 2007 tamże) – polski prozaik, satyryk, scenarzysta, autor tekstów estradowych.

Konrad Swinarski (ur. 4 lipca 1929 w Warszawie, zm. 19 sierpnia 1975 pod Damaszkiem) – polski reżyser teatralny, telewizyjny, filmowy i operowy, inscenizator i scenograf.

Linki zewnętrzne

Sylwetka Jerzego Skarżyńskiego na www.teatry.art.pl

Jerzy Skarżyński w serwisie filmpolski.pl

Jerzy Skarżyński w serwisie Stopklatka