Jeune École - Polski Serwis Naukowy

Jeune École (z fr. Młoda Szkoła) − francuska doktryna wojny morskiej z końca XIX wieku. Jej teoretycy postulowali budowę dużej liczby niewielkich okrętów, zdolnych do stawienia czoła jednostkom potencjalnego przeciwnika, oraz krążowników do prowadzenia wojny na szlakach handlowych. Skierowana była głównie przeciwko największej potędze morskiej owych czasów – brytyjskiej Royal Navy, oraz rosnącej w siłę włoskiej Regia Marina.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Okręt liniowy – nazwa historycznej najsilniejszej klasy okrętów artyleryjskich, wywodząca się od ich taktyki walki w szyku liniowym, w składzie floty liniowej.

Geneza

Francuski torpedowiec w bitwie pod Fuzhou (23 sierpnia 1884).

Koncepcja Jeune École powstała w wyniku obserwacji szybkiego postępu technologicznego wojny morskiej w drugiej połowie XIX wieku. Powstanie nowych środków walki: granatów artyleryjskich i torpedy samobieżnej oraz zastosowanie napędu parowego na jednostkach pływających, pozwalały snuć pomysły oparcia potęgi floty na niewielkich jednostkach, zdolnych za ich pomocą zniszczyć flotę złożoną z dużych okrętów liniowych. Zyskały one poparcie we Francji, zniszczonej wojną francusko-pruską i walką z komunardami.

Wiceadmirał (wadm., wiceadm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi dywizji w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.
Pancernik obrony wybrzeża (pancernik przybrzeżny) – historyczna klasa średnich lub dużych opancerzonych okrętów artyleryjskich przeznaczonych do obrony wybrzeża. Pancerniki przybrzeżne były większe od kanonierek pancernych, natomiast mniejsze od pancerników; mimo nazwy, nie są one zaliczane ani do pancerników, ani okrętów liniowych.

Pierwszym znaczącym przedstawicielem nowego sposobu myślenia był komandor Auguste Gougeard, minister marynarki w rządzie Léona Gambetty (grudzień 1881 − styczeń 1882). Podczas krótkiego urzędowania opracował on, zarzuconą przez następców, reformę Marine Nationale, polegającą między innymi na zastąpieniu istniejącej floty liniowej okrętami obrony wybrzeża i koncentracji morskich sił Francji na Morzu Śródziemnym. To ostatnie wskazywało na skoncentrowanie ekspansji kolonialnej w kierunku Afryki Północnej i możliwy konflikt z Włochami na tym terenie oraz na ideę zagrożenia brytyjskiemu handlowi z Indiami poprzez zamknięcie najkrótszej drogi morskiej przez Kanał Sueski. Zbliżone pomysły zyskiwały poparcie młodszych oficerów floty francuskiej (stąd nazwa Jeune École), widzących w nich szansę na rozwój własnych karier, blokowanych przez wyższych stopniem wojskowych, zajmujących przez lata stanowiska dowódcze we flocie i jej administracji oraz koloniach. Przebieg działań wojny z Chinami (1884−1885, zwłaszcza bitew pod Fuzhou i pod Shipu) zdawał się również potwierdzać rosnącą rolę małych okrętów w działaniach na morzu.

Wojna francusko-pruska 1870-1871 (19 lipca 1870 – 10 maja 1871) – konflikt zbrojny między Francją i Prusami. Bezpośrednią przyczyną była próba osadzenia przez Bismarcka na tronie Hiszpanii pruskiego księcia. Był to książę Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen. Natomiast wewnętrznie była wynikiem toczącej się rywalizacji Francji i Prus o dominację w Europie. Wojnę zakończono podpisaniem traktatu pokojowego 10 maja 1871 roku we Frankfurcie.
Okręt podwodny – klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potoczne, błędnie używane, określenie łódź podwodna jest rusycyzmem od Подводная лодка podwodnaja łodka).

Podobne myśli były również rozwijane przez admirała Théophile'a Aube'a i związanego z nim publicystę Gabriela Charmes'a. Zdołali oni przekonać opinię publiczną, że utworzenie floty złożonej z licznych torpedowców i kanonierek jest jedynym sposobem uzyskania przewagi nad dominującą na morzach Royal Navy. Dodatkowo przedstawili koncepcję wojny krążowniczej, skierowanej przeciwko brytyjskiemu handlowi morskiemu. Jeszcze jednym atutem tak utworzonej marynarki wojennej miał być jej stosunkowo niewielki koszt, w porównaniu z tradycyjną flotą liniową, opartą na pancernikach. W efekcie Jeune École uzyskała polityczne poparcie republikanów i 7 stycznia 1886 roku Théophile Aube, awansowany do stopnia wiceadmirała, został ministrem marynarki w trzecim rządzie Charles'a de Freycineta.

Krążownik pancernopokładowy - historyczna klasa okrętów, podklasa krążowników, budowana w latach 1880-1914. Z klasy tej następnie wywodziły się krążowniki lekkie, z którymi czasami jest mylnie utożsamiana.
Krążownik – klasa dużych, silnie uzbrojonych okrętów nawodnych, wyróżniana od II połowy XIX wieku do chwili obecnej. W miarę rozwoju techniki klasa krążowników ewoluowała i dzieliła się na liczne podklasy, różniące się od siebie charakterystykami, w tym wielkością. Najbardziej ogólnym podziałem, wiążącym się ze zmianą rodzaju uzbrojenia i zadań krążowników, jest podział na krążowniki klasyczne (artyleryjskie), dziś już nie występujące i współczesne krążowniki rakietowe.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Pancerniki – klasa dużych, silnie opancerzonych i uzbrojonych pełnomorskich okrętów, stanowiących trzon największych flot wojennych od czasu powstania klasy pancerników w drugiej połowie XIX wieku, do okresu II wojny światowej. Przeznaczeniem pancerników było zapewnienie panowania na morzach poprzez wygrywanie bitew artyleryjskich i niszczenie wrogich jednostek nawodnych wszystkich klas. Pierwsze pancerniki pojawiły się w latach 60. XIX wieku i z miejsca zastąpiły drewniane okręty liniowe w roli najpotężniejszych jednostek floty, przejmując także ich nazwę w niektórych językach (zobacz niżej). Szczyt znaczenia pancerniki miały podczas wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i I wojny światowej, istotną rolę odgrywały także podczas II wojny światowej, aczkolwiek utraciły wtedy swój prymat na rzecz lotniskowców. Po tej wojnie klasa ta stopniowo zanikła, jedynie nieliczne pozostające w służbie okręty używane były w bardzo ograniczonym zakresie do lat 90. XX wieku. Polska nie posiadała w swojej marynarce okrętów tej klasy.

Torpedowiec - klasa niewielkich lub średniej wielkości okrętów przeznaczonych głównie do wykonywania ataków torpedowych na okręty nieprzyjaciela. Powstała pod koniec XIX wieku, kiedy to przypadł też szczyt popularności torpedowców. Zastąpione następnie przez inne klasy okrętów, głównie niszczyciele i kutry torpedowe, budowane były i używane już w mniejszych ilościach do okresu II wojny światowej.

Kanonierka - historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości. Kanonierki przeznaczone były przede wszystkim do ostrzeliwania celów lądowych, przybrzeżnej służby patrolowej i dozorowej, obrony wybrzeża, stawiania min i innych zadań pomocniczych.

Niszczyciel (zwany wcześniej kontrtorpedowcem) – klasa uniwersalnych, szybkich okrętów torpedowo-artyleryjskich średniej wielkości, obecnie rakietowo-artyleryjskich (niszczyciele rakietowe).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Léon Gambetta (ur. 2 kwietnia 1838 - zm. 31 grudnia 1882) – francuski polityk, przywódca partii republikańskiej w okresie II Cesarstwa. Po klęsce w wojnie francusko-pruskiej proklamował 4 września 1870 r. w ratuszu paryskim powstanie III Republiki. Balonem wydostał się z oblężonego przez Niemców Paryża, by organizować nową armię i ruch oporu na prowincji. Działał na rzecz umocnienia rządów republikańskich; premier w latach 1881-82.