Jewgienij Primakow - Polski Serwis Naukowy

Jewgienij Maksimowicz Primakow (ros. Евгений Максимович Примаков; ur. 29 października 1929 w Kijowie) – rosyjski polityk, premier Federacji Rosyjskiej w latach 1998–1999.

Życiorys

Urodził się w Kijowie jako jako Jewgienij Finkelstein. Ojcem był Ukrainiec, o którym niewiele wiadomo. Matka Anna Jakowlewna Primakowa, rosyjska Żydówka, akuszer-ginekolog, po urodzeniu syna wyjechała do Tbilisi (Gruzja), gdzie mieszkała jej rodzina i gdzie dorastał młody Primakow. Po szkole podstawowej podjął naukę w wojskowej szkole morskiej w Baku; po dwóch latach przerwał naukę w celu wyleczenia gruźlicy płuc. Szkołę średnią ukonczył w Tbilisi.

Gruzińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Gruzja (ros. Грузинская Советская Социалистическая Республика, Грузия, gruz. საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, საქართველო) - była jedną z 15 republik ZSRR w latach 1936-1991, od 1922 do 1936 r. wchodziła w skład Zakaukaskiej FSRR łącznie z Azerbejdżańską SRR i Armeńską SRR. W 1991 r. odzyskała niepodległość jako Gruzja.

Służba Wywiadu Zagranicznego (ros. Служба Внешней Разведки Российской федерации (СВР России), SVR), rosyjska służba wywiadu zagranicznego działająca w Rosji od grudnia 1991 roku.

Absolwent Moskiewskiego Instytutu Orientalistyki. W 1959 został członkiem KPZR. Od 1962 współpracownik organu KPZR Prawda, a w latach 1966–1970 jej korespondent na Bliskim Wschodzie. Wykonywał wtedy także najprawdopodobniej zadania wywiadowcze. Stacjonował głównie w Kairze, a w czasie wyjazdu do Bagdadu w 1969 poznał Saddama Husajna. W latach 1977–1985 był dyrektorem Instytutu Orientalistyki Akademii Nauk ZSRR. Od 1985 do 1989 następca Aleksandra Jakowlewa na stanowisku dyrektora Instytutu Ekonomiki Światowej i Stosunków Międzynarodowych (IMEMO).

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Saddam Hussajn, właściwie Saddam Hussajn Abd al-Madżid al-Tikriti (صدام حسين عبد المجيد التكريتي) (ur. 28 kwietnia 1937 roku w Al-Audży, zm. 30 grudnia 2006 roku w Bagdadzie) – iracki polityk, generał, prezydent i faktyczny dyktator Iraku w latach 1979-2003. Stracony przez powieszenie.

W czasie rządów Michaiła Gorbaczowa był zastępcą członka Biura Politycznego (1989–1990). W 1990 został członkiem Rady Prezydenckiej, a w 1991 jednym z członków Rady Bezpieczeństwa. Był przewodniczącym Izby Związku ZSRR w 1989 oraz deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR. Pierwszy zastępca szefa KGB w 1991, następnie zaś dyrektor Służby Wywiadu Zagranicznego Rosji w latach 1991–1995. Od 1996 minister spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej, zaś od 11 września 1998 do 12 maja 1999 jej premier.

Order Zasług dla Ojczyzny Federacji Rosyjskiej (ros. Орден «За заслуги перед Отечеством») ustanowiony został 2 marca 1994 przez prezydenta Borysa Jelcyna i był do wznowienia Orderu św. Andrzeja w 1998 najwyższym odznaczeniem federacji.

KGB ZSRR (ros. Комите́т Госуда́рственной Безопа́сности при Совете министров СССР (КГБ СССР), Komitiet Gosudarstwiennoj Biezopasnosti pri Sowietie ministrow SSSR, Komitet Bezpieczeństwa Państwowego przy Radzie Ministrów ZSRR) – radziecka struktura administracyjna łącząca funkcje instytucji czuwającej nad bezpieczeństwem państwa, dokonującej politycznej inwigilacji obywateli, zwalczającej rzeczywistą i potencjalną opozycję oraz niezależny obieg informacji, kontrolująca większą część służb specjalnych (z wyjątkiem wojskowych) ZSRR.

Odznaczony m.in. Orderem Zasług dla Ojczyzny I, II i III klasy (2009, 1998), Orderem Honoru (2004), Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy (1975), Orderem Przyjaźni Narodów (1979) i Orderem "Znak Honoru" (1985).

Jego pierwszą żoną była pochodząca z Gruzji Laura Charadze (1930–1987). Aktualną żoną jest Irina Borisowna Primakowa (ur. 1952), z zawodu lekarz. Na przełomie lat 80. i 90 związany z Tatianą Anodiną, późniejszą przewodnicząca Międzypaństwowego Komitetu Lotniczego. Niektóre źródła podają, że Anodina została w 1992 jego żoną.

Prawda - (ros. Правда) nazwa gazety codziennej, będącej oficjalnym organem prasowym Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego i jej poprzedniczek.

Michaił Siergiejewicz Gorbaczow (ros. Михаил Сергеевич Горбачёв, ur. 2 marca 1931) – polityk radziecki i rosyjski. Ostatni przywódca Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) i jedyny prezydent ZSRR.

Przypisy

Andreas R. Fahrner, Die Rolle der russischen Streitkräfte im politischen System der Russischen Föderation, P. Lang, 1999, s. 249
Мария Голованивская, Генерал в юбке, "Коммерсантъ", nr 15 (1659) z 6 lutego 1999 (ros.)
Александр Петрович Плешаков, peoples.ru [dostęp: 14 stycznia 2011] (ros.)

Linki zewnętrzne

Биографическая справка президента ТПП РФ Евгения Примакова.

Евгений Максимович Примаков.

Примаков Евгений Максимович.