Jezioro Chrzypskie - Polski Serwis Naukowy

Jezioro Chrzypskie – jezioro w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Chrzypsko Wielkie, leżące na terenie Pojezierza Poznańskiego.

Dane morfometryczne

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 300,0 ha do 304,3 ha lub 304,9. Zwierciadło wody położone jest na wysokości 44,6 m n.p.m. lub 44,9 m n.p.m.. Średnia głębokość jeziora wynosi 6,1 m, natomiast głębokość maksymalna 15,0 m. Maksymalna długość jeziora 2870 m, a szerokość 2220 m.

Krąp (Blicca bjoerkna syn. Abramis bjoerkna) – ryba z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Blicca, często mylona z leszczem.

Szczupak pospolity (Esox lucius) – szeroko rozprzestrzeniona, drapieżna ryba z rodziny szczupakowatych (Esocidae). Jej okołobiegunowy zasięg występowania jest największym naturalnym zasięgiem ryb wyłącznie słodkowodnych.

W oparciu o badania przeprowadzone w 2004 roku wody jeziora zaliczono do III klasy czystości i II kategorii podatności na degradację.

Warunki naturalne

Jezioro ma kształt wydłużony w kierunku z południa na północ. Kształtem przypomina prostokąt. W części południowej posiada 3 większe zatoki wydłużone w kierunku północnym, zachodnim i wschodnim. Na jeziorze znajdują się 3 wyspy, większa zadrzewiona i dwie mniejsze. Teren otaczający jezioro jest niezwykle malowniczy, pagórkowaty. Brzegi dość wysokie, zasadniczo bezleśne. Nad jeziorem położone są trzy wioski: Chrzypsko Wielkie (zatoka środkowa), Chrzypsko Małe oraz Łężeczki (zatoka wschodnia) z dużym ośrodkiem sportowo-rekreacyjnym. Jezioro posiada 2 dopływy, jeden z jez. Białokoskiego, drugi z Psarskiego. Odpływ zwany Strugą Ostrzenicy do jez. Białeckiego, zamknięty na wypływie razem z wygórnią.

Rzęsa trójrowkowa (Lemna trisulca L.) – gatunek byliny należącej do rodziny obrazkowatych (wg systemu Reveala) lub odrębnej rodziny rzęsowatych. Występuje w niemal całej Holarktyce, a także w Australlii. W Polsce jest rośliną pospolitą, występującą w pleustonie w toni wodnej, rzadko na powierzchni zbiorników wodnych. Forma życiowa, jako pleustofita pływającego głównie pod powierzchnią wody (w przeciwieństwie do większości rzęs), a nawet czasem przyczepiającego się do zanurzonych obiektów (innych makrofitów, kamieni), jest określana jako ceratofilid lub wolffielid, czyli nietypowy lemnid.

Zielenice (Chlorophyta) – . Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.

Ukształtowanie dna

Dno jest silnie zróżnicowane, nierówne, w partii odpływowej muliste, w pozostałej twarde, piaszczyste z niewielkimi osadami organicznymi o miąższości od 0,1 do 0,4 m.

Roślinność

Roślinność wynurzona porasta ponad 50% linii brzegowej z dominacją trzciny pospolitej, pałki i sitowia.

Roślinność zanurzona jest bujnie rozwinięta, tworzy podwodne łąki porastające ok. 30% powierzchni dna. Dominuje wywłócznik, rogatek, rdestnice i mech wodny.

Roślinność pływająca tworzy rozległe skupiska w zatokach jeziora, zdominowane przez grążel żółty i grzybień biały oraz rzęsę trójrowkową.

Przeźroczystość wody

Przeźroczystość latem wynosi ok. 1,8 m, wiosną i jesienią ponad 3 m. Latem zdarzają się zakwity brunatnic lub zielenic.

Chrzypsko Wielkie (niem. Seeberg) – duża wieś sołecka i gminna w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Chrzypsko Wielkie nad Jeziorem Chrzypskim.

Węgorz europejski (Anguilla anguilla) – ryba z rodziny węgorzowatych (Anguillidae), rzędu węgorzokształtnych (Anguilliformes). Jego krew zawiera niebezpieczną dla ssaków ichtiotoksynę.

Fauna

Występujące gatunki ryb: sieja, sielawa, leszcz, węgorz, szczupak, okoń, krąp, lin, karp, sandacz, karaś złocisty, płoć, wzdręga, tołpyga, ukleja, jazgarz, miętus, ciernik,różanka.

Warunki do wędkowania

W klasyfikacji rybackiej jezioro określane jest typem leszczowym. Jezioro Chrzypskie należy do najatrakcyjniejszych jezior Pojezierza Międzychodzko-Sierakowskiego dla wędkarzy ze względu na bardzo dobre warunki wędkowania z brzegu i łodzi, wyborny smak ryb oraz dogodne położenie. W jego wodach występują niemalże wszystkie gatunki ryb słodkowodnych i wcale nie jest rzadkością złowienie 2 kilogramowych węgorzy, ponad dwukilogramowego szczupaka czy półkilogramowego lina. Zima to czas połowu dorodnych okoni spod lodu.

Muł (szlam) – niezlityfikowana skała klastyczna, tworząca się w naturalnych zbiornikach wodnych, zbudowana z mieszaniny pyłu i iłu o różnym składzie mineralnym (ziarna o średnicy od 0,01 do 0,1 milimetra) z dodatkiem substancji organicznych. Muł zlityfikowany nosi nazwę mułowca, gdy zaś diageneza doprowadzi do powstania oddzielności łupkowej, mówimy o łupku mulastym.

Karaś złocisty, karaś chiński (Carassius auratus) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), w starszej literaturze określany nazwą karaś srebrzysty chiński. Od jednego z jego podgatunków wywodzą się liczne odmiany złotej rybki – popularnej ryby akwariowej.

Panorama północnego brzegu jeziora

Przypisy

↑ według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 527. ISBN 83-232-1732-7.
↑ Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w roku 2004. s. 82. [dostęp 23 lipca 2009].
↑ Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 527. ISBN 83-232-1732-7.
↑ Jezioro Chrzypsko Wielkie na stronie "Jeziorowa". [dostęp 21 maja 2010].

Wykaz obejmuje przedstawicieli następujących, dość odlegle spokrewnionych ze sobą grup kręgowców, zwykle klasyfikowanych jako gromady lub nadgromady: ryby kostnoszkieletowe, chrzęstnoszkieletowe oraz krągłouste. Zawiera on słodkowodne i dwuśrodowiskowe gatunki rodzime i obce oraz morskie gatunki bytujące stale lub pojawiające się okazjonalnie w południowej części Morza Bałtyckiego.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.