Jezioro Kortowskie - Polski Serwis Naukowy

Jezioro Kortowskie

Plan batymetryczny Jeziora Kortowskiego z zaznaczonym miejscem ułożenia rurociągu

Jezioro Kortowskie – jezioro przepływowe położone w południowo-zachodniej części Olsztyna w bezpośrednim sąsiedztwie dzielnic Słoneczny-Stok, Dajtki i Kortowo – kampusu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, w zlewni Łyny-Pregoły.

Ukiel (lub Jezioro Krzywe – nazwa nieoficjalna) – jezioro położone na Pojezierzu Olsztyńskim, w północno-zachodniej części Olsztyna pomiędzy osiedlami Dajtki, Gutkowo i Likusy.

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie (UWM) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Olsztynie. Główny kampus, miasteczko akademickie znajduje się w dzielnicy Kortowo. Powstał 1 września 1999 roku w wyniku połączenia Akademii Rolniczo-Technicznej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Warmińskiego Instytutu Teologicznego, na mocy Ustawy z dnia 9 lipca 1999 r. o utworzeniu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (Dz. U. Nr 69, poz. 762). Kształci 33 tys. studentów (na wszystkich rodzajach studiów).

Jest to pierwsze na świecie jezioro poddane technicznej metodzie rekultywacji zwanej eksperymentem kortowskim (od 1956 roku).

Objętość: 5,323 × 10 m³

Powierzchnia: 89,7 ha

Głębokość maksymalna: 17,2 m

Głębokość średnia: 5,9 m

Głębokość względna: 0,02

Wskaźnik głębokościowy: 0,34

Długość maksymalna: 1660 m

Szerokość maksymalna: 715 m

Długość linii brzegowej: 4800 m

Wysokość n.p.m: 103,2 m

W związku z rekultywacją Jeziora Kortowskiego metodą usuwania wód hypolimnionu, wysokość zwierciadła wody w jeziorze może być sztucznie regulowana i od 1956 roku górny dozwolony poziom piętrzenia wody w zbiorniku wynosi 103,2 m n.p.m.

Hektar – jednostka powierzchni używana między innymi w rolnictwie i leśnictwie. 1 hektar jest to pole powierzchni kwadratu o boku 100 m. Oznaczana symbolem ha. Nazwa pochodzi od przedrostka "hekto-" oznaczającego 100 i nazwy jednostki miary "ar".

Rdestnica przeszyta (Potamogeton perfoliatus L.) – gatunek byliny należący do rodziny rdestnicowatych (Potamogetonaceae). W Polsce na niżu jest rośliną pospolitą.

W misie jeziorowej wyróżnia się część północną o maksymalnej głębokości 15,7 m (Ploso Północne), środkową o jednostajnej głębokości 6 m zwaną Międzyplosiem oraz południową z maksymalną głębokością 17,2 m (Ploso Południowe). Linia brzegowa jest słabo rozwinięta, brzeg zachodni jest zalesiony. Nad jeziorem znajduje sie plaża (na terenie UWM) oraz przystań żeglarska. Jezioro Kortowskie okreslane jest jako leszczowe.

Rogatek sztywny (Ceratophyllum demersum L.) – gatunek byliny należący do rodziny rogatkowatych (Ceratophyllaceae). Występuje w stanie dzikim na całym globie. W Polsce pospolity na niżu i pogórzu. Rozprzestrzenia się i zwiększa liczebność wraz ze wzrostem trofii wód powierzchniowych. W wielu jeziorach i stawach porasta rozległe powierzchnie wypierając inne gatunki roślin.

Łyna (ros. Лава, Ława, niem. Alle, prus. Alna) – rzeka w północno-wschodniej Polsce (województwo warmińsko-mazurskie) i Rosji (Obwód kaliningradzki). Lewy dopływ Pregoły. Płynie przez Pojezierze Olsztyńskie i Nizinę Sępopolską.

Geneza zbiornika jest odmiennie podawana przez różnych autorów. Braun (1903) zaliczył je do jezior moreny dennej, o czym (jego zdaniem) świadczy wyspa w północnej części zbiornika. Według Synowca (1965) Ploso Północne ma charakter rynny wyżłobionej przez wody topniejącego lodowca, Międzyplosie jest zbudowane z utworów fluwioglacjalnych rozmytych przez fale, a Ploso Południowe ma charakter wytopiskowy.

Pałka wąskolistna (Typha angustifolia, L.) – gatunek rośliny należący do rodziny pałkowatych (Typhaceae). W Polsce roślina dość pospolita, nazywana też rogożką.

Oczeret jeziorny (Schoenoplectus lacustris (L.) Palla) - gatunek należący do rodziny ciborowatych. Roślina szuwarowa występująca w Starym Świecie. W nazewnictwie potocznym szuwar oczeretowy i sama roślina bywają nazywane sitowiem.

Kortowskie jest jeziorem przepływowym. Do zbiornika wpadają małe śródleśne strumienie: Potok Leśny, Potok Starodworski i Potok Parkowy oraz mała rzeczka Kortówka wypływająca z Jeziora Ukiel i łącząca Jezioro Kortowskie z rzęką Łyną. Brzegi jeziora są niskie, jedynie miejscami wysokie i strome.

Grążel żółty, bączywie (Nuphar lutea) – gatunek byliny wodnej z rodziny grzybieniowatych. Występuje w niemal całej Europie oraz w środkowej i zachodniej Azji. W Polsce na niżu jest rośliną pospolitą.

Kortowo (dawniej niem. Kortau) – osiedle (jednostka pomocnicza gminy) w Olsztynie, stanowiące część oficjalnego podziału administracyjnego miasta, usytuowane w południowej jego części (na jego obrzeżach), nad Jeziorem Kortowskim. Kortowo tworzy wyraźnie wyodrębnioną od pozostałej części miasta dzielnicę – miasteczko uniwersyteckie (kampus), na terenie którego siedzibę ma większość instytucji uniwersyteckich lub związanych z Uniwersytetem (radio UWM FM, kluby studenckie itp.). Na terenie osiedla znajdują się jeziora Stary Dwór i Modrzewiowe.

Topograficzna zlewnia całkowita Jeziora Kortowskiego zajmuje powierzchnię 3 799,7 ha, a zlewnia bezpośrednia 102,1 ha.

Dominująca roślinność: moczarka kanadyjska (Elodea canadensis), trzcina pospolita (Phragmites australis), pałka wąskolistna (Typha angustifolia) i szerokolistna (T. latifolia), oczeret jeziorny (Schoenoplectus lacustris), manna mielec (Glyceria maxima), wywłócznik kłosowy (Myriophyllum spicatum), rogatek sztywny (Ceratophyllum demersum), rdestnica przeszyta (Potamogeton perfoliatus), grążel żółty (Nuphar lutea).

Manna mielec (Glyceria maxima) (Hartm. Holmb.) - gatunek rośliny należący do rodziny wiechlinowatych. Nazywana jest też manną wodną, manną dużą, manną wielką. Gatunek rodzimy pospolity. Występuje w całym kraju, również w Europie i Azji. W Polsce najczęściej spotykana jest na niżu.

Moczarka kanadyjska (Elodea canadensis Michx.) – gatunek rośliny należący do rodziny żabiściekowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej. Pierwotnie sprowadzana do ogrodów botanicznych, skąd szybko się rozprzestrzeniła w większej części Europy i w innych częściach świata. Jako zdziczałą po raz pierwszy stwierdzono w Irlandii w 1834, w Polsce od około 1870. Obecnie jest w Europie Środkowej jedną z najbardziej pospolitych roślin wodnych. Status gatunku we florze Polski: kenofit, agriofit. Gatunek inwazyjny.

Zobacz też

eksperyment kortowski

Bibliografia

"Jeziora okolic Olsztyna. Przewodnik wędkarski, cz. 1" IRŚ, Olsztyn 1996

K. Lossow, H. Gawrońska, C. Mientki, G. Wiśniewski. Jeziora Olsztyna. Stan troficzny, zagrożenia. Olsztyn 2005.