Jerzy Stempowski - Polski Serwis Naukowy

Jerzy Stempowski ps. Paweł Hostowiec (ur. 10 grudnia 1893 w Krakowie, zm. 4 października 1969 w Bernie), polski eseista, krytyk literacki, wolnomularz.

Grób Jerzego Stempowskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, 2006

Był synem Stanisława Stempowskiego, który w latach 20. XX w. był Wielkim Mistrzem Wielkiej Loży Narodowej Rytu Szkockiego. Pochodził z zamożnej ziemiańskiej rodziny osiadłej w 1894 roku na Ukrainie (majątek Szebutyniec nad Dniestrem). Studiował w Krakowie, Monachium, Genewie, Zurychu i Bernie. W 1919 roku podjął pracę w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, podróżował do Niemiec, Francji, i Szwajcarii, gdzie pracował w polskim przedstawicielstwie dyplomatycznym w Bernie. W 1920 roku wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Wielka Loża Narodowa Polski [WLNP] – zakon-stowarzyszenie wolnomularskie nurtu regularnego (dogmatycznego, "angielskiego") działające w Polsce. Poza WWP i "Le Droit Humain", jedna z trzech polskich obediencji masońskich. Stosuje rytuały Obrządku Szkockiego Dawnego i Uznanego. WLNP swój patent (wolnomularską licencję tzw. regularności) opiera na Wielkiej Loży Anglii.

„Kultura” - emigracyjny miesięcznik polski, ukazujący się w latach 1947–2000, stanowiący centrum kulturalno-polityczne dla emigracji polskiej po drugiej wojnie wywierając wpływ na Polskę Ludową.

W latach 1921–1925 był korespondentem zagranicznym Polskiej Agencji Telegraficznej. W okresie międzywojennym był między innymi szefem gabinetu w Prezydium Rady Ministrów premiera Bartla (maj 1926) oraz wykładowcą w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej.

18 września 1939 roku przekroczył granicę węgierską i wiosną 1940 roku dotarł do Berna. Od 1941 roku zamieszkał w Muri, gdzie przebywał na emigracji. Współpracę z paryską Kulturą nawiązał w 1946 roku i w latach 1954–1969 publikował w niej kolumnę Pamiętnik niespiesznego przechodnia (felietony i eseje). W tym czasie korespondował m. in. z Marią Dąbrowską.

Więź – wydawnictwo książkowe założone w 1960 r. Po latach współpracy ze Społecznym Instytutem Wydawniczym ZNAK w Krakowie stało się w 1990 r. wydawnictwem w pełni samodzielnym. Kieruje nim Paweł Kądziela.

Polska Agencja Telegraficzna (PAT), założona 31 października 1918 roku jako rządowa agencja prasowa z siedzibą w Krakowie i Lwowie, a później w Warszawie.

Twórczość

Pielgrzym (Warszawa, 1924)

Pan Jowialski i jego spadkobiercy (1931)

Chimera jako zwierzę pociągowe (1933)

Nowe marzenia samotnego wędrowca (1935)

Pełnomocnictwa recenzenta (1938)

Europa w 1938-1939 (1939)

Dziennik podróży do Austrii i Niemiec (listopad-grudzień 1945) (Rzym, 1946)

Ziemia berneńska (La Terre bernoise, Genewa, 1954, wydanie polskie 1990)

Eseje dla Kassandry (Paryż, 1961)

Od Berdyczowa do Rzymu (Paryż, 1971)

Listy z ziemi berneńskiej (Londyn, 1974)

Eseje (1984)

Szkice literackie (1988)

Listy do Jerzego Giedroycia (1991)

Zapiski dla zjawy (oryginał francuski: Notes pour une ombre suivi de Notes d'un voyage dans le Dauphiné) (2004)

Bibliografia

Pan Jerzy. Śladami niespiesznego przechodnia. Wspomnienia, szkice i artykuły o Jerzym Stempowskim, Warszawa 2005, Biblioteka "Więzi", ISBN 83-88032-82-8