Jerzy Strzałkowski - porucznik - Polski Serwis Naukowy

Jerzy Strzałkowski (ur. 21 lipca 1911 w Sułtanówce k. Kijowa, zm. 4 maja 1991 w Pruszkowie) - pułkownik Wojska Polskiego.

Strzałkowski urodził się jako syn Władysława i Stanisławy z Rakowiczów, którzy pochodzili z Wielkopolski. Ich przodkowie za udział w powstaniu styczniowym 1863 zostali zesłani na Syberię. Jerzy miał jeszcze pięcioro rodzeństwa. Po wybuchu rewolucji październikowej 1917, zmuszono rodzinę do opuszczenia domu i gospodarstwa. Przenieśli się pośpiesznie do Chersonia nad Dnieprem. Jednak ojciec Władysław i dziadek Adolf ponieśli śmierć. Epidemia tyfusu rozdzieliła rodzinę. Chory na tyfus Jerzy z wujem T. Sobańskim, przez Kijów i Czytę zawędrował do Harbina, a matka Stanisława z dziećmi wyjechała do Polski. Z Harbina, przy pomocy Polskiego Komitetu Ratunkowego Dzieci Dalekiego Wschodu, opuścił Rosję wraz z około 700 dziećmi i w 1922 roku poprzez Japonię dotarł do Polski.

Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego (WPs UW) – jeden z wydziałów Uniwersytetu Warszawskiego, kształcący studentów na kierunku psychologia.

Państwowe Gospodarstwo Rolne (w skrócie PGR) – forma socjalistycznej własności ziemskiej w Polsce w latach 1949–1991; duże gospodarstwo rolne, którego właścicielem było państwo.

Spotkał się z rodziną na tzw. etapie emigracyjnym w Warszawie przy ul.Powązkowskiej. Jerzy wraz z matką i rodzeństwem trafił do Zakładu Wychowawczego dla Dzieci Syberyjskich w Wejherowie. Ukończył tam gimnazjum i uzyskał maturę, po czym w 1928r opuścił Zakład. Podjął pracę zarobkową i rozpoczął studia na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).

Stowarzyszenie PAX – świecka organizacja katolicka utworzona oficjalnie w 1947 przez Bolesława Piaseckiego i innych działaczy przedwojennego Obozu Narodowo-Radykalnego Falanga. Początkowo zrzeszała katolików gotowych do współpracy z siłami komunistycznymi, po 1956 przybrała bardziej kompromisowe stanowisko (m. in. współpraca z byłymi żołnierzami AK), od 1979 część działaczy wspierała "Solidarność". Obecnie działa pod nazwą Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana.

Jesienią 1928r w lokalu Bursy Komitetu Ratunkowego Dzieci Dalekiego Wschodu, odbył się Zjazd, na którym powołano Związek Młodzieży z Dalekiego Wschodu i wybrano 17-letniego Jerzego Strzałkowskiego jego Prezesem. Pełnił tę funkcję do wybuchu II wojny światowej. Związek miał oddziały i koła w Poznaniu, Łodzi, Katowicach, Wilnie, Lwowie, Radomiu, Gdyni, Białymstoku, Bydgoszczy i Wejherowie. Miało to znaczenie w przyszłości.

Tokio ?/i (jap. 東京都, Tōkyō-to?) – stolica Japonii położona nad Oceanem Spokojnym (Zatoka Tokijska) na Honsiu – największej z Wysp Japońskich. Główny ośrodek największego zespołu miejskiego świata (metropolis Greater Tokyo Area), który, wraz z Jokohamą, Kawasaki, Saitamą i innymi miastami nad zatoką, skupia 32-43 mln mieszkańców.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Związek rozwija swą działalność opiekuńczo-wychowawczą i patriotyczną. Utrzymuje kontakty z Macierzą Szkolną, Związkiem Osadników Wojskowych, Kołem Podolan, Towarzystwem Pomocy Dzieciom z Kresów i Związkiem Sybiraków. W latach 1930-1931 pracował z Januszem Korczakiem w "Naszym Domu" na Bielanach. Związek utrzymywał kontakty z Ambasadą Japonii w Warszawie i Japońskim Czerwonym Krzyżem w Tokio. Do września 1939 pracował jako kurator sądowy dla nieletnich, a także jako dyrektor Ośrodka Wypoczynkowego dla Dzieci Upośledzonych w Gardei koło Grudziądza. W międzyczasie ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy przy 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej w Warszawie. Ostatnią przed wybuchem wojny inicjatywą integracji z młodzieżą z Kresów, były dwa turnusy obozu wakacyjnego w lipcu i sierpniu 1939. w trzech wsiach powiatu brzeżańskiego. Kierownikami podobozów byli wychowankowie "Jerzego": Karol Lachowski, Longin Izydorczak, Zbigniew Stolarski i Tadeusz Dermedko.

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W kampanii wrześniowej 1939, w stopniu porucznika dowodził kompanią 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Warszawy i zaangażował się w działalność konspiracyjną. W październiku 1939 na ostatnim posiedzeniu ZMzDW podjęto decyzję o powołaniu Powstańczych Oddziałów Specjalnych i wysłaniu kurierów do oddziałów w całym kraju, celem podjęcia działalności niepodległościowej. Nazwa nawiązywała do tradycji powstań narodowych, a baza organizacyjna i kadrowa ZMzDW była świetną kuźnią kadr.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Radom – miasto z prawami powiatu w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim nad rzeką Mleczną. Największy ośrodek miejski w widłach Wisły i Pilicy. Czternaste co do wielkości miasto w Polsce. Siedziba kurii diecezji radomskiej i powiatu radomskiego. Centrum administracyjne i kulturalne ziemi radomskiej.

Podczas Powstania Warszawskiego dowodził Batalionem "Jerzyków" na Starówce. 22 sierpnia wyruszył kanałami z Placu Krasińskich w stronę Puszczy Kampinoskiej po broń i amunicję dla powstańców. Po dotarciu do wsi Pociecha (przez Laski i Wiersze) stoczyli ciężki bój w dniach 28 sierpnia do 5 września, z oddziałami niemieckimi i RONA. W boju zginęło 23 żołnierzy i 30 zostało rannych. W dniu 17 stycznia 1945 "Jerzy" wydał rozkaz rozwiązujący organizację. Ale już 1 sierpnia 1945 został aresztowany przez UB i po ciężkich przesłuchaniach zwolniony pod koniec października.

Wejherowo (kaszb. Wejrowò lub Nowé Miasto, niem. Neustadt in Westpreussen, dawniej Weihersfrey), to miasto i gmina w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Czas powojenny zmusił go do podejmowania różnych zajęć. Szykany władz uniemożliwiły mu podjęcie stałej pracy, zgodnej z zainteresowaniami pedagogicznymi i wykształceniem. Zmuszony był do wielokrotnych zmian zakładów pracy np.:

w 1945 tworzył spółdzielnię transportową żywności w Warszawie,

w grudniu 1945 przeniósł się do Koszalina, jako inspektor PUR (w Warszawie miał zakaz pracy),

w czerwcu 1946 pracował w Ministerstwie Ziem Odzyskanych

w tym samym 1946 objął kierownictwo Gospodarstwa Rolnego Osina k. Barlinka

od maja do grudnia 1950 w Zarządzie Centralnym PGR-ów,

w styczniu 1951 w przedsiębiorstwie państwowym Desa,

w styczniu 1957 kierownik Administracji Domów Mieszkalnych Praga II,

w marcu 1959 kierownik Administracji Domów Mieszkalnych 12 na Muranowie,

w lutym 1968 w Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego pracowników PAX.

Wreszcie w roku 1973 przeszedł na zasłużoną emeryturę, którą wykorzystał na działalność społeczno-wychowawczą w TPD i pracę w organizacjach kombatanckich.

Polski Komitet Ratunkowy Dzieci Dalekiego Wschodu powstał 16 września 1919 roku we Władywostoku z inicjatywy działaczy środowiska polonijnego, wywodzącego się z zesłańców syberyjskich i ich potomków.

Sułtanowka (ros. Султановка; baszk. Солтан) – wieś w Baszkirii w rejonie dawlekanowskim. 1 stycznia 2009 roku wieś zamieszkiwało 17 osób, z których 65% stanowili Tatarzy.

W okresie pracy w ADM 12 na Muranowie, dał się poznać jako prawdziwy pedagog i wychowawca młodzieży. Zyskał przydomek "Ojciec tysiąca dzieci". Nawet niechętne mu władze ZBM, musiały zaakceptować jego metody wychowawcze, a media nazwały je "eksperymentem muranowskim”" lub "republiką muranowską". Ukoronowaniem działalności wśród młodzieży było nadanie jego imienia Ośrodkowi Szkolno-Wychowawczemu w Lesznie i ich drużynom harcerskim. Utworzono tam Izbę Pamięci swego patrona.

Puszcza Kampinoska – kompleks leśny leżący w centralnej Polsce, na północny zachód od Warszawy. Zajmuje fragment pradoliny Wisły na Nizinie Mazowieckiej, ograniczony korytem Wisły (od północy i wschodu), korytem Bzury (od zachodu) oraz skarpą tarasu Równiny Łowicko-Błońskiej (od południa).

Związek Sybiraków - polska organizacja grupująca byłych zesłańców, którzy nazywają siebie Sybirakami. Od 1989 prezesem Związku był Ryszard Reiff, a obecnie jest Tadeusz Chwiedź.

Po wojnie, w życiu codziennym, bliska była mu wielopokoleniowa rodzina Rybałków. Eugeniusz Rybałko ps. "Genek" był jego adiutantem w POS "Jerzyki". Poznał go w 1935 jako kuratora dla nieletnich, który interesował się losem dzieciaków warszawskich podwórek. Jednak swe losy, najmocniej związał z najmłodszym z Rybałków - Bronisławem. Od 1958 w mieszkaniu przy Linneusza 7 wraz z rodziną Bronisława i czuł się za nią odpowiedzialny jak ojciec i dziadek. Ostatnie lata życia spędził w atmosferze przyjaźni i serdeczności, którą stworzyli mu domownicy, jak i cała rodzina Rybałków. Dbali też o to wychowankowi z "republiki muranowskiej" i podkomendni z Oddziałów "Jerzyki".

Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw wojska. W okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.). Jest tzw. resortem siłowym, podobnie jak Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Budżet ministerstwa na rok 2008, wliczając koszty wdrażania samolotów wielozadaniowych, wynosi 23,7 mld złotych .

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

grób płk."Jerzego" na cmentarzu powązkowskim

Zmarł 4 maja 1991 w szpitalu w Pruszkowie. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (aleja A/B 25).

Awanse

major zweryfikowany w październiku 1945 przez Komisję Weryfikacyjną Oficerów przy MON ze starszeństwem z 11 października 1944 w korpusie oficerów piechoty

podpułkownik - 6 października 1975 (rozkaz personalny nr 0214)

pułkownik - 23 września 1979 (rozkaz personalny nr 0139)

Źródła

materiały własne syna Longina Izydorczaka

Bronisław Rybałko, Jerzy Strzałkowski, Wyd. SPRINT Warszawa