Jewhen Omelanowicz Petruszewycz (j. pol Eugeniusz Petruszewicz), ukr. Євген Омелянович Петрушевич (ur. 3 czerwca 1863 w Busku, zm. 29 sierpnia 1940 w Berlinie) – ukraiński adwokat, polityk, przywódca Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej.

Ukończył Gimnazjum Akademickie we Lwowie, a następnie wydział prawniczy Uniwersytetu Lwowskiego, uzyskując stopień doktora praw. Prowadził praktykę adwokacką w Sokalu, będąc jednocześnie prezesem miejskiej organizacji towarzystwa Proswita oraz Powiatowej Kasy Oszczędności. W latach 1907–1918 był posłem do parlamentu w Wiedniu, sprawując funkcję wiceprzewodniczącego reprezentacji ukraińskiej. Od 1910 roku był posłem do Sejmu Krajowego Galicji we Lwowie. Prowadził walkę o zmianę niesprawiedliwej dla Ukraińców ordynacji wyborczej, uwieńczoną sukcesem w roku 1914. Podczas jednej z sesji Sejmu Krajowego wysunął publicznie wobec Polaków żądanie opuszczenia Galicji Wschodniej.

19 października 1918 został wybrany przewodniczącym Ukraińskiej Rady Narodowej, a 4 stycznia 1919 – prezydentem Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Po połączeniu ZURL z Ukraińską Republiką Ludową wszedł w skład Dyrektoriatu URL. Z Dyrektoriatu usunięto go w czerwcu, kiedy przyjął funkcję dyktatora Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Miało to związek z dążeniem reszty Dyrektoriatu do sojuszu z Polską kosztem Galicji Wschodniej.

W lipcu 1919 udał się wraz z rządem ZURL na emigrację do Kamieńca Podolskiego, a następnie do Wiednia. Podejmował bezskuteczne starania o przyznanie przez mocarstwa zachodnie prawa do samostanowienia Galicji Wschodniej, poprzez m.in. podtrzymywanie antypolskich nastrojów. W latach 1924-1929 przeszedł na pozycje prosowieckie, popierając tzw. politykę ukrainizacji na Ukrainie Sowieckiej (prowadzoną w latach 1922-1929 przez bolszewików). Spotkało się to z krytyką jego dotychczasowych współpracowników, których część w roku 1925 utworzyła w konsekwencji UNDO. Po rezygnacji bolszewików z polityki ukrainizacji i eskalacji terroru (kolektywizacja i w konsekwencji klęska głodu na Ukrainie (1932)) wycofał się z poparcia ZSRR, pozostając na ukraińskiej scenie emigracji politycznej w faktycznej izolacji. Zmarł w Berlinie.

Linki zewnętrzne

Przypisy