Jesiotrokształtne - Polski Serwis Naukowy

Jesiotrokształtne (Acipenseriformes) – rząd ryb promieniopłetwych obejmujący gatunki o wielu archaicznych cechach. Występują na półkuli północnej.

Jesiotrokształtne są znane w zapisie kopalnym od wczesnej jury. Charakteryzują się wydłużonym, walcowatym ciałem, niemalże okrągłym w poprzecznym przekroju. Głowa wyciągnięta w ryj - rostrum z wysuwanym otworem gębowym w spodniej części. Otwór gębowy otacza kilka wąsów. Szczęki u okazów dorosłych są pozbawione zębów. Płetwa grzbietowa pojedyncza przesunięta znacznie ku tyłowi. Struna grzbietowa pozostaje przez całe życie. Kręgosłup chrzęstny, niekompletny – z niewykształconymi trzonami kręgowymi, sięga do górnego płata heterocerkalnej płetwy ogonowej. Wzdłuż całego ciała, od głowy do ogona, przebiega pięć rzędów płytek kostnych – jeden na grzbiecie, po jednym na każdym z boków i dwa na spodniej części ciała.

Jura wczesna (ang. Early Jurassic) – najstarsza epoka jury (era mezozoiczna), trwająca około 24 milionów lat (od 199,6 ± 0,6 do 175,6 ± 2,0 mln lat temu). Wczesna jura dzieli się na cztery wieki: hettang, synemur, pliensbach i toark.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze magnorder (wyższa od nadrzędu) i parvorder (niższa od infrarzędu).

Osiągają długość kilku metrów i do 1500 kg masy ciała. Niektóre dożywają 100 lat. Zamieszkują morskie, słodkie i słonawe wody Europy, Ameryki Północnej północnej Azji. Mają duże znaczenie gospodarcze ze względu na smaczne i delikatne mięso oraz czarny kawior wyrabiany z ich ikry.

Ikra – komórki jajowe ryb. W budowie i funkcji zasadniczo nie odbiega od jaj innych zwierząt – najważniejsza różnica to znacznie większa ilość żółtka w ikrze, porównując z typowymi przedstawicielami innych grup. Pojęcie to bywa także używane do określania jaj części wodnych stawonogów, mięczaków i szkarłupni.

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Systematyka

Do ryb jesiotrokształtnych zaliczane są rodziny:

Acipenseridae – jesiotrowate

Polyodontidae – wiosłonosowate

†Chondrosteidae

†Peipiaosteidae

Bibliografia

Acipenseriformes. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 15 lutego 2009]
Bemis, W.E., E. K. Findeis & L. Grande. 1997. An overview of Acipenseriformes. Environmental Biology of Fishes, 48: 25-71.
Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9.
Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Kawior – solona ikra ryb jesiotrowatych (kawior czarny lub rosyjski), łososiowatych (kawior czerwony), dorszowatych (kawior norweski) lub innych ryb. Kawiorem nazywa się również jajka ślimaków (ślimaczy kawior – popularny szczególnie we Francji).