Ten artykuł dotyczy króla Wielkiej Brytanii. Zapoznaj się również z: Jerzy V – król Gruzji.

Jerzy V, pierw. George Frederic Ernest Albert (ur. 3 czerwca 1865, zm. 20 stycznia 1936) – król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii (od 1927 Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej) i cesarz Indii od 6 maja 1910. W czasie I wojny światowej zmienił nazwisko na Windsor, gdyż dotychczasowe o niemieckim pochodzeniu (Coburg) źle się w Anglii kojarzyło. Za jego rządów w 1922 r. Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym imperium w historii ludzkości.

Wczesne lata życia

Jerzy jako chłopiec (1870)

Jerzy urodził się w Marlborough House i był drugim synem Alberta Edwarda, księcia Walii, i jego żony, księżniczki duńskiej Aleksandry (córki króla – Chrystiana IX i Luizy z Hesji-Kassel). Chrzest Jerzego odbył się 7 lipca 1865 r. w zamku Windsor. Jego starszym bratem był Albert Wiktor, książę Clarence i Avondale. Chłopcy wychowywali się razem pod okiem wielebnego Daltona, proboszcza Sandringham. Obaj chłopcy nie byli zbyt inteligentni i nie osiągali sukcesów w nauce.

W styczniu 1877 r. razem ze starszym bratem rozpoczął służbę na okręcie HMS Britannia. Przez kolejne dwa lata służył jako kadet. W 1879 r. został porucznikiem marynarki i rozpoczął służbę na HMS Bacchante. 8 października 1883 r. Jerzy otrzymał dyplom kapitana marynarki. Jego kariera została przerwana w 1892 r., kiedy to dowiedział się o śmierci starszego brata. Nowe obowiązki i konieczność opuszczenia szeregów Royal Navy wpłynęły przygnębiająco na Jerzego, mianowanego w 1892 r. księciem Yorku. W 1898 r. pełnił swoją ostatnią służbę na pokładzie HMS Cressent, po czym wystąpił z marynarki.

Małżeństwo i rodzina

Król Jerzy i królowa Maria w 1913

Podczas służby w Royal Navy Jerzy przez pewien czas stacjonował na Malcie, gdzie jego dowódcą był stryj, książę Edynburga. Jerzy poznał tam i zakochał się w jego córce Marii, słynnej z urody. Królowa Wiktoria, książę Walii i książę Edynburga zaaprobowali ten związek, ale swój sprzeciw wyraziły matki potencjalnych narzeczonych. Kiedy więc Jerzy oświadczył się Marii, ta pod wpływem matki odmówiła. Została później królową Rumunii.

W 1891 r. Albert, książę Clarence i Avondale, zaręczył się ze swoją kuzynką Marią Teck (zwaną "May", 26 maja 1867 – 24 marca 1953), córką księcia Franciszka von Teck i Marii Adelajdy, córki Alfreda Hanowerskiego, księcia Cambridge. Książę Clarence zmarł jednak w 1892 r. Księżniczka Maria pozostała kandydatką na żonę dla następcy tronu i królowa Wiktoria przekonała Jerzego, aby ją poślubił. Jerzy zgodził się, wymieniwszy z przyszłą żoną zaledwie dwa listy.

Ślub odbył się 6 lipca 1893 r. w kaplicy królewskiej w St. James's Palace. The Times opisywał, że zgromadzeni na ślubie nie byli do końca pewni, kto jest księciem Yorku, a kto carewiczem Mikołajem, gdyż obaj mężczyźni byli bardzo do siebie podobni.

Nieśmiały i niewyróżniający się, ale apodyktyczny i pedantyczny, chłodny, ale wrażliwy Jerzy znalazł w Marii oddaną i kochającą towarzyszkę życia, wspierającą go w wykonywaniu obowiązków, do których nie był predysponowany. Jerzy nie cierpiał królewskiej pompy i znosił ją tylko z poczucia obowiązku. Uwielbiał zaszywać się w zaciszu domowym, co nie znaczy, że był czułym ojcem. Złośliwi mówili, że lepiej niż jego dzieci miała się papuga Jerzego imieniem Charlotta, która mogła wydziobywać resztki śniadania.

Troje najstarszych dzieci Jerzego V: książęta Edward i Albert oraz księżniczka Maria.

Jerzy nigdy nie przeczytał żadnej książki, a jego ulubionym utworem miała być operetka Rose Marie, znana z nieskomplikowanego libretta. Lubił polować na głuszce i był zapalonym kolekcjonerem znaczków pocztowych.

Jerzy prowadził nudne życie osobiste. Jego biograf Harold Nicholson pisał o jego biografii: Na początku jest łatwo. Jako młody człowiek był wesołym kompanem. Co do starości – to leciwy mądry król. Ale pomiędzy! Jak wyjaśnić, że przez 17 lat nie robił nic innego poza zabijaniem zwierząt i wklejaniem znaczków do albumów? (francuski dyplomata, Gerard de Charbonnières, informuje jednak, że oprócz znaczków król posiadał wcale bogatą kolekcję książek erotycznych).

Jerzy i Maria mieli razem pięciu synów i córkę:

Droga do tronu

24 maja 1892 r. królowa Wiktoria mianuje wnuka księciem Yorku, hrabią Inverness i baronem Killarney. Księstwo Yorku mieszkają głównie w York Cottage w Sandringham, gdzie prowadzą życie zgodnie z wzorem klasy średniej. Jerzy preferuje prostotę i spokój, czym różni się od swojego ojca.

Księstwo Yorku wypełniają również królewskie obowiązki. W 1901 r. udają się w podróż po Imperium Brytyjskim. Odwiedzają Australię, gdzie książę otwiera pierwszą sesję australijskiego parlamentu. Następnie udają się do Południowej Afryki, Kanady i Nowej Zelandii, gdzie na ich cześć w Auckland otworzono Cornwall Park (Jerzy i Maria byli w tym czasie już księstwem Kornwalii).

Królowa Wiktoria zmarła 22 stycznia 1901 r. i ojciec Jerzego został królem jako Edward VII. Jerzy automatycznie został księciem Kornwalii i księciem Rothesay. 9 listopada 1901 r. ojciec mianował go księciem Walii i hrabią Chester.

Król Edward VII lepiej przygotował syna do rządów niż on sam został przygotowany przez swoją matkę, która odsuwała go od spraw państwowych. Jerzy czytał państwowe dokumenty, często zasięgając rady żony, która też pisała za niego jego przemówienia. W 1906 r. odbył podróż do Indii, gdzie był zdegustowany dyskryminacją rasową i postulował większy udział Hindusów w rządach.